Lê Bá Đảng - Khát vọng hòa bình: Một cuộc trở về trên quê hương Quảng Trị

Chiều 17.8, tại Bảo tàng Quảng Trị (đường Hùng Vương, Đồng Hới), triển lãm “Lê Bá Đảng – Khát vọng hòa bình” khai mạc, giới thiệu khoảng 80 tác phẩm hội họa, 40 tác phẩm điêu khắc cùng nhiều tư liệu, hình ảnh về cuộc đời và sự nghiệp của họa sĩ Lê Bá Đảng (1921 - 2015).

Triển lãm do UBND tỉnh Quảng Trị và Sở VH-TT-DL tỉnh Quảng Trị chủ trì, diễn ra đến ngày 31.8, trong khuôn khổ Lễ hội Vì hòa bình 2026.

ẢNH: NGUYỄN PHÚC

Các tác phẩm được lựa chọn từ nhiều giai đoạn sáng tác, qua đó phác họa hành trình nghệ thuật của Lê Bá Đảng - người con Quảng Trị dành phần lớn sự nghiệp tại Pháp. Dù liên tục tìm kiếm những hình thức biểu đạt mới, ông vẫn mang theo ký ức sâu đậm về quê hương.

Một phần đáng kể trong số tác phẩm trưng bày lần này thuộc di sản được bà Myshu Lebadang, tên thật Micheline Hai Nguyen - người bạn đời và đồng hành cùng họa sĩ trong phần lớn cuộc đời - gìn giữ tại Pháp. Sau khi bà qua đời năm 2023, một phần di sản được gia đình tiếp nhận, đưa về Việt Nam để bảo tồn, nghiên cứu và giới thiệu với công chúng.

Những tác phẩm đáng chú ý

Điểm nhấn của triển lãm là Paysage de nuit - Phong cảnh đêm,  bộ tranh gồm 4 bức, có kích thước khoảng 162 x 485 cm. Tác phẩm từng được họa sĩ đặt trong không gian sống tại Cannes-La-Bocca, mở ra một thế giới phong cảnh với sắc xanh tím, nơi núi, trời và không gian dường như hòa làm một.

Ba tác phẩm Mây nước cũng được giới thiệu cùng nhau. Đây là những tác phẩm từng được Lê Bá Đảng đưa về Việt Nam trưng bày, sau đó được chính họa sĩ trao lại cho gia đình lưu giữ.

Trong khi đó, nhóm tác phẩm Espaces cho thấy một hướng sáng tạo đặc biệt của Lê Bá Đảng, khi giấy không còn đơn thuần là bề mặt để vẽ mà trở thành một phần của hình thể, tạo nên sự giao thoa giữa hội họa, phù điêu và điêu khắc.

Nhóm Phong cảnh bất khuất được lấy cảm hứng từ đường mòn Hồ Chí Minh lịch sử. Đáng chú ý, triển lãm còn giới thiệu những tác phẩm điêu khắc được tạo nên từ các mảnh kim loại của xác máy bay B-52. 

Vật liệu từng gắn với chiến tranh được người nghệ sĩ chuyển hóa thành những hình thức nghệ thuật mới, gợi mở suy ngẫm về quá khứ, con người và khát vọng hòa bình.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Lê Minh Tuấn, Giám đốc Sở VH-TT-DL tỉnh Quảng Trị, cho biết triển lãm không đơn thuần là dịp giới thiệu tác phẩm của một danh họa, mà còn là cuộc gặp gỡ giữa công chúng với một di sản nghệ thuật lớn; qua đó khám phá chiều sâu tư tưởng của một nghệ sĩ luôn dùng nghệ thuật để đối thoại với lịch sử, con người và tương lai.

“Triển lãm 'Lê Bá Đảng – Khát vọng hòa bình' không chỉ là hoạt động văn hóa, nghệ thuật trong khuôn khổ Lễ hội Vì hòa bình năm 2026, mà còn là dịp để chúng ta cùng nhìn lại những giá trị bền vững của hòa bình, lòng nhân ái và sức mạnh hồi sinh mà nghệ thuật có thể mang lại cho con người. Tin tưởng rằng, mỗi tác phẩm được giới thiệu hôm nay sẽ góp phần khơi dậy trong mỗi chúng ta tình yêu quê hương, khát vọng hòa bình và trách nhiệm gìn giữ những giá trị nhân văn cho các thế hệ mai sau”, ông Tuấn nói.

Từ ký ức chiến tranh đến khát vọng hòa bình

Sinh ra tại Quảng Trị, rời Việt Nam khi còn trẻ và dành phần lớn cuộc đời sáng tạo tại Pháp, Lê Bá Đảng chưa bao giờ thực sự rời xa quê hương trong nghệ thuật.

Vì vậy, việc những tác phẩm của ông trở về Quảng Trị trong khuôn khổ Lễ hội Vì hòa bình 2026 mang ý nghĩa đặc biệt. Từ ký ức về quê hương, chiến tranh đến những tìm kiếm về con người, thiên nhiên và không gian, triển lãm đặt các tác phẩm trong cuộc đối thoại với chủ đề “Khát vọng hòa bình”, như một hành trình từ mất mát đến sự sống và hy vọng.

Sau khi họa sĩ qua đời, bà Myshu tiếp tục gìn giữ khối lượng lớn tác phẩm, tư liệu. Hiện gia đình đang từng bước sắp xếp, nhận diện và số hóa di sản Lê Bá Đảng - Myshu, hướng đến mở rộng khả năng tiếp cận di sản trong tương lai.

Trong khuôn khổ triển lãm, gia đình dự kiến hiến tặng 10 tác phẩm thuộc bộ Nạn chiến tranh và 2 tác phẩm Hồi sinh cho bảo tàng Ký ức chiến tranh dự kiến hình thành trong tương lai. Đồng thời, gia đình trao tặng Bảo tàng Quảng Trị 17 tác phẩm thuộc bộ Thiên nhiên cầu nguyện không lời.

Với hơn 120 tác phẩm được giới thiệu, "Lê Bá Đảng - Khát vọng hòa bình" không chỉ phác họa hành trình sáng tạo của một nghệ sĩ dành nhiều tâm huyết cho quê hương, con người và hòa bình, mà còn góp phần đưa di sản của ông đến gần hơn với công chúng ngay trên quê hương Quảng Trị.