"Tôi ám ảnh!"
Ghi nhận của Thanh Niên, tại đoạn Km156+100 đến Km156+200 trên tuyến quốc lộ 279 (thôn Hợp Tiến, xã Chi Lăng), nhiều tảng đá lớn nhỏ nằm ngổn ngang trên sườn núi đá vôi cao hàng chục mét. Vết sạt lở còn lộ rõ trên vách đá cheo leo, ngay phía dưới là nơi sinh sống của khoảng 14 hộ dân.
Những tảng đá lớn nhỏ nằm ngổn ngang từ trên vách núi xuống ven đường
ẢNH: LONG QUYỀN
Thẫn thờ nhìn về vách núi đá dựng đứng trước cửa nhà, nơi xảy ra trận sạt lở cách đây 3 tháng, ông Nông Văn Cừ (55 tuổi, thôn Hợp Tiến) thốt lên: "Tôi ám ảnh".
Ông Cừ vẫn nhớ như in vào khoảng 23 giờ 30 một đêm cuối tháng 8, khi nghe tiếng động lớn như tiếng nổ, ông liền chạy từ tầng 2 xuống cầu thang. Đúng lúc này, một tảng đá lớn lao thẳng vào giữa cửa. Quá hoảng sợ, ông vội hô hoán con cháu bỏ chạy khỏi nhà.
Vụ sạt lở khiến 4 hộ gia đình bị ảnh hưởng nặng nề, có nhà bị thủng tường, có nhà hỏng ô tô. Riêng gia đình ông Cừ phải sửa cánh cửa hết khoảng 10 triệu đồng và được chính quyền địa phương hỗ trợ khoảng 5 triệu đồng.
Tảng đá sạt lở từ vách núi, lao vào cửa nhà ông Cừ hồi tháng 8.2026
ẢNH: NVCC
Sống tại đây gần 30 năm, ông Cừ chưa bao giờ thấy tình trạng sạt lở nghiêm trọng như vừa qua. Mỗi khi trời mưa lớn, ông cùng một số hộ dân phải chủ động di dời đến điểm sơ tán được chính quyền bố trí cách nhà hơn 1 km để bảo đảm an toàn. Ông Cừ cho biết, ông luôn ủng hộ chủ trương di dời, nhưng đến nay địa phương vẫn chưa chốt được địa điểm và phương án hỗ trợ cụ thể.
Cùng cảnh sống dưới vách đá dựng đứng, bà Sáy (73 tuổi) cho biết đã sinh sống tại đây từ năm 1990 nhưng chưa bao giờ thấy bất an như hiện nay.
"Tôi đã nghe địa phương thông báo về việc di dời nhưng chưa rõ nơi ở mới và phương án đền bù ra sao. Các con tôi đều đi làm xa, chỉ còn hai vợ chồng già ở nhà, thu nhập trông cả vào quán tạp hóa. Nếu chuyển đến nơi không thuận tiện buôn bán, chúng tôi không biết lấy gì sinh sống", bà Sáy chia sẻ.
Ông Hùng Văn Bút, Trưởng thôn Hợp Tiến, cho hay, ngay sau khi xảy ra sạt lở, chính quyền địa phương đã sơ tán người dân đến nơi an toàn và bố trí chỗ ở tạm tại một trụ sở hành chính công, ban ngày người dân đi làm, tối đến ngủ. Tuy nhiên, gần đây các hộ dân đã tự trở về nhà để thuận tiện công việc và sinh hoạt.
Hai ngôi nhà bị đá sạt lở gây hư hại hồi tháng 8.2026. Hiện người dân đã chuyển đi sinh sống ở nơi khác.
ẢNH: LONG QUYỀN
Về phương án lâu dài, chính quyền địa phương đã tổ chức 2 cuộc họp với các hộ nằm trong vùng nguy hiểm nhưng vẫn chưa xác định được quỹ đất tái định cư cụ thể.
"Sau thời gian để các hộ gia đình bàn bạc, vừa rồi chính quyền đã lấy chữ ký về chủ trương di dời. Hiện vẫn còn khoảng 3 hộ chưa đồng ý ký vì lo lắng chưa biết nơi tái định cư ở đâu", ông Bút nói.
Sau nhà nước dâng
Ngoài nỗi lo đá lở trước cửa nhà, bà Sáy cùng nhiều hộ dân khác còn chật vật đối phó với nước lũ từ sông Thương phía sau nhà. Đoạn sông chảy qua khu vực này sau nhiều năm bị đất đá bồi lấp đã xảy ra hiện tượng lệch dòng, tạo thành một "khúc cua" hướng dòng nước vào bờ kè.
Lòng sông cũ ở giữa dòng nay đã bồi tụ thành một bãi đất lớn, cỏ cây mọc um tùm làm thu hẹp dòng chảy. Mỗi khi mùa mưa đến, nước từ thượng lưu đổ về gây ngập úng nhiều hộ dân.
"Trước đây, khu này không ngập nên nhà tôi không tôn nền cao bằng mặt đường, phần taluy âm chỉ cao ngang cánh đồng để xây công trình phụ. Từ năm 2022 bắt đầu xảy ra ngập nặng, đợt bão Yagi năm 2024 nước ngập khu bếp cao hơn 1 m. Từ đó đến nay, năm nào nhà tôi cũng ngập vài lần", bà Sáy nói.
Sống chung với cảnh ngập lụt nhiều năm nên cứ thấy trời mưa lớn, vợ chồng bà Sáy lại tất bật kê cao hàng hóa, đồ đạc để tránh hư hỏng.
Dòng sông Thương có hiện tượng lệch dòng, tạo thành "khúc cua" hướng dòng nước vào bờ kè
ẢNH: LONG QUYỀN
Theo Trưởng thôn Hợp Tiến, từ năm 2022 đến nay, tình trạng ngập lụt diễn ra hằng năm, kéo dài từ khu vực các hộ có nguy cơ sạt lở đá xuôi về phía hạ lưu. Toàn khu vực có khoảng hơn 20 hộ bị ảnh hưởng, đặc biệt là những gia đình có công trình nằm dưới taluy âm, thấp hơn mặt đường tôn cao.
Người dân đã làm đơn kiến nghị chính quyền, mong sớm có phương án nắn chỉnh, khơi thông dòng chảy sông Thương.
"Trước đây, địa phương từng vận động và đưa ra mức hỗ trợ 60 triệu đồng cho các hộ ảnh hưởng thiên tai di dời đến nơi ở mới. Tuy nhiên, với số tiền đó người dân không xây được nhà mới nên không ai đi", ông Bút phản ánh.
Trao đổi với Thanh Niên chiều 15.11, ông Hoàng Minh Dũng, Phó trưởng phòng Kinh tế xã Chi Lăng, cho biết địa phương đã chuẩn bị các phương án xử lý sườn sạt lở, làm việc với các đơn vị thi công.
Chính quyền địa phương cắm biển cảnh báo khu vực sạt lở đất đá từ trên núi
ẢNH: LONG QUYỀN
"Hiện đang chờ Sở Xây dựng trình UBND tỉnh, ban hành thêm một quyết định về lệnh xây dựng công trình khẩn cấp. Sau đó địa phương sẽ cho đơn vị thi công vào thực hiện", ông Dũng nói.
Trường hợp sau khi xử lý sườn sạt lở vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, địa phương sẽ thực hiện phương án tiếp theo về việc di dời người dân đến Khu dân cư tập trung Than Muội.
Đề cập đến kiến nghị khơi thông dòng sông Thương sau nhà các hộ dân, ông Dũng nói UBND xã Chi Lăng đã lên phương án khơi dòng chảy với đoạn dài khoảng 100 m.
"Sau khi người dân thu hoạch lúa xong, địa phương sẽ cho máy móc xuống khơi thông dòng chảy", ông Dũng thông tin.
Ngày 11.11, UBND tỉnh Lạng Sơn đã có quyết định công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai đối với sự cố sạt lở đá tại sườn núi đoạn Km156+100 đến Km156+200 quốc lộ 279, xã Chi Lăng.
Theo đó, UBND tỉnh yêu cầu xã Chi Lăng tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến sạt lở; quan tâm bố trí nơi ở tạm thời và bảo đảm điều kiện sinh hoạt thiết yếu cho các hộ dân nếu phải di dời…
Về giải pháp lâu dài, chính quyền sẽ thực hiện các biện pháp xử lý sạt lở taluy dương tại 3 vị trí, phá bỏ các khối đá có nguy cơ sạt lở nằm trên sườn núi; đào, xúc, dọn dẹp đất đá sạt lở, vận chuyển đổ đúng nơi quy định và gia cố, giữ ổn định mái taluy.
Bình luận (0)