Khi có AI hỗ trợ làm việc, người lao động có cần làm đủ 8 tiếng/ngày?

Tinh thần này cũng phù hợp với định hướng tại Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trong bối cảnh AI ngày càng được ứng dụng vào công việc, vấn đề không chỉ là sử dụng công nghệ để xử lý nhiệm vụ nhanh hơn, mà còn là chuyển hóa lợi ích từ công nghệ thành giá trị thực chất cho cả doanh nghiệp và người lao động. 

Có AI hỗ trợ làm việc, xong việc nhanh hơn nhưng có được về sớm?

Trần Thị Như Trang (27 tuổi, làm việc ở 96 Cao Thắng, P.Bàn Cờ, TP.HCM; trước là P.4, Q.3) cho biết trước đây mất cả ngày để hoàn thành công việc, nhưng nay nhờ AI hỗ trợ làm việc, giúp tìm kiếm thông tin, lên dàn ý, viết bản nháp và tổng hợp tài liệu, thời gian xử lý giảm đáng kể. 

"Có AI hỗ trợ, chỉ cần một, hai tiếng đồng hồ là xong. Nhưng tôi vẫn phải ở công ty đến hết giờ. Nếu hoàn thành sớm, tôi thường được giao thêm việc", Trang nói. 

Theo Trang, cô không phản đối việc nhận thêm nhiệm vụ, nhưng mong muốn năng suất tăng lên được ghi nhận bằng cách đánh giá công việc công bằng hơn, thay vì chỉ dựa vào thời gian có mặt tại văn phòng.

ẢNH: THANH NAM

Hoàng Phú Huy (28 tuổi, làm việc ở 83 Nguyễn Văn Trỗi, P.Phú Nhuận, TP.HCM; trước là P.11, Q.Phú Nhuận), nhân viên phân tích dữ liệu tại một doanh nghiệp công nghệ, cho rằng cần phân biệt tốc độ AI tạo ra sản phẩm với thời gian hoàn thành toàn bộ công việc.

"AI có thể tổng hợp dữ liệu và tạo báo cáo rất nhanh, nhưng tôi vẫn phải kiểm tra số liệu, phát hiện điểm bất thường, giải thích kết quả và trao đổi với các bộ phận liên quan. Nếu chỉ nhìn vào thời gian tạo ra bản báo cáo đầu tiên thì sẽ đánh giá thiếu", Huy nói.

Theo Huy, nếu toàn bộ quy trình được rút ngắn mà chất lượng vẫn bảo đảm, doanh nghiệp nên ghi nhận phần năng suất tăng thêm. Người lao động không nhất thiết phải được về sớm mỗi ngày, nhưng cũng không nên mặc định làm nhanh đồng nghĩa với việc phải nhận thêm nhiệm vụ.

Trong khi đó, chị Phạm Thị Minh Phương (31 tuổi, làm việc tại 96 Cao Thắng, P.Bàn Cờ, TP.HCM; trước là P.4, Q.3) muốn sử dụng thời gian tiết kiệm được để kiểm tra công việc kỹ hơn, học thêm kỹ năng và hạn chế làm thêm giờ.

"AI giúp tôi xử lý hồ sơ, tổng hợp dữ liệu nhanh hơn. Nếu doanh nghiệp chỉ yêu cầu xử lý nhiều hồ sơ hơn trong cùng một ngày thì áp lực vẫn còn nguyên, thậm chí tăng lên", chị Phương nói.

ẢNH: THANH NAM

Đánh giá năng suất, không chỉ tính giờ làm

Ông Nguyễn Đỗ Hoàng Nam, Quản lý nhân sự, Công ty TNHH Insight Việt (P.Vĩnh Hội, TP.HCM; trước là P.3, Q.4), cho rằng hoàn thành một đầu việc sớm không đồng nghĩa người lao động đã hoàn thành mọi trách nhiệm trong ngày. Nhiều vị trí còn phải phối hợp với đồng nghiệp, hỗ trợ khách hàng hoặc xử lý yêu cầu phát sinh.

"Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần thay đổi cách quản lý khi ứng dụng AI. Với những công việc có đầu ra rõ ràng, cần xác định sản phẩm, tiêu chuẩn chất lượng, thời hạn và trách nhiệm phối hợp. Việc phân công tiếp phải dựa trên nhu cầu thực tế, không chỉ vì nhân viên còn thời gian", ông Nam nói.

Theo chị Đỗ Hoài Như, Trưởng phòng nhân sự, Công ty TNHH Creative Pulse (P.Đức Nhuận, TP.HCM; trước là P.5, Q.Phú Nhuận), năng suất tăng thêm có thể được sử dụng để phục vụ nhiều khách hàng hơn, nâng chất lượng sản phẩm, đào tạo nhân viên hoặc xem xét lịch làm việc linh hoạt.

"Một phương án khả thi là thử nghiệm cơ chế làm việc theo mục tiêu tại những vị trí phù hợp. Doanh nghiệp cần xác định trước các chỉ số đánh giá, theo dõi kết quả trong một khoảng thời gian và so sánh với giai đoạn chưa ứng dụng AI. Nếu tiến độ, chất lượng và khả năng phối hợp vẫn được bảo đảm, doanh nghiệp có thể xem xét điều chỉnh lịch làm việc hoặc cơ chế ghi nhận hiệu quả", chị Như nói.

Anh Trần Việt Hải, Phó giám đốc Công ty TNHH CoreLink HR (P.Thới An, TP.HCM; trước là P.Thới An, Q.12), cho rằng không phải công việc nào cũng cần duy trì đủ 8 tiếng/ngày nếu có thể bảo đảm kết quả bằng thời gian ngắn hơn. Tuy nhiên, việc rút ngắn giờ làm phải dựa trên hiệu quả của toàn bộ quy trình, chứ không chỉ căn cứ vào tốc độ AI xử lý một công đoạn.

"Muốn biết AI có giúp giảm thời gian làm việc hay không, doanh nghiệp phải đo toàn bộ quy trình trước và sau khi ứng dụng, tính cả thời gian kiểm chứng thông tin, sửa lỗi, trao đổi và xử lý phát sinh. Nếu chất lượng vẫn bảo đảm, tiến độ không bị ảnh hưởng và công việc không phụ thuộc vào việc phải có mặt liên tục, doanh nghiệp có thể xem xét rút ngắn giờ làm hoặc bố trí thời gian linh hoạt. Ngược lại, nếu chỉ vì nhân viên làm nhanh hơn mà giao thêm việc liên tục thì chưa chắc hiệu quả lao động đã được cải thiện", anh Hải nói.

Theo anh Hải, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng việc thử nghiệm ở những vị trí có đầu ra rõ ràng, theo dõi thời gian hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ, tỷ lệ sai sót, chất lượng sản phẩm và mức độ hài lòng của khách hàng. Kết quả đánh giá là cơ sở để quyết định giữ nguyên giờ làm nhưng giảm áp lực, dành thời gian cho đào tạo, hoặc điều chỉnh thời gian làm việc khi đủ điều kiện.

ẢNH: THANH NAM

Luật sư Nguyễn Thu Hà (Văn phòng luật sư Phương Chính Law, P.Thông Tây Hội, TP.HCM; trước là P.8, Q.Gò Vấp), cho biết Bộ luật Lao động năm 2019 quy định thời giờ làm việc bình thường không quá 8 tiếng trong một ngày và 48 tiếng trong một tuần.

"Quy định này không có nghĩa mọi vị trí đều phải tổ chức làm việc theo cùng một lịch bất kể tính chất công việc. Tuy nhiên, AI giúp hoàn thành nhiệm vụ sớm không tự động làm thay đổi thời giờ làm việc đã thỏa thuận. Nếu muốn chuyển sang cơ chế linh hoạt hoặc rút ngắn giờ làm, doanh nghiệp cần xem xét hợp đồng lao động, thỏa thuận giữa các bên, quy định nội bộ và quyền lợi của người lao động", bà Hà nói.

Theo luật sư Hà, khi áp dụng cơ chế quản lý theo kết quả, doanh nghiệp cần quy định rõ nhiệm vụ, tiêu chuẩn hoàn thành, thời gian phải có mặt, trách nhiệm phối hợp và cách ghi nhận hiệu quả. Việc điều chỉnh giờ làm cũng cần được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận phù hợp, tránh tình trạng người lao động hoàn thành công việc sớm nhưng bị giao thêm nhiệm vụ không giới hạn mà không có cơ chế ghi nhận tương xứng.