Lúng túng việc thu chi khi không còn quỹ phụ huynh

Quỹ phụ huynh hàng chục triệu đồng, chi tiêu chưa thỏa đáng

Trên nhóm mạng xã hội về giáo dục, một phụ huynh công khai phản ánh tình hình đóng quỹ của con khi vừa vào lớp 6 Trường THCS Việt Nam - Angieri (Hà Nội). Ngay từ đầu năm học, ban đại diện cha mẹ học sinh (HS) đã áp dụng hình thức đóng quỹ theo quý (3 tháng/lần) với mức 1 triệu đồng/HS (trong đó 800.000 đồng hỗ trợ hoạt động từ tháng 8 - 10 và 200.000 đồng hỗ trợ cơ sở vật chất). Tuy nhiên, điều khiến vị phụ huynh này bức xúc là chỉ trong một thời gian ngắn kể từ ngày nhận lớp, khai giảng và kết hợp tổ chức Tết Trung thu, sinh nhật cho một số HS tổng số tiền quỹ lớp đã "tiêu sạch" 26 triệu đồng trong khi "chưa có gì liên quan tới học hành".

Vị phụ huynh cho biết ngay từ đầu ban đại diện cha mẹ HS đã được lập nên theo sự chỉ định của giáo viên chủ nhiệm. Khi phụ huynh lên tiếng phản đối cách thức thu và mức đóng góp, các ý kiến này bị gạt đi. Thay vào đó, việc lấy ý kiến đồng thuận của một vài phụ huynh khác lại được mặc nhiên xem là đại diện cho ý kiến của toàn thể lớp. Đặc biệt, khi phụ huynh này chuyển đơn kiến nghị lên trang thông tin chính thức của nhà trường, tài khoản của họ đã bị chặn (khóa) tính năng nhắn tin.

Trước những lùm xùm và áp lực từ dư luận, mới đây, ban phụ huynh lớp thông báo hoàn trả khoản đóng góp đầu năm (1 triệu đồng/HS) cho những ai muốn nhận lại, đồng thời tuyên bố chính thức dừng thu các khoản đóng góp chung và sẽ thông báo chi tiết khi phát sinh các hoạt động ngoại khóa hoặc sự kiện cụ thể.

Đại diện nhà trường cho rằng đã yêu cầu giáo viên các lớp rà soát, yêu cầu ban phụ huynh trả toàn bộ quỹ lớp nếu đã thu.

Một phụ huynh có con học lớp 10 Trường THPT Khương Đình (Hà Nội) cũng cho biết mới nhận được thông báo của ban phụ huynh lớp về việc sẽ trả lại tiền quỹ đóng góp từ đầu năm sau khi đã trừ đi các khoản đã chi. Tuy nhiên, tiền trả lại không đáng bao nhiêu vì số tiền mua sắm, trang bị lớp học đã rất lớn, lên tới mấy chục triệu đồng.

Một phụ huynh phản ánh tới Báo Thanh Niên, lớp 9A3 Trường THCS Ngọc Hà, phân hiệu 1 (P.Ba Đình, Hà Nội) đang lạm thu quỹ lớp, quỹ trường. Trong cuộc họp nhiều phụ huynh có phản ứng nhưng không được ban phụ huynh xem xét lại. Trong nhóm trao đổi phụ huynh của lớp vẫn nhắn thu đủ 2 triệu đồng/HS/học kỳ, những ai không đóng kịp thì bị nhắn tin nhắc nhở. Khi phụ huynh xin bản dự kiến thu chi quỹ lớp để xem, ban phụ huynh lấy lý do "đây là việc nhạy cảm", không cho xem…

Tranh luận chi các khoản cho HS khi không có quỹ

Giữa thời điểm các quy định về chống lạm thu và siết chặt hoạt động quỹ lớp đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luận, một tin nhắn mới đây của ban đại diện phụ huynh của một lớp được chia sẻ trên nhóm phụ huynh Hà Nội thu hút sự quan tâm đặc biệt bởi cách ứng xử văn minh, thực tế và đầy khéo léo.

Thay vì những khoản đóng góp cào bằng hay những món quà cáp đắt đỏ dễ gây áp lực cho phụ huynh và HS, thông điệp được gửi đi trong nhóm chung đã vạch ra kế hoạch rõ ràng cho các dịp lễ lớn sắp tới. Ví dụ, dịp 20.10, ban phụ huynh lớp thông báo đã chủ động chuẩn bị tiệc ngọt cho các HS có sinh nhật trong tháng, phụ huynh không phải mua gì thêm. Tuyệt đối không sử dụng quỹ hoạt động của HS để mua quà tri ân. Ngày 20.11, ban phụ huynh đề xuất chỉ chuẩn bị một giỏ hoa tươi để chúc mừng cô giáo và trưng bày tại lớp trong tuần lễ truyền thống (từ ngày 16 - 20.11), đồng thời thông điệp khẳng định rõ: "Không phong bì, không quà tặng tập thể". Người chia sẻ tin nhắn trên của ban phụ huynh đã bình luận rằng: "Nếu cứ rõ ràng, minh bạch, chi tiêu hoàn toàn vì HS thì chắc chắn không phụ huynh nào phản đối quỹ lớp".

Ghi nhận cho thấy tại một số trường học, sau khi nhận được phản ánh hoặc qua thanh kiểm tra thấy các lớp tự phát động quỹ hội có dấu hiệu cào bằng, mức đóng cố định hoặc chi sai mục đích quy định, ban giám hiệu đã yêu cầu giáo viên chủ nhiệm và ban đại diện phụ huynh dừng ngay lập tức, tiến hành kiểm kê và hoàn trả tiền lại cho từng phụ huynh.

Ban phụ huynh lớp thì lúng túng vì các khoản đã chi mua sắm từ đầu năm (như chổi, giẻ lau, nước uống, giấy in tài liệu, thuê người vệ sinh lớp học...) nay phải tự lấy tiền túi ra bù hoặc giải trình lại. Giáo viên chủ nhiệm trở thành "cầu nối" chịu áp lực lớn nhất. Một mặt phải nghiêm túc quán triệt chủ trương không thu quỹ của nhà trường, mặt khác phải hướng dẫn phụ huynh cách xử lý các khoản chi tiêu nhỏ hằng ngày sao cho đúng luật mà không làm ảnh hưởng đến quyền lợi sinh hoạt của các con.

Vì những chuyện như vậy không ít trường hợp phụ huynh trong lớp chia rẽ. Ai cũng có lý lẽ của mình. Một phụ huynh có con học THCS tại P.Thanh Xuân (Hà Nội) chia sẻ: Quỹ phụ huynh biến tướng thành các khoản thu phục vụ cho nhà trường, quà cáp cho giáo viên chẳng khác nào "mượn hoa cúng Phật". Tiền thì của cả lớp đóng góp nhưng chỉ ban phụ huynh chi tiêu theo ý của họ và nhiều khi theo ý của hiệu trưởng, giáo viên chủ nhiệm.

Trong khi đó, một phụ huynh có con học tiểu học tại P.Cầu Giấy thì cho rằng dù ngày 15.11 quy định mới của Bộ GD-ĐT mới có hiệu lực nhưng từ đầu năm lớp con chị đã dừng thu quỹ. Không có tiền để vệ sinh lớp học, các con thì nhỏ nên thầy giáo chủ nhiệm phải bỏ tiền túi trả lao công. Chị nói sẵn sàng đóng góp để chi những khoản rất cụ thể đó thay vì xóa trắng việc thu chi của phụ huynh.

Bộ GD-ĐT nói gì ?

Bộ GD-ĐT cho biết mới đây đã nhận được thắc mắc của công dân V.T.M.T cho rằng: "Việc ban đại diện phụ huynh không được nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ có thể gây khó khăn cho những hoạt động nhỏ nhưng có nhiều phụ huynh cùng tham gia. Ví dụ lớp tổ chức Trung thu, sinh nhật, liên hoan cần mua bánh, nước, quà với tổng chi phí vài triệu đồng. Nếu 30 - 40 phụ huynh đều chỉ hỗ trợ một khoản nhỏ và phải tự chuyển trực tiếp cho nhà cung cấp thì phát sinh hàng chục giao dịch, khó đối soát, đặt cọc, hoàn tiền hoặc xử lý khi thay đổi đơn hàng. Nhưng nếu phụ huynh tự nguyện nhờ một người nhận tiền để thanh toán một lần thì lại có thể bị hiểu là "thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ". Đề nghị Bộ hướng dẫn cơ chế ủy quyền, thanh toán hộ có công khai chứng từ và quyết toán ngay sau hoạt động".

Liên quan đến vấn đề này, đại diện Bộ GD-ĐT cho biết: Quy định về thanh toán trực tiếp nhằm bảo đảm tính tự nguyện, công khai, minh bạch và phòng ngừa tình trạng thu, quản lý tiền hỗ trợ không đúng quy định. Trường hợp cha mẹ HS tự nguyện mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ hoặc có thỏa thuận thanh toán với bên cung cấp, việc thực hiện và giải quyết các vấn đề phát sinh thuộc quan hệ giữa các bên có liên quan theo quy định pháp luật. Không được sử dụng hình thức thỏa thuận, thu hộ hoặc thanh toán hộ để tổ chức việc thu, tiếp nhận, quản lý tiền hỗ trợ thay cho ban đại diện cha mẹ HS.

"Đối với những hoạt động không bảo đảm đủ điều kiện tổ chức, cần xem xét điều chỉnh quy mô, phương thức thực hiện hoặc lựa chọn hình thức phù hợp; không yêu cầu cha mẹ HS phải đóng góp để bù đắp phần kinh phí còn thiếu", theo Bộ GD-ĐT.