Học tài chính trong kỷ nguyên số: Cơ hội nào cho người trẻ

Thị trường vốn, ngân hàng số và công nghệ tài chính (Fintech) đang mở ra nhiều hướng nghề nghiệp. Tuy nhiên, trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa cũng làm thay đổi yêu cầu tuyển dụng.

Trước ngưỡng cửa đại học, học sinh (HS) cần nhận diện những chuyển dịch của thị trường lao động để lựa chọn ngành học, trường đại học phù hợp năng lực và định hướng nghề nghiệp.

Từ nhu cầu vốn đến sự chuyển dịch của thị trường lao động

Với nhiều HS, học tài chính đồng nghĩa với làm việc tại ngân hàng hoặc công ty chứng khoán. Trên thực tế, tài chính hiện diện trong hầu hết các hoạt động kinh tế, từ quản lý dòng tiền, huy động vốn đến đánh giá hiệu quả đầu tư. Khi một doanh nghiệp mở rộng sản xuất hay lựa chọn phương án vay vốn, đằng sau quyết định đó là những bài toán cần được phân tích thận trọng.

Vai trò của lĩnh vực tài chính càng rõ nét khi Việt Nam thúc đẩy thị trường vốn, chuyển đổi số và phát triển Trung tâm tài chính quốc tế. Tại Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026, diễn ra từ ngày 26 - 29.10 vừa qua ở TP.HCM, kết nối nguồn lực đầu tư, tài chính và công nghệ là một trong những nội dung được quan tâm. Trong phiên chuyên đề ngày 27.10, tiến sĩ Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, cho biết TP.HCM cần huy động bình quân khoảng 1,7 triệu tỉ đồng vốn đầu tư toàn xã hội mỗi năm giai đoạn 2026 - 2030. Theo ông, vấn đề không chỉ là thu hút vốn mà còn phải kết nối đúng nguồn vốn với cơ hội đầu tư và giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Học tài chính trong kỷ nguyên số: Cơ hội nào cho người trẻ - Ảnh 1.

Trường ĐH Tài chính - Marketing (UFM) là cơ sở giáo dục đại học công lập thuộc Bộ Tài chính, mang lại cho người học nhiều hướng đào tạo để lựa chọn

ẢNH: K.P

Những chuyển dịch này mở rộng không gian nghề nghiệp, vượt ra ngoài các vị trí ngân hàng truyền thống. Doanh nghiệp cần nhân sự quản trị vốn và dòng tiền; các tổ chức đầu tư cần người phân tích thị trường; hệ thống tài chính cần chuyên gia đánh giá rủi ro, tuân thủ và vận hành các dịch vụ số. Tuy nhiên, nhu cầu vốn lớn không đồng nghĩa mọi vị trí đều sẽ tăng tuyển dụng.

Theo nghiên cứu do Học viện Ngân hàng công bố tháng 7 vừa qua, dữ liệu từ 28 ngân hàng thương mại cho thấy tổng tài sản giai đoạn 2020 - 2025 tăng trung vị 117%, trong khi nhân sự chỉ tăng 11%. Trong 3.005 tin tuyển dụng được khảo sát, các vị trí tín dụng và quản trị rủi ro vẫn chiếm 58,3%; đồng thời, nhu cầu về công nghệ, dữ liệu, an ninh mạng và AI tăng nhanh tại một số ngân hàng. Dù chỉ phản ánh một bộ phận thị trường, những con số này cho thấy quy mô hoạt động có thể tăng nhanh hơn quy mô lao động, khi doanh nghiệp chú trọng năng suất và kỹ năng chuyên sâu.

Khi công nghệ thay đổi cách làm nghề tài chính

Những công việc từng gắn với chứng từ, giao dịch tại quầy và thao tác theo quy trình đang dần được hỗ trợ bằng nền tảng số. Khách hàng có thể chuyển tiền, mở tài khoản hoặc sử dụng dịch vụ đầu tư trên điện thoại. Đằng sau các tiện ích ấy là nhu cầu về nhân lực hiểu cả nghiệp vụ tài chính lẫn hệ thống công nghệ và dữ liệu.

Báo cáo Tương lai việc làm 2025 của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) xếp chuyên gia dữ liệu lớn, kỹ sư công nghệ tài chính và chuyên gia AI trong nhóm nghề được dự báo tăng trưởng nhanh về tỷ lệ đến năm 2030. Ngược lại, giao dịch viên ngân hàng và nhân viên nhập liệu thuộc nhóm chịu sức ép suy giảm bởi tự động hóa. Đây là dự báo toàn cầu, không phải số liệu tuyển dụng tại Việt Nam, nhưng là tín hiệu đáng lưu ý khi chọn ngành.

Trong bối cảnh đó, công nghệ tài chính (Fintech) trở thành một lĩnh vực nghề nghiệp đáng chú ý. PGS-TS Nguyễn Thị Mỹ Linh, Viện trưởng Viện Công nghệ tài chính ngân hàng, Trường ĐH Tài chính - Marketing, chia sẻ: "Fintech không chỉ là ứng dụng chuyển tiền hay giao dịch chứng khoán, mà còn bao gồm thanh toán số, ngân hàng số, phân tích dữ liệu giao dịch, nhận diện gian lận, đánh giá rủi ro và phát triển sản phẩm tài chính trên nền tảng công nghệ".

Học tài chính trong kỷ nguyên số: Cơ hội nào cho người trẻ - Ảnh 2.

Sinh viên công nghệ tài chính tại UFM có cơ hội tìm hiểu hoạt động của ngân hàng, công ty chứng khoán và những giải pháp tài chính số

ẢNH: K.P

Điều đó không có nghĩa mọi vị trí Fintech đều là lập trình viên. Nhân sự phát triển sản phẩm cần hiểu nhu cầu khách hàng và quy trình tài chính; chuyên viên phân tích phải đọc được dữ liệu; người quản trị rủi ro cần nhận diện nguy cơ trong giao dịch số. Riêng các vị trí phát triển hệ thống hoặc thuật toán đòi hỏi năng lực toán học, lập trình chuyên sâu.

Khảo sát 500 người giữ vai trò quản lý trong lĩnh vực tài chính do CFA Institute công bố tháng 7.2026 cũng cho thấy 67% người được hỏi xem kỹ năng mềm là yếu tố quan trọng đối với khả năng được tuyển dụng, trong khi 49% lựa chọn kỹ năng AI. Điều đó phản ánh giá trị của giao tiếp, hợp tác và diễn giải vấn đề, bên cạnh khả năng sử dụng công cụ số.

Đặc thù nghề tài chính còn là trách nhiệm đối với tài sản và lợi ích của khách hàng; một kết luận thiếu căn cứ hoặc dữ liệu chưa được kiểm chứng có thể dẫn đến những quyết định sai lầm. Vì vậy, tư duy phản biện, sự thận trọng và đạo đức nghề nghiệp cần được rèn luyện song hành với kiến thức chuyên môn.

Lĩnh vực tài chính: nhiều lựa chọn ngành học

Chọn học tài chính vì thế cần bắt đầu từ việc xác định công việc muốn theo đuổi. Các hướng đào tạo trong lĩnh vực này có nội dung và đặc thù nghề nghiệp khác nhau.

Tài chính doanh nghiệp tập trung vào dòng tiền, ngân sách, hiệu quả dự án và lựa chọn nguồn vốn. Hướng ngân hàng gắn với tín dụng, thanh toán, dịch vụ khách hàng, quản trị rủi ro và ngày càng nhiều nghiệp vụ số. Đối với người yêu thích thị trường, lĩnh vực đầu tư và chứng khoán đòi hỏi khả năng đánh giá doanh nghiệp, phân tích thông tin và giữ kỷ luật trước biến động giá.

Trong khi đó, thuế, tài chính công, thẩm định giá, bảo hiểm hay hải quan - xuất nhập khẩu đòi hỏi kiến thức về chính sách, pháp luật và nghiệp vụ đặc thù. Đây là những hướng nghề nghiệp có tính chuyên môn hóa, gắn với yêu cầu nghiệp vụ và pháp lý riêng.

Đối với HS yêu thích cả kinh tế và công nghệ, Fintech là hướng học đáng cân nhắc. Tuy nhiên, lựa chọn này cần dựa trên tư duy logic, khả năng tiếp cận kiến thức định lượng và sự sẵn sàng học hỏi công nghệ, thay vì chỉ xuất phát từ sức hút của các dịch vụ tài chính số.

Cũng cần phân biệt tài chính với những ngành có mối liên hệ chặt chẽ như kế toán, kiểm toán, toán kinh tế và khoa học dữ liệu. Kế toán cung cấp thông tin tài chính; kiểm toán đánh giá độ tin cậy của thông tin và hệ thống kiểm soát; còn tài chính sử dụng thông tin để phân tích và ra quyết định. Tài chính định lượng lại chú trọng nhiều hơn đến toán, thống kê và mô hình hóa. Sự giao thoa về việc làm không đồng nghĩa các ngành có cùng chương trình học.

HS có thể tự kiểm tra sự phù hợp qua những câu hỏi gần gũi: Có thích tìm hiểu vì sao doanh nghiệp có lãi vẫn thiếu tiền mặt, vì sao lãi suất tác động đến người đi vay, hay vì sao ứng dụng tài chính cần nhiều lớp bảo mật? Tư duy logic, sự cẩn trọng với số liệu và tinh thần học hỏi là những yếu tố cần cân nhắc bên cạnh kỳ vọng về thu nhập.

Đào tạo tài chính trước đòi hỏi mới của thị trường

Trước sự phân hóa của thị trường lao động, các cơ sở giáo dục đại học cần vừa bảo đảm nền tảng chuyên môn, vừa tạo điều kiện để người học vận dụng kiến thức và tiếp cận thực tiễn nghề nghiệp. Yêu cầu này cũng được phản ánh qua sự đa dạng của những hướng đào tạo tài chính.

Chẳng hạn, tại Trường đại học Tài chính - Marketing (UFM), cơ sở giáo dục đại học công lập thuộc Bộ Tài chính, người học có nhiều hướng đào tạo để lựa chọn. Bên cạnh những chuyên ngành thuộc lĩnh vực tài chính - ngân hàng như tài chính doanh nghiệp, ngân hàng, thuế, tài chính công, thẩm định giá và hải quan - xuất nhập khẩu, nhà trường còn đào tạo ngành công nghệ tài chính (Fintech), kết hợp kiến thức tài chính với công nghệ và phân tích dữ liệu.

Bên cạnh sự đa dạng về ngành học, kết nối kiến thức với thực tiễn nghề nghiệp cũng là một yêu cầu quan trọng. Thông qua các học phần thực hành, sinh viên công nghệ tài chính tại UFM có cơ hội tìm hiểu hoạt động của ngân hàng, công ty chứng khoán và những giải pháp tài chính số. Hoạt động này tạo điều kiện để sinh viên đối chiếu kiến thức đã học với quy trình nghiệp vụ thực tế.

Chọn trường cho 4 năm học và cả chặng đường sau đó

Trước những biến động của thị trường lao động, lựa chọn trường đại học không nên chỉ dựa vào điểm chuẩn, cơ sở vật chất hay những cam kết về cơ hội việc làm. Với lĩnh vực tài chính, HS cần quan tâm đến chất lượng chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên và khả năng kết nối doanh nghiệp. Đặc biệt, các hoạt động hợp tác cần mang lại cơ hội thực hành, thực tập và trải nghiệm nghề nghiệp thực chất, thay vì chỉ dừng ở những chương trình giao lưu hay ký kết.

Bên cạnh đó, học phí, điều kiện học tập và năng lực bản thân cũng là những yếu tố cần cân nhắc. Một trường đại học có điểm trúng tuyển cao chưa hẳn là lựa chọn phù hợp nhất. Điều quan trọng là tìm được môi trường giúp người học phát huy thế mạnh, tích lũy kinh nghiệm và từng bước định hình con đường nghề nghiệp.

Tại trường đại học không chỉ là hành trình tích lũy kiến thức để nhận bằng tốt nghiệp, mà còn là quá trình xác định thế mạnh, rèn luyện tư duy và hình thành trách nhiệm nghề nghiệp. Trong lĩnh vực tài chính, nơi yêu cầu chuyên môn và phương thức làm việc liên tục thay đổi, lựa chọn đúng ngành, đúng trường mới chỉ là bước khởi đầu. Cơ hội nghề nghiệp về lâu dài phụ thuộc vào năng lực thực chất, khả năng thích ứng và giá trị mà mỗi cá nhân có thể tạo ra trong công việc.

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.