Không nên quay lại thuế khoán dù với bất kỳ ngưỡng doanh thu nào?

Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường vừa có công văn gửi Thủ tướng kiến nghị nhiều giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh cá thể, trong đó có nội dung nghiên cứu cho thực hiện chính sách thuế khoán đối với hộ kinh doanh có doanh thu năm dưới 5 tỉ đồng.

Sau đó, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã chỉ đạo Bộ Tài chính theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, nghiên cứu các kiến nghị.

Trái ngược với đề xuất của Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, Ủy viên thường trực Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cho rằng: "Không nên vì những khó khăn bước đầu mà vội vàng điều chỉnh theo hướng quay trở lại cơ chế thuế khoán dù với bất kỳ ngưỡng doanh thu nào".

ẢNH: NGỌC THẮNG

Xóa bỏ thuế khoán để minh bạch hóa nghĩa vụ thuế là chủ trương đúng đắn. Tuy nhiên, sau gần nửa năm áp dụng, không ít hộ kinh doanh còn tâm lý hoang mang, chờ đợi những điều chỉnh chính sách tiếp theo khi đối diện các khó khăn, vướng mắc. 

Cần thêm khoảng 3 - 6 tháng nữa để các hộ kinh doanh cá thể và nền kinh tế nói chung dần quen với phương thức quản lý mới.

Hiện tại, mấu chốt là phải làm rõ vì sao nhiều hộ kinh doanh vẫn muốn áp dụng thuế khoán. Nguyên nhân chủ yếu là họ không muốn sử dụng hóa đơn, chứng từ, lập sổ sách kế toán, phải chứng minh đầu vào. Đối với các hộ kinh doanh cá thể, việc thu thập hóa đơn đầu vào thường gặp nhiều khó khăn. Ngoài ra, hộ kinh doanh còn có tâm lý e ngại, sợ sai, sợ bị xử phạt.

"Thời gian tới, để tháo gỡ những nút thắt, giải pháp phù hợp là tiếp tục cải cách thủ tục, mở rộng các trường hợp được áp dụng cơ chế đơn giản hóa, đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt và hỗ trợ hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế thuận lợi hơn. Khi thanh toán được số hóa và dữ liệu giao dịch minh bạch hơn, nhu cầu phải quay lại thuế khoán sẽ tự nhiên giảm đi", ông Được nói.

Xem xét ngưỡng doanh thu và ngành nghề cho áp dụng thuế khoán

Theo ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, mấu chốt hiện nay là lộ trình thích nghi khi thực hiện chính sách thuế mới. Thông thường, giai đoạn thích nghi và chuyển tiếp diễn ra trong khoảng 1,5 - 2 năm. Tuy nhiên, hiện thời gian thích nghi đối với hộ kinh doanh quá ngắn.

ẢNH: ĐAN THANH

"Thuế khoán không còn phù hợp, song để việc thay đổi diễn ra thuận lợi, giảm thiểu ảnh hưởng đến sinh kế của người dân, cần xác định điều kiện cho việc áp dụng chính sách thuế khoán cũng như lộ trình xóa bỏ thuế khoán", ông Tuấn nhấn mạnh.

Điều kiện xác định cho phép áp dụng thuế khoán theo lộ trình căn cứ theo ngưỡng doanh thu và ngành nghề. Ngưỡng doanh thu áp dụng thuế khoán 5 tỉ đồng có thể được cân nhắc. 

Về ngành nghề được áp dụng thuế khoán, phương án ông Tuấn đề xuất là một số ngành nghề đặc thù như bán hàng rong, tiểu thương bán ở chợ cá, chợ rau, chợ dân sinh, tạp hóa gia đình…

Khi thỏa mãn cả 2 điều kiện nêu trên, có thể cân nhắc cho phép hộ kinh doanh được áp dụng thuế khoán.

Khi điều kiện thuận lợi hơn (tỷ lệ người dân sử dụng các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt và tỷ lệ sử dụng hóa đơn điện tử cao trong nền kinh tế), sẽ siết chặt điều kiện áp dụng thuế khoán bằng cách hạ ngưỡng doanh thu và thu hẹp phạm vi ngành nghề áp dụng.

Với các nhóm ngành nghề còn lại, theo ông Tuấn, có thể thực hiện chính sách thuế kê khai, song cũng cần có giai đoạn thích nghi cho hộ, cá nhân kinh doanh.

Cụ thể như, năm 2026, thậm chí là năm 2027, hộ kinh doanh có thể tự lựa chọn tính thuế theo phần trăm doanh thu hoặc phần trăm lợi nhuận, trước khi bắt buộc áp dụng tính thuế theo lợi nhuận đối với hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 tỉ đồng trở lên.

"Về lâu dài, cần xây dựng chính sách để hộ kinh doanh tự nguyện chuyển đổi lên doanh nghiệp, thay vì khuyến khích như hiện nay; nên cân nhắc áp dụng giảm trừ gia cảnh cho hộ kinh doanh và lợi nhuận tạo ra thực hiện tính thuế theo bậc lũy tiến từng phần 5 - 35%", vị chuyên gia đề xuất.

Tại họp báo thường kỳ quý 2 của Bộ Tài chính mới đây, Phó cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết, khi có những đề xuất thực sự giúp tạo thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp, cơ quan thuế ghi nhận, sẽ tiếp tục nghiên cứu, tham mưu Bộ Tài chính và các cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Thời gian tới, ngành thuế sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định tại nghị định, thông tư hướng dẫn và cải cách thủ tục hành chính nhằm tạo thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh.