Liên Hiệp Quốc chọn tổng thư ký mới như thế nào?

Liên Hiệp Quốc sẽ chọn tổng thư ký tiếp theo trong năm nay.

Người thay thế ông Antonio Guterres sẽ phục vụ nhiệm kỳ 5 năm bắt đầu từ đầu năm 2027.

Nhưng việc lựa chọn biểu tượng tiếp theo cho lý tưởng của LHQ sẽ là một quy trình phức tạp.

Tuần này, Chủ tịch Đại hội đồng của tổ chức toàn cầu, bà Annalena Baerbock, đã kêu gọi đề cử: "Đó là một sự lựa chọn sẽ quyết định cách chúng ta giải quyết các thách thức toàn cầu cấp bách - từ xung đột và biến đổi khí hậu, đến bất bình đẳng. Chúng ta cần một người đủ năng lực cho nhiệm vụ hiện tại, người có thể vạch ra con đường đến tương lai bằng cách bảo vệ nhiệt thành các nguyên tắc của hiến chương LHQ".

Vậy LHQ tiến hành chọn tổng thư ký tiếp theo như thế nào, và tổ chức này liệu sẽ có được nữ lãnh đạo đầu tiên hay không?

Liên Hiệp Quốc chọn lãnh đạo như thế nào?

Các ứng viên trước tiên phải được các quốc gia thành viên LHQ đề cử trước ngày 1.4 năm nay.

Những người được đề cử sau đó sẽ tham gia vào quy trình có tên gọi là các cuộc đối thoại tương tác, sẽ được phát trực tuyến.

Đây là cơ hội cho họ trình bày tầm nhìn và nhận câu hỏi.

Cho đến nay chỉ có một ứng viên được chính thức đề cử.

Ông Rafael Grossi là một nhà ngoại giao kỳ cựu người Argentina, hiện đang giữ chức Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế.

Hai ứng viên khác đã công khai tuyên bố nhưng chưa được chính thức đề cử.

Cựu Tổng thống Chile Michelle Bachelet trước đây cũng từng giữ chức Cao ủy Nhân quyền LHQ.

Trong khi bà Rebeca Grynspan là cựu phó tổng thống Costa Rica, và hiện đang là Tổng thư ký Hội nghị LHQ về Thương mại và Phát triển.

Cả hai ứng viên tiềm năng này sẽ được quốc gia của họ đề cử.

Liên Hiệp Quốc sẽ có nữ lãnh đạo?

Trong lịch sử 80 năm của LHQ, chưa từng có phụ nữ nào giữ chức tổng thư ký.

Nhưng trong một nghị quyết được thông qua vào tháng 9, Đại hội đồng đã khuyến khích các quốc gia "mạnh mẽ cân nhắc đề cử phụ nữ làm ứng viên".

Mặc dù bà Grynspan nói rằng điều đó không hữu ích: "Chúng tôi không cần đối xử đặc biệt. Điều chúng tôi thực sự yêu cầu, điều chúng tôi thực sự mong muốn là không có sự phân biệt đối xử".

ẢNH: REUTERS

Ai sẽ đưa ra quyết định?

Sau khi các quốc gia thành viên đưa ra đề cử, Hội đồng Bảo an LHQ gồm 15 thành viên sẽ vào cuộc.

Hội đồng sẽ tổ chức các cuộc bỏ phiếu kín, gọi là bỏ phiếu thăm dò, cho đến khi đạt được sự đồng thuận về một ứng viên.

Cuối cùng, năm thành viên thường trực có quyền phủ quyết của Hội đồng phải đồng ý chọn một ứng viên.

Quá trình đó có thể mất nhiều lần bỏ phiếu, như đã thấy với việc bổ nhiệm ông Guterres.

Lựa chọn của Hội đồng Bảo an sau đó phải được Đại hội đồng phê chuẩn, mặc dù điều đó thường chỉ là thủ tục.

Tổng thư ký làm gì?

Hiến chương LHQ gọi tổng thư ký là "viên chức hành chính cấp cao" của tổ chức toàn cầu này.

Hiện tại, người đứng đầu LHQ giám sát hàng nghìn nhân viên dân sự và 11 hoạt động gìn giữ hòa bình.

Ngân sách thường niên cốt lõi của LHQ là 3,45 tỉ USD, trong khi ngân sách gìn giữ hòa bình là 5,4 tỉ USD.

Chỉ Hội đồng Bảo an mới có thể ủy quyền sử dụng vũ lực quân sự hoặc các biện pháp trừng phạt, trong khi tổng thư ký LHQ chỉ có thể vận động hành động.

Nhiều nhà ngoại giao nói rằng năm cường quốc phủ quyết tại Hội đồng Bảo an thích một "thư ký" hơn là một "tổng tư lệnh".