Làng Sebastia thuộc khu vực Bờ Tây đang bị Israel chiếm đóng. Người dân Palestine tại làng Sebastia sống dựa vào hoạt động du lịch tại di chỉ cổ xưa này, và nhiều cư dân tại đây có nguồn gốc gia đình trải qua nhiều thế kỷ.
Tuy nhiên, một dự luật mới của Israel – hiện đang chờ bỏ phiếu – có thể mở rộng quyền kiểm soát của Bộ Di sản Israel đối với những địa điểm như vậy.
Người Palestine và các tổ chức nhân quyền Israel cho rằng động thái này tương đương với việc sáp nhập vùng đất bị chiếm đóng ở Bờ Tây và sẽ mở rộng các khu định cư của người Do Thái.
Theo giới khảo cổ học, các tàn tích tại Sebastia có niên đại từ thời Vương quốc Israel (thế kỷ IX TCN), cũng như các thời kỳ La Mã, Byzantine, Thập tự chinh và Ottoman.
Nơi đây đã được đưa vào danh sách các địa điểm tiềm năng để trở thành Di sản Thế giới của UNESCO trong tương lai.
Vào cuối năm 2025, Israel đã công bố kế hoạch thu hồi khoảng 180 hecta đất tại khu vực này để phục vụ phát triển.
Phó Thị trưởng Sebastia, ông Nizar Kayed, cho biết bên cạnh các di chỉ khảo cổ, Israel cũng sẽ nắm quyền kiểm soát khoảng 5.000 cây ô liu, các nguồn nước và hệ thống đường sá.
"Thứ nhất, hành động này vi phạm luật pháp quốc tế vì đây là một khu di chỉ khảo cổ nằm trong vùng lãnh thổ bị chiếm đóng. Thứ hai, nó xâm phạm quyền sở hữu tài sản của người dân và đẩy họ vào cảnh nghèo khó. Đây cũng là một phần trong kế hoạch mở rộng các khu định cư về phía bắc, trong đó khảo cổ học được sử dụng như một công cụ để thúc đẩy việc mở rộng định cư theo nhiều cách khác nhau", ông Kayed nói.
Di tích khảo cổ tại ngôi làng cổ Sebastia, gần Nablus ở vùng Bờ Tây
ẢNH: REUTERS
Việc sử dụng khảo cổ học để mở rộng các khu định cư không phải là chuyện mới.
Tuy nhiên, theo tổ chức Peace Now, chuyên giám sát hoạt động định cư của Israel, quy mô của các biện pháp này là chưa từng có tiền lệ.
Dự luật đã vượt qua một trong 3 vòng bỏ phiếu tại Quốc hội Israel vào tháng 5. Peace Now nhận định rằng dự luật này là hành động mang tính sáp nhập, và sẽ dẫn đến việc tịch thu đất đai của người Palestine trên quy mô lớn.
Ông Nahed Sakha là chủ một nhà hàng tại Sebastia, cơ sở hiện đang đứng trước nguy cơ bị phá dỡ.
Ông cùng những cư dân khác tại Sebastia cho biết họ đã chứng kiến các nghi lễ quân sự diễn ra ngay trong khu di tích.
Reuters đã xác thực đoạn video ghi lại cảnh binh lính có mặt tại địa điểm này.
"Giờ đây, người Israel đến mà không cần lực lượng an ninh hộ tống. Cách đây hai ngày, khoảng 100 binh sĩ đã đến đây và tổ chức lễ tốt nghiệp cho các sĩ quan tại khu vực nhà hát cổ", ông Sakha cho biết.
Nghị sĩ Israel Zvi Sukkot là người đã thúc đẩy dự luật mới này, mà nội dung cũng cho phép thực hiện các hoạt động liên quan đến việc "trưng thu và mua lại bất động sản".
Là thành viên của đảng Tôn giáo Do Thái Phục quốc (một đảng ủng hộ phong trào định cư), ông cho biết dự luật sẽ giúp gìn giữ "trong tay người Do Thái" các di sản quan trọng nằm tại "vùng Judea và Samaria" - tên gọi trong Kinh Thánh mà Israel sử dụng để chỉ vùng Bờ Tây.
Reuters đã xác thực đoạn video quay cảnh lễ Sukkot tại một di chỉ cổ khác là khu vực Hồ Solomon gần Bethlehem – cho thấy nhiều người nhảy xuống các hồ nước và kêu gọi cư dân tại một khu định cư Do Thái gần đó cùng tham gia.
Các quan chức pháp lý thuộc cơ quan quốc phòng Israel cũng như giới khoa học nước này cũng bày tỏ lo ngại về dự luật nói trên.
Trong một bức thư ngỏ gửi tới Thủ tướng Netanyahu, Viện Hàn lâm Khoa học và Nhân văn Israel đã kêu gọi hủy bỏ dự luật này vì cho rằng nó sẽ gây tổn hại đến quan hệ quốc tế của Israel trong lĩnh vực khảo cổ học và ảnh hưởng đến các lĩnh vực nghiên cứu khác.
Bình luận (0)