Giảm áp lực cho hộ kinh doanh

Chi phí tăng, lo không còn lợi nhuận

Văn phòng Chính phủ vừa phát công văn số 5272 gửi Bộ trưởng Bộ Tài chính chuyển tải ý kiến của của Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng về kiến nghị giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo công văn, vừa qua, Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường cùng Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa VN đã có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ, kiến nghị về một số giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chỉ đạo Bộ Tài chính theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền nghiên cứu, tham khảo các kiến nghị của 2 tổ chức nói trên trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách; bảo đảm đồng bộ hệ thống pháp luật, thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân. Đặc biệt, Bộ Tài chính cần chủ động tham mưu cho lãnh đạo Chính phủ các giải pháp phù hợp trong chỉ đạo điều hành.

Ảnh: Ng.Ng

Trong thực tế, sau thời gian tự kê khai, đóng thuế theo doanh thu, nhiều hộ kinh doanh cho biết có phần "đuối" với các thủ tục và chi phí tuân thủ. Ngày 16.6, bà Trần Thiên Hương, chủ hộ kinh doanh hàng bách hóa tiêu dùng tại TP.HCM, cho hay bà đã cố gắng kê khai, chạy tìm mua được nguồn nguyên liệu có hóa đơn chứng từ đầu vào. Tuy nhiên, hộ kinh doanh của bà chưa hết khó khăn khi đã tuân thủ xuất hóa đơn rồi, vẫn phải ghi chép tay.

"Hộ kinh doanh nhóm 2 và nhóm 3 đã mua hàng, có hóa đơn rồi, sao lại buộc ghi chép tay thêm sổ liệt kê mua vào bán ra làm gì nữa. Công việc này hiện khiến chúng tôi, đặc biệt là người lớn tuổi, trí nhớ không tốt "stress" theo. Vừa bán hàng, vừa ghi, quên ghi là không nhớ luôn. Chúng tôi phải dành quá nhiều thời gian cho hồ sơ, chứng từ thay vì tập trung bán hàng và luôn trong tâm thế sợ xảy ra sai sót do không thể quen với các quy định mới", bà Hương nói.

Bà Nguyễn Minh Trang, hộ sản xuất kinh doanh hàng thời trang tại TP.HCM, kể trong quý 1 do không thể lấy đủ hóa đơn chứng từ hàng hóa mua vào, nên hộ kinh doanh của bà được tư vấn đóng thuế dựa trên doanh thu. Song mức thuế đang đóng quá cao, không thể hiện đúng thực chất lợi nhuận của hộ kinh doanh bởi các chi phí tuân thủ tăng mạnh so với trước.

"Các quy định về thuế, hóa đơn điện tử, kế toán, bảo hiểm, phòng cháy chữa cháy… khiến hộ kinh doanh phải chi mua phần mềm, thiết bị, chi thuê kế toán. Trong khi đó, giá bán không thể tăng, sức mua giảm, hộ kinh doanh nhóm 2, 3 phải chịu thêm 8% thuế giá trị gia tăng nhưng bán ra không được khấu trừ thuế này. Lợi nhuận giảm, doanh thu giảm, trong khi chi phí cố định như điện nước, nhân công vẫn phải chi trả tăng qua mỗi tháng", bà Trang nói và cho rằng những quy định về kê khai, hóa đơn... đang khiến hộ kinh doanh mất nhiều thời gian và luôn sợ sai, ảnh hưởng nhiều đến kết quả sản xuất kinh doanh. Điều đang dễ thấy nhất là hộ kinh doanh nhỏ giảm sức cạnh tranh do áp lực đầu tư nhiều chi phí tuân thủ. Nếu tình trạng kéo dài, nhiều hộ kinh doanh có thể phải cắt giảm nhân sự, thu hẹp quy mô hoặc tạm ngừng kinh doanh.

Xem lại quy định ghi sổ bằng tay

Chuyên gia thuế Đinh Thị Huyền, Giám đốc Công ty CP tư vấn thuế Savitax, nhận xét đa số hộ kinh doanh muốn tuân thủ đúng việc đóng thuế nhưng quy định thuế dựa trên thu nhập trong nhiều trường hợp có thể tạo gánh nặng lớn do nhiều khoản chi phí như thuê lao động, bảo hiểm, hoặc các chi phí phát sinh khác rất khó đáp ứng đầy đủ về hóa đơn chứng từ để được khấu trừ.

Ảnh: Ngọc Dương

"Chi phí để xuất hóa đơn không phải là vấn đề lớn, nhưng chi phí tuân thủ liên quan đến hạch toán, ghi sổ, kê khai và quản lý chứng từ lại là gánh nặng đáng kể đối với các hộ kinh doanh. Trong bối cảnh nhiều hộ vẫn đang gặp khó khăn về doanh thu và nguồn lực quản trị, việc áp dụng các quy định quá phức tạp có thể làm tăng chi phí vận hành và ảnh hưởng đến khả năng duy trì hoạt động. Khi toàn bộ doanh thu đầu ra được ghi nhận qua hóa đơn, quy định ghi sổ bằng tay cũng cần xem xét lại", bà Huyền kiến nghị.

Cũng theo bà Huyền, nên tiếp tục áp dụng phương thức tính thuế dựa trên doanh thu đối với các hộ kinh doanh quy mô nhỏ và vừa, theo nguyên tắc "doanh thu bao nhiêu thì nộp thuế bấy nhiêu". Đồng thời, cần xem xét nâng ngưỡng doanh thu của nhóm hộ kinh doanh. Ngưỡng 3 tỉ đồng hay 5 tỉ đồng không quan trọng bằng việc thiết kế các ngưỡng phù hợp với từng ngành nghề sản xuất kinh doanh. Chẳng hạn, trong lĩnh vực thương mại, doanh thu 5 tỉ đồng là mức tương đối phổ biến do đặc thù giá trị hàng hóa lớn nhưng biên lợi nhuận không cao.

Mức doanh thu năm dưới 5 tỉ đồng có thể đóng thuế khoán cũng được Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường đề xuất trong công văn gửi Thủ tướng Chính phủ vào tháng 5 vừa qua. Theo tổ chức này, trong bối cảnh thu nhập của người dân còn nhiều khó khăn, các nhà bán lẻ, hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp nhỏ và vừa đang phải nỗ lực duy trì hoạt động bằng cách cắt giảm chi phí, thu hẹp biên lợi nhuận để giữ giá bán ổn định, đồng thời liên tục triển khai các chương trình khuyến mãi nhằm kích cầu tiêu dùng. Tuy nhiên, sức mua trên thị trường vẫn ở mức thấp, tâm lý chi tiêu của người dân còn thận trọng, dẫn đến nhiều hệ lụy đáng lo ngại đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Từ đó, Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường đề xuất Chính phủ xem xét một số giải pháp nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh và kích thích tiêu dùng. Có thể nghiên cứu tiếp tục áp dụng cơ chế thuế khoán đối với hộ kinh doanh có doanh thu dưới 5 tỉ đồng mỗi năm, kết hợp với thuế môn bài theo các bậc doanh thu phù hợp.

Trao đổi với Thanh Niên, TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, nhấn mạnh: "Khu vực hộ kinh doanh tuy không đóng góp nguồn thu ngân sách lớn như doanh nghiệp nhưng lại giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm an sinh xã hội và tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động. Các chính sách đã ban hành, quá trình thực thi nếu thấy không phù hợp, có thể điều chỉnh, thay đổi là điều rất bình thường. Hộ kinh doanh cần được sự quan tâm và hỗ trợ thiết thực hơn".