Từ công cụ riêng lẻ đến quy trình xuyên suốt
Thông tư 89/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 1.12.2026, cho phép các trường đủ điều kiện tổ chức kiểm tra định kỳ trên máy tính. Bài làm điện tử có giá trị pháp lý tương đương bài làm trên giấy khi đáp ứng yêu cầu về tính toàn vẹn, xác thực, bảo mật và khả năng truy xuất.
Quy định này mở thêm hướng đi cho đổi mới kiểm tra, đánh giá. Tuy nhiên, nếu chỉ chuyển đề từ giấy lên màn hình, ngành giáo dục chưa khai thác hết giá trị của công nghệ. Điều cần hướng tới là một hệ thống khảo thí số xuyên suốt, từ biên soạn câu hỏi đến phân tích kết quả, đưa dữ liệu trở lại phục vụ việc dạy và học.
Trong công tác tổ chức các kỳ thi hiện nay, ngân hàng câu hỏi có thể nằm rải rác trong nhiều tệp Word, Excel và đề được ghép thủ công, phản biện và duyệt trên bản in. Điểm số tiếp tục được nhập, tổng hợp qua nhiều bảng tính.
Ngay cả khi có phần mềm thi trực tuyến hoặc công cụ chấm trắc nghiệm, dữ liệu giữa các khâu vẫn có thể thiếu kết nối. Giáo viên (GV) giảm được một phần thao tác nhưng chưa dễ dàng theo dõi chất lượng câu hỏi hay phân tích kết quả học tập. Việc số hóa từng mảng không tạo ra khảo thí số.

Lãnh đạo Bộ GD-ĐT và Cục An ninh chính trị nội bộ kiểm tra mô hình thi trên máy tại Hội nghị tổng kết công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và chuẩn bị kỳ thi năm 2027, diễn ra tại Đà Nẵng vào ngày 29.10 vừa qua
ẢNH: K.T.S
Khảo thí số cần được xây dựng thành một quy trình liền mạch. Ngay khi biên soạn, câu hỏi được gắn với chủ đề, đơn vị kiến thức, cấp độ tư duy và thành phần năng lực. Đề được xây dựng theo ma trận; việc tổ chức, chấm bài và phân tích kết quả sử dụng chung dữ liệu.
Khi ấy, điểm số trở thành đầu vào để GV nhận diện học sinh (HS) cần hỗ trợ ở đâu, đồng thời giúp nhà trường rà soát chất lượng kiểm tra, đánh giá.
Theo Thông tư 89, trường THCS, THPT đáp ứng điều kiện về hạ tầng, phần mềm và vận hành được tổ chức kiểm tra định kỳ trên máy tính. Nhà trường phải có phương án dự phòng. Nếu sự cố kỹ thuật ảnh hưởng đến bài làm, HS được kiểm tra lại hoặc chuyển sang làm trên giấy trong vòng 7 ngày làm việc, với đề tương đương về nội dung và mức độ.
Những yêu cầu này đòi hỏi hệ thống lưu được lịch sử thao tác, hỗ trợ tạo đề tương đương và chuyển đổi giữa kiểm tra trên máy với trên giấy. Khả năng vận hành khi kết nối internet thiếu ổn định cũng cần được tính đến.
Thông tư đồng thời giao sở GD-ĐT xây dựng đề kiểm tra định kỳ chung cho HS lớp 5, lớp 9, lớp 12 ở một số môn. Yêu cầu ra đề tập trung và theo dõi kết quả trên địa bàn vì vậy đặt ra nhu cầu kết nối dữ liệu từ cấp quản lý đến từng trường.
Một nền tảng khảo thí số toàn diện cần có 3 thành phần gắn kết: Ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, hệ thống tổ chức kiểm tra và hệ thống chấm, phân tích kết quả.
Ngân hàng câu hỏi phải đi qua các bước biên soạn, phản biện, thẩm định, phê duyệt. Chất lượng chuyên môn là nền tảng để xây dựng những đề kiểm tra phù hợp mục tiêu đánh giá.
Ở khâu tổ chức, hệ thống cần hỗ trợ quản lý thí sinh, phòng thi, giám sát và ghi nhận bất thường. Với bài làm trên máy, khả năng bảo vệ dữ liệu tại chỗ, tiếp tục làm bài khi mất kết nối và đồng bộ khi đường truyền phục hồi là những yêu cầu cần được xem xét.
Khâu chấm có thể tự động với trắc nghiệm, số hóa quy trình với tự luận, đồng thời lưu vết để phục vụ kiểm tra, đối chiếu.
Cùng một nền tảng có thể hỗ trợ nhiều hình thức đánh giá. Trong kiểm tra thường xuyên, GV giao bài ngắn từ ngân hàng câu hỏi và theo dõi kết quả từng em. Đây cũng là cơ hội để thầy trò làm quen với thao tác trên máy.
Với kiểm tra định kỳ, trường đủ điều kiện tổ chức trên máy; trường chưa đủ điều kiện có thể in đề, làm trên giấy nhưng vẫn tổng hợp kết quả về hệ thống chung. Với thi HS giỏi, bài tự luận có thể làm trên giấy, sau đó quét để chấm trên máy, hỗ trợ phân công giám khảo, xử lý chênh lệch điểm và phúc khảo.
Để điểm số giúp HS tiến bộ
Thực tế cho thấy, 2 HS cùng đạt 6 điểm chưa chắc có cùng những điểm mạnh và hạn chế. Một em vững hình học nhưng còn hổng đại số, trong khi em còn lại có thể gặp khó khăn theo chiều ngược lại. Chỉ nhìn tổng điểm, GV khó thấy đầy đủ sự khác biệt ấy. Nhưng khi câu hỏi được gắn với kiến thức và năng lực ngay từ đầu, kết quả có thể được phân tích theo từng chủ đề, từng cấp độ tư duy. GV biết lớp đang vướng ở nội dung nào, nhóm HS nào cần củng cố, từ đó điều chỉnh bài giảng và giao nhiệm vụ phù hợp.
Đây là giá trị nổi bật của khảo thí số bằng việc đưa kết quả đánh giá trở lại quá trình học tập, giúp việc hỗ trợ HS có căn cứ cụ thể hơn.
Ở cấp quản lý, dữ liệu từ nhiều trường có thể giúp nhận diện những nội dung HS thường gặp khó khăn. Phổ điểm, độ khó và độ phân biệt của câu hỏi là cơ sở để rà soát ngân hàng đề. Các phương pháp phân tích theo lý thuyết khảo thí cổ điển (CTT), lý thuyết khảo thí hiện đại (IRT) có thể hỗ trợ công việc này.
Tuy nhiên, độ tin cậy của phân tích phụ thuộc vào chất lượng câu hỏi, dữ liệu và cách diễn giải. Chuyên môn sư phạm vẫn giữ vai trò quyết định khi lựa chọn cách hỗ trợ người học.
Triển khai khảo thí số vì thế cần đồng thời chuẩn hóa quy trình, bồi dưỡng đội ngũ, đầu tư hạ tầng và quản trị dữ liệu. Cấp sở cần có công cụ quản lý chung; nhà trường cần sự chủ động để tổ chức kiểm tra phù hợp điều kiện thực tế.
Giá trị thiết thực của chuyển đổi này có thể được nhìn từ công việc hằng ngày của người thầy. Giảm thời gian nhập điểm, ghép bảng tính, tổng hợp thủ công, GV có thêm thời gian chuẩn bị bài và hỗ trợ HS.
Khi dữ liệu giúp GV hiểu rõ hơn từng HS, khảo thí số mới phát huy ý nghĩa: Mỗi bài kiểm tra cung cấp thêm căn cứ để điều chỉnh việc dạy, cải thiện việc học và ghi nhận sự tiến bộ.
Công ty Cổ phần Công nghệ Khảo thí số (https://khaothiso.com.vn) hoạt động trong lĩnh vực cung cấp giải pháp phần mềm và dịch vụ công nghệ thông tin cho ngành GD-ĐT. Công ty tập trung vào chuyển đổi số công tác khảo thí cho các sở GD-ĐT, UBND phường/xã, các trường tiểu học, THCS, THPT, trường ĐH và các tổ chức có nhu cầu kiểm tra, đánh giá trên diện rộng.
Tầm nhìn của công ty là trở thành đơn vị cung cấp hệ sinh thái khảo thí số tin cậy hàng đầu Việt Nam, sẵn sàng đáp ứng lộ trình thi trên máy tính của Chính phủ và Bộ GD-ĐT. Ngoài ra, còn giúp mỗi kỳ thi khách quan, minh bạch, nhanh và tiết kiệm hơn; chuẩn hóa đầu vào, vận hành, đầu ra; biến dữ liệu khảo thí thành cơ sở chỉ đạo, điều hành và nâng cao chất lượng dạy, học. Khảo thí số đảm bảo giá trị cốt lõi, an ninh, an toàn với sự chuẩn hóa, chuyên nghiệp, tận tâm, hiệu quả, đổi mới liên tục.










Bình luận (0)