Nhiều chủ doanh nghiệp giải trí bị khởi tố, trong đó có các địa điểm biểu diễn quen thuộc như Lululola Show, Mây Sài Gòn, Thông Reo...
Ảnh: FBNV
Cú siết mạnh tay với 'bản quyền'
Từng tồn tại dai dẳng như một "vùng xám" của thị trường giải trí Việt Nam, tình trạng sử dụng nhạc không xin phép, không trả tác quyền trên các nền tảng số và sân khấu biểu diễn nay đã ở mức báo động. Suốt nhiều năm qua, câu chuyện bản quyền âm nhạc vẫn là bài toán nan giải: nghệ sĩ liên tục lên tiếng, nhiều đơn vị khai thác bị tố xâm phạm, các tranh cãi bùng nổ trên mạng xã hội rồi nhanh chóng lắng xuống và dần chìm vào quên lãng. Từ đó, một "văn hóa xài chùa" âm nhạc hình thành, nơi các tác phẩm bị xem như nguồn tài nguyên miễn phí trên không gian số, có thể bị tùy tiện khai thác để câu view, bán vé, thu lợi quảng cáo, thậm chí phục vụ cho việc xây dựng thương hiệu cá nhân.
Như Thanh Niên đưa tin, ngày 16.5, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03 - Bộ Công an) đã áp dụng các biện pháp nghiệp vụ nhằm xác minh, thu thập tài liệu liên quan đến dấu hiệu xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan tại một số công ty, đơn vị hoạt động trong lĩnh vực nội dung số và giải trí. Các cá nhân liên quan gồm ông Nguyễn Hải Bình (Tổng giám đốc Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ truyền thông Bihaco, tức BH Media); ông Võ Văn Nam (Giám đốc Công ty TNHH Lululola Entertainment); ông Nguyễn Minh Đức (chủ hộ kinh doanh Đồi Mặt trời), ông Ngô Thanh Tùng (chủ hộ kinh doanh Thông Zeo); ông Hoàng Việt và ông Nguyễn Trung Trường Huy (Giám đốc Công ty TNHH Mây Sài Gòn); cùng ông Diệp Văn Lập (chủ Trung tâm Giọng ca để đời).
Bộ Công an cho hay, hoạt động này nằm trong việc thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5.5 của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an về việc công an các đơn vị, địa phương tập trung triển khai đồng bộ các mặt công tác, đẩy nhanh tiến độ phát hiện, đấu tranh, xử lý vi phạm và tội phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ.
BH Media và Trung tâm Giọng ca để đời là hai đơn vị được nhắc nhiều trong đại án xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ
Ảnh: FBNV
Việc Bộ Công an đồng loạt khởi tố 5 vụ án liên quan hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan không đơn thuần là động thái xử lý vi phạm kinh tế, mà còn được xem là cú đánh mạnh chưa từng có vào tư duy "xài nhạc miễn phí" vốn tồn tại âm ỉ trong ngành công nghiệp giải trí Việt Nam suốt nhiều năm qua. Danh sách các đơn vị bị khởi tố nhanh chóng thu hút sự chú ý của dư luận bởi đây đều là những cái tên có sức ảnh hưởng nhất định trong lĩnh vực nội dung số, sở hữu hệ sinh thái giải trí với hàng triệu lượt xem, doanh thu quảng cáo lớn và độ phủ rộng trên mạng xã hội.
Đáng chú ý, đây được xem là lần đầu tiên các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan bị xử lý theo hướng hình sự với quy mô lớn. Diễn biến này cho thấy cách nhìn về vi phạm bản quyền trong môi trường số đang có sự thay đổi rõ rệt: bản quyền không còn bị xem đơn thuần là những tranh chấp dân sự, mà đã được nhìn nhận như vấn đề liên quan trực tiếp đến tài sản, lợi ích kinh tế và pháp luật.
Trên thực tế, tình trạng "xài chùa" âm nhạc không chỉ gây thiệt hại trực tiếp cho nghệ sĩ, nhạc sĩ hay nhà sản xuất, mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh méo mó trong ngành giải trí. Khi quyền lợi của người sáng tạo không được bảo vệ đầy đủ, động lực sáng tạo, đầu tư cho những sản phẩm chất lượng cũng dần suy giảm. Trong khi đó, các đơn vị hoạt động nghiêm túc, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tác quyền lại phải gánh áp lực chi phí lớn hơn, từ đó rơi vào thế bất lợi trước những bên khai thác trái phép nhằm tối đa hóa lợi nhuận.
Nhạc sĩ, nghệ sĩ nói gì?
Liên quan vụ việc Tổng giám đốc BH Media cùng một số chủ sân khấu, đơn vị giải trí bị khởi tố vì hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, nhiều nhạc sĩ và nghệ sĩ đã đồng loạt lên tiếng bày tỏ quan điểm. Không ít người cho rằng đây là diễn biến mang tính bước ngoặt đối với câu chuyện bảo vệ bản quyền âm nhạc tại Việt Nam, vốn nhiều năm qua vẫn tồn tại tình trạng sử dụng tác phẩm thiếu sự cho phép hoặc chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tác quyền.
Trên trang cá nhân, nhạc sĩ Dương Cầm viết: "Thật sự buồn khi nhìn thấy các gương mặt thân quen ở đây. Các bạn là người đứng ra chịu trách nhiệm trước pháp luật nên việc không nắm được các quy định về bản quyền chính là 'con dao' giết chết chính thương hiệu mà bấy lâu nay vất vả gây dựng, đưa bản thân vào lao lý. Đây có lẽ là cú hích lớn để mở ra bước chuyển mình của nền công nghiệp văn hóa nước nhà khi sở hữu trí tuệ được coi là tài sản và được bảo vệ nghiêm ngặt bởi pháp luật".
Trong khi đó, nhạc sĩ Minh Hà bày tỏ đồng tình trước động thái mạnh tay của cơ quan chức năng. Anh cho rằng việc xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ sẽ giúp giới nhạc sĩ, nhà sản xuất yên tâm hơn trong hoạt động sáng tạo. "Giờ anh em nhạc sĩ và nhà sản xuất cứ yên tâm nhé, quyền sở hữu trí tuệ giờ là tài sản mà không ai có quyền xâm phạm, ai bị xâm phạm cứ thu thập chứng cứ, chụp hết vi bằng lại và báo công an. Mấy chục năm rồi, giờ mới thấy chính thức được bảo vệ thật sự, cám ơn Chính phủ và Nhà nước", nhạc sĩ viết.
Trao đổi với Thanh Niên, luật sư Nguyễn Văn Hậu - Ủy viên Thường vụ, Chủ nhiệm Cơ quan Truyền thông Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho rằng động thái của cơ quan chức năng có thể xem là một lời cảnh báo rất mạnh đối với những tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, quyền tác giả, quyền liên quan. Theo luật sư, vụ việc lần này sẽ tạo ra tác động lớn đến cách vận hành của thị trường bản quyền số tại Việt Nam, buộc các đơn vị phải thận trọng và chuyên nghiệp hơn trong việc khai thác nội dung.
Luật sư Hậu nhấn mạnh, khi pháp luật về Luật Sở hữu trí tuệ đã có quy định rõ ràng thì mọi hoạt động khai thác, sử dụng tác phẩm đều phải tuân thủ đúng quy định, đặc biệt là nghĩa vụ xin phép và trả tác quyền cho chủ sở hữu. Những đơn vị khai thác nội dung, đặc biệt là các công ty giải trí hay nền tảng số, nếu thu lợi nhuận từ tài sản trí tuệ của người khác thì bắt buộc phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bản quyền. Nếu có hành vi vi phạm thì phải xử lý theo đúng quy định pháp luật.
"Với các công ty hoạt động trong lĩnh vực nội dung số, truyền thông hay khai thác bản quyền, đây càng là yêu cầu bắt buộc. Bởi khi kinh doanh trên tài sản trí tuệ của người khác, nếu không tìm hiểu kỹ hoặc cố tình bỏ qua các quy định pháp luật thì rất dễ dẫn đến tình trạng làm sai, làm ẩu và vi phạm trong thời gian dài. Thực tế, tình trạng sao chép, khai thác lại nội dung, sử dụng bản ghi hay tác phẩm âm nhạc mà chưa được sự đồng ý của chủ sở hữu đã diễn ra khá phổ biến nhiều năm qua. Có những trường hợp quyền tác giả bị xâm phạm nghiêm trọng, kéo dài đến mức dần hình thành một thói quen trong môi trường số", luật sư Hậu phân tích.
Bình luận (0)