Khám sức khỏe cho 15 triệu dân TP.HCM

Những ngày qua, ngành y tế TP.HCM đã có nhiều cuộc họp, làm việc để thiết kế một chương trình khám sức khỏe cho 15 triệu người trong năm 2026, và kế hoạch đến 2030 sau chỉ đạo của Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang. Vậy ngành y tế sẽ làm thế nào để hoàn thành nhiệm vụ?

TẦM SOÁT, KHÁM BỆNH THÔNG QUA HỒ SƠ SỨC KHỎE ĐIỆN TỬ

Theo PGS-TS Nguyễn Anh Dũng, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, dự thảo đề án TP.HCM khám sức khỏe định kỳ cho người dân 1 lần/năm, bắt đầu từ năm 2026; các năm tiếp theo sẽ xét nghiệm sàng lọc và chẩn đoán sớm theo nhóm đối tượng ưu tiên.

ẢNH: BVCC

Về khám sức khỏe định kỳ (gói cơ bản), PGS-TS Nguyễn Anh Dũng cho rằng đây là hoạt động đánh giá tình trạng sức khỏe hiện tại, kết hợp khai thác tiền sử, yếu tố nguy cơ và các chỉ số cơ bản của một cá nhân tại thời điểm khám. Nếu phát hiện người dân có bệnh, tùy vào mức độ sẽ được điều trị và tại địa phương hoặc chuyển tuyến trên điều trị.

Tuy nhiên, việc thu thập dữ liệu khám sức khỏe định kỳ của người dân không nhất thiết phải thực hiện lại gói khám sức khỏe (sử dụng ngân sách) mà có thể sử dụng dữ liệu từ kết quả khám chữa bệnh mà người dân đã từng có lần điều trị ở bệnh viện (BV) trong năm.

"Ví dụ người bệnh vào BV để mổ viêm ruột thừa nội soi. Nhưng mổ viêm ruột thừa thì gây mê và đầy đủ những xét nghiệm tiền mê, sử dụng dịch vụ nhiều hơn khám sức khỏe cơ bản. Vì vậy, nếu chúng ta quản lý dữ liệu số tốt, liên thông sử dụng hết những dữ liệu này thì trong năm người dân xem như đã được tiếp cận y tế một lần. 

Như vậy, không phải 15 triệu dân mà người nào cũng phải thực hiện gói khám sức khỏe cơ bản đã đưa ra", lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM nói. Để thực hiện được điều này, đòi hỏi phải thực hiện việc liên thông dữ liệu của các cơ sở khám chữa bệnh với hồ sơ sức khỏe điện tử của người dân.

ẢNH: BVCC

Chương trình thứ hai mà ngành y tế thực hiện là gói khám sàng lọc, áp dụng các xét nghiệm, thăm khám, thực hiện thủ thuật trên người chưa có triệu chứng nhằm phát hiện nguy cơ mắc bệnh hoặc khả năng mắc bệnh; từ đó kịp thời giới thiệu người có nguy cơ mắc bệnh đến cơ sở phù hợp để chẩn đoán xác định và điều trị.

Về mục tiêu, đề án giai đoạn 2026 - 2030 hướng đến tổ chức đồng bộ, bền vững hoạt động khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc yếu tố nguy cơ và tầm soát một số bệnh ưu tiên cho người dân TP.HCM. Qua đó đạt 4 mục tiêu chính: phát hiện sớm người có nguy cơ mắc bệnh và người mắc bệnh giai đoạn sớm chưa có triệu chứng; quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời; giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí điều trị muộn; hình thành nền tảng dữ liệu sức khỏe toàn dân.

Trước mắt, trong năm 2026, TP.HCM cần hoàn thiện hệ thống quy định chuyên môn, tiêu chí kỹ thuật, quy trình dữ liệu và cơ chế chi trả cho hoạt động khám sức khỏe và khám sàng lọc; đồng thời vẫn tiếp tục triển khai các gói khám sức khỏe đã sẵn có như khám sức khỏe học sinh, khám sàng lọc phát hiện các bệnh không lây ở người cao tuổi và mở rộng thu thập dữ liệu.

"Mục tiêu năm 2026 là toàn bộ người dân tiếp cận được gói khám cơ bản và thiết lập dữ liệu sức khỏe vào hồ sơ sức khỏe điện tử. Trong các năm tiếp theo, tùy theo dữ liệu thu thập được qua gói khám sức khỏe cơ bản và nhất là dữ liệu khám chữa bệnh từ các BV, ngành y tế sẽ kiến nghị từng bước bổ sung các gói khám sàng lọc và tầm soát bệnh. 

Phấn đấu đến năm 2030, hệ thống điều phối khám sức khỏe điện tử sẽ được hoàn thiện, có thể tự động tổng hợp dữ liệu, dự báo và chủ động mời người dân tham gia khám sức khỏe, khám sàng lọc", PGS-TS Nguyễn Anh Dũng nói. Ông cũng nhấn mạnh cần xác định rõ tiêu chí của các đối tượng khác (ngoài người dân TP.HCM) sinh sống, học tập... trên địa bàn để đưa vào chương trình.

NHÓM NGUY CƠ ƯU TIÊN ĐƯỢC TẦM SOÁT CHUYÊN SÂU

Về phạm vi chuyên môn cũng thực hiện tương đồng của các gói khám sức khỏe, nhưng gói sàng lọc và gói tầm soát theo nhóm thực hiện trên dân số mục tiêu, không áp dụng đại trà.

PGS-TS Nguyễn Anh Dũng ví dụ, người từ 18 tuổi trở lên cần được đo huyết áp định kỳ 1 năm ít nhất 1 - 2 lần; còn nhóm nguy cơ sẽ được sàng lọc đái tháo đường, tim mạch. Tầm soát ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư đại trực tràng được triển khai theo độ tuổi và nguy cơ. Với ung thư đại trực tràng, có thể áp dụng xét nghiệm máu ẩn trong phân bằng phương pháp miễn dịch để phát hiện sớm, sau đó mới chỉ định nội soi cho nhóm dương tính nhằm tối ưu nguồn lực.

ẢNH: BVCC

Tương tự, các bệnh như viêm gan B, lao, rối loạn tâm thần, bệnh lý mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt… cũng được đưa vào chương trình nhưng theo nhóm đối tượng cụ thể, không tầm soát toàn bộ dân số.

Về tổ chức thực hiện, tuyến cơ sở như trạm y tế, phòng khám đảm nhận khám sức khỏe cơ bản và sàng lọc ban đầu; các BV thực hiện khám sàng lọc, chẩn đoán xác định và điều trị. Để thuận lợi cho người dân, việc khám sức khỏe cơ bản sẽ được triển khai phi địa giới, ngoài ra việc khám tầm soát còn có thể được triển khai ngay tại cộng đồng do chính các BV thực hiện như đợt khám tầm soát bệnh vừa qua tại 60 trạm y tế phường xã. Quy trình phải khép kín: lập danh sách - mời khám - xét nghiệm - phân loại - chuyển tuyến - điều trị - quản lý sau điều trị.

Lãnh đạo Sở Y tế nhấn mạnh, chương trình không kết thúc ở phát hiện bệnh mà phải đi trọn vòng quản lý. "Nền tảng số đóng vai trò trung tâm, bao gồm hồ sơ sức khỏe điện tử, hệ thống điều phối và dashboard theo dõi 3 cấp: địa phương, cơ sở y tế và thành phố. Đây là công cụ để theo dõi toàn cảnh và hoạch định chính sách", PGS-TS Nguyễn Anh Dũng nói.

Về kiến nghị, lãnh đạo Sở Y tế đề xuất TP.HCM chấp thuận chủ trương triển khai; xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt, không phân biệt công - tư; và cho phép thí điểm ngay một số gói tầm soát trong năm 2026 như tầm soát ung thư cổ tử cung. "Đây không chỉ là một chương trình y tế mà là cơ hội để hệ thống y tế phục vụ người dân tốt hơn, hướng tới quản lý sức khỏe toàn diện, liên tục và hiệu quả", PGS-TS Nguyễn Anh Dũng chia sẻ.