Người trẻ hiến kế phát triển nhân tài công nghệ, nâng cao năng lực AI

Đẩy mạnh thu hút, trọng dụng nhân tài công nghệ trẻ

Trong bối cảnh khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang phát triển mạnh mẽ, năng lực làm chủ công nghệ ngày càng trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh và vị thế của mỗi quốc gia. Để Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên mới, tôi cho rằng một trong những yếu tố then chốt chính là phát huy trí tuệ, sức sáng tạo và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ.

ẢNH: NVCC

Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã dành sự quan tâm đặc biệt cho phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Chương trình hành động của Chính phủ cùng luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 đã tạo ra những định hướng chiến lược và cơ chế quan trọng, mở ra nhiều cơ hội mới cho đội ngũ nghiên cứu, phát triển công nghệ.

Là một người trẻ đang trực tiếp nghiên cứu, phát triển các nền tảng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, tôi nhận thấy những chủ trương, chính sách này đang tạo thêm động lực và niềm tin để đội ngũ kỹ sư, nhà khoa học trẻ mạnh dạn nghiên cứu, sáng tạo và từng bước làm chủ những công nghệ phức tạp.

Tôi mong muốn Chính phủ tiếp tục quan tâm, hoàn thiện và đẩy mạnh triển khai các cơ chế phát hiện, đào tạo, thu hút và trọng dụng nhân tài công nghệ trẻ. Trong đó cần tạo điều kiện để các nhà khoa học, kỹ sư trẻ có năng lực được trao quyền chủ trì, tham gia giải quyết những bài toán công nghệ lớn của quốc gia, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Bên cạnh đó, tiếp tục hoàn thiện cơ chế đãi ngộ, ghi nhận và đánh giá dựa trên năng lực, kết quả nghiên cứu và giá trị thực tiễn tạo ra, giúp nhân tài trẻ yên tâm cống hiến, phát triển lâu dài. Đồng thời, thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, tạo điều kiện để các ý tưởng, kết quả nghiên cứu được ứng dụng vào thực tiễn, hình thành những sản phẩm công nghệ Việt Nam có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Tôi tin tưởng với sự quan tâm, định hướng của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, cùng trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng vươn lên của thanh niên Việt Nam, thế hệ trẻ hoàn toàn có khả năng làm chủ những công nghệ chiến lược, tạo ra những sản phẩm "Make in Vietnam" đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Nguyễn Chí Đông (Phó trưởng phòng Giải pháp quản trị dữ liệu, Trung tâm công nghệ thông tin tại Viettel)

Xây dựng khung năng lực AI cơ bản cho thanh niên

Tôi cho rằng trong một vài năm tới, câu hỏi quan trọng đối với thanh niên Việt Nam không còn là có nên sử dụng AI hay không, mà là sử dụng AI như thế nào để năng lực của con người tăng lên thay vì bị AI thay thế hoặc trở nên phụ thuộc vào AI.

ẢNH: NVCC

Trong quá trình làm việc với sinh viên và những người trẻ, tôi nhận thấy nghịch lý khá rõ, đó là khả năng tiếp cận công nghệ mới của các bạn rất nhanh, nhưng khả năng sử dụng công nghệ để giải quyết một vấn đề thực tế, tạo ra sản phẩm hoặc nâng cao năng suất lao động lại rất không đồng đều. Nếu chỉ đo năng lực số bằng việc biết sử dụng công cụ, chúng ta rất dễ đào tạo ra một thế hệ sử dụng AI nhiều nhưng chưa chắc làm việc tốt hơn.

Vì vậy, tôi mong Chính phủ quan tâm xây dựng một khung năng lực AI cơ bản và đồng nhất cho thanh niên, có thể tích hợp vào giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và các chương trình đào tạo việc làm. Khung này không nên tập trung vào một phần mềm cụ thể, bởi công nghệ thay đổi rất nhanh, mà cần bao gồm tư duy phản biện, tư duy dữ liệu, kiểm chứng thông tin, đạo đức học thuật, bảo mật dữ liệu, sở hữu trí tuệ và đặc biệt là khả năng phối hợp giữa con người với AI để giải quyết vấn đề.

Điểm thứ hai là cần tạo nhiều hơn những "sân thử" để thanh niên đưa ý tưởng vào thực tế. Người trẻ hiện không thiếu ý tưởng, nhưng khoảng cách từ một ý tưởng đến một sản phẩm được thử nghiệm, có người sử dụng và có khả năng thương mại hóa vẫn còn rất xa. Có thể hình thành các chương trình đặt hàng bài toán thực tế từ cơ quan nhà nước, bệnh viện, trường học, doanh nghiệp, địa phương để các nhóm thanh niên, sinh viên, nhà khoa học trẻ và startup cùng tham gia giải quyết. Hỗ trợ khởi nghiệp khi đó không chỉ là cấp vốn, mà quan trọng hơn là trao cho người trẻ một vấn đề thật, dữ liệu thật, người dùng thật và cơ hội thử nghiệm thật.

Cuối cùng, tôi mong chính sách về AI và việc làm đặc biệt chú ý đến nguy cơ tạo ra một khoảng cách số mới. Thanh niên ở các thành phố lớn, trường đại học tốt hay doanh nghiệp công nghệ sẽ đi rất nhanh, trong khi nhiều bạn trẻ ở nông thôn, lao động phổ thông hoặc nhóm yếu thế có thể bị bỏ lại phía sau. Một chiến lược AI dành cho thanh niên chỉ thực sự thành công khi công nghệ không chỉ tạo ra một nhóm người trẻ xuất sắc hơn, mà giúp nhiều người trẻ Việt Nam có năng lực tốt hơn, việc làm tốt hơn và cơ hội phát triển công bằng hơn.

Tiến sĩ Nguyễn Viết Hải (Trường ĐH Y Dược - ĐH Quốc gia Hà Nội)