Từ điều trị nhiều bệnh đến "kiềm hóa máu"
Như Thanh Niên đã phản ánh ở bài trước, tại cơ sở máy trị liệu điện trường cao áp ở số 317 Hoàng Công Chất (P.Phú Diễn, Hà Nội), nhân viên M.H giới thiệu hai dòng máy FX-M14000 và FX-14000 nhãn hiệu Fujiiryoki Nhật Bản với hàng loạt chương trình trị liệu được lập trình sẵn.
Nữ nhân viên M.H tại cơ sở máy trị liệu điện trường cao áp ở số 317 Hoàng Công Chất
ẢNH: ĐÌNH HUY
Theo M.H, "sóng màu đỏ" hỗ trợ xương khớp, "sóng vàng" giúp cân bằng nhịp tim, huyết áp, nội tiết, còn "sóng xanh" chuyên điều trị mất ngủ, rối loạn thần kinh, trầm cảm và lo âu.
Nhân viên còn cho rằng thiết bị có thể cải thiện hoặc điều trị tăng huyết áp, mỡ máu, tiểu đường, thoái hóa xương khớp, rối loạn thần kinh thực vật, táo bón và bệnh tiền liệt tuyến.
Đặc biệt, FX-M14000 được giới thiệu có khả năng phòng chống tai biến, đột quỵ khi người cao tuổi sử dụng chế độ trị liệu trong lúc ngủ kéo dài 8 giờ. M.H còn khẳng định việc ngồi máy giúp "kiềm hóa máu".
Những lời giới thiệu này không chỉ xuất hiện trong quá trình tư vấn trực tiếp mà còn được thể hiện dưới nhiều hình thức trong tài liệu quảng cáo của cơ sở này.
Catalogue chính thức do Home Doctor phát hành giới thiệu FX-M14000 là thiết bị điện trường thế hệ mới, kết hợp điện trường cao áp và sóng tần số thấp.
Đáng chú ý, phần "Chương trình trị liệu khi ngủ" ghi rõ thiết bị được thiết lập chế độ trị liệu chuyên sâu, đặc biệt dành cho bệnh nhân mắc bệnh mạn tính như tim mạch, mất ngủ kinh niên, tiểu đường, tăng huyết áp, mỡ máu, gout, Parkinson và bệnh nhân sau đột quỵ.
Catalogue còn giới thiệu chương trình trị liệu khi ngủ kéo dài 8 giờ với mức điện áp 1.000 Vp.
Một trang khác của tài liệu có dòng chữ nổi bật: "LỢI ÍCH THẬT ĐÃ ĐƯỢC KIỂM CHỨNG BỞI CÁC TỔ CHỨC/CƠ QUAN UY TÍN CÓ THẨM QUYỀN", nhưng không nêu rõ tên tổ chức kiểm chứng, không công bố các nghiên cứu lâm sàng hoặc các chứng nhận cụ thể.
Những quảng cáo thổi phồng về công dụng của 2 dòng máy trị liệu được đưa đến khách hàng
ẢNH: NAM SƠN
Ngay bên dưới là hàng loạt lợi ích được liệt kê như tăng cường trao đổi chất, lưu thông máu toàn thân; điều hòa hệ thần kinh thực vật; tăng sản sinh hormone tự nhiên có lợi; tăng khả năng đề kháng và tự chữa lành; chống viêm, giảm phù nề; giảm đau ngay lập tức; hỗ trợ tăng cơ, giảm mỡ và phục hồi chức năng vận động.
Nhà sản xuất Nhật Bản công bố những công dụng nào?
Để kiểm chứng, phóng viên đối chiếu thông tin trên website Fujiiryoki tại Nhật Bản (fujiiryoki.co.jp), website toàn cầu Fujiiryoki Global (fujiiryokiglobal.com) và website tại Việt Nam (fujiwellness.com.vn) được giới thiệu trong hệ thống Global Network của hãng.
Theo thông tin công bố, FX-M14000 và FX-14000 là các thiết bị y tế gia đình kết hợp hai phương pháp: trị liệu điện thế và trị liệu bằng dòng điện tần số thấp.
Đối với chức năng trị liệu điện thế, nhà sản xuất giới thiệu công dụng đối với bốn triệu chứng: đau đầu, cứng vai, mất ngủ và táo bón mạn tính.
Với chức năng trị liệu dòng điện tần số thấp, thiết bị có các chương trình tác động lên những vùng cơ thể như vai, cánh tay, thắt lưng, đầu gối, với các công dụng riêng như giảm cứng vai, phòng ngừa teo cơ liệt và tác dụng massage.
Trong các công dụng được công bố trên những website chính thức tại thị trường Nhật Bản, phóng viên không tìm thấy thông tin xác nhận thiết bị có thể điều trị tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim mạch, gout, Parkinson, trầm cảm, điều chỉnh pH máu hoặc phòng ngừa đột quỵ.
Tuy nhiên, trên website tại thị trường Việt Nam máy lại được giới thiệu phạm vi chỉ định rộng hơn, bao gồm người có hội chứng suy nhược thần kinh, mất ngủ, đau đầu, đau nửa đầu, đau vai, táo bón mạn tính, tăng huyết áp, cơn hen phế quản và thiểu năng tuần hoàn não.
Danh mục hỗ trợ các bệnh trên trang fuji-vietnam.com của hai dòng máy FX-M14000 và FX-14000 được PV quét mã QR từ hồ sơ tra cứu chứng nhận y tế do Home Doctor cung cấp cho khách hàng mua máy
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Theo thông tin trong hồ sơ công bố thiết bị y tế loại B mà phóng viên thu thập, mục đích sử dụng của hai dòng máy gồm tăng hoạt tính tế bào, kích thích lưu thông máu, tăng cường trao đổi chất, nâng cao hệ thống miễn dịch, cân bằng hệ thần kinh thực vật, giảm đau; trị liệu đau đầu, nhức mỏi vai gáy, mất ngủ và táo bón mạn tính.
Công bố này cũng hoàn toàn không đề cập những công dụng như phòng chống đột quỵ, điều trị Parkinson, gout hay khả năng giúp người bệnh giảm, ngừng thuốc điều trị như quảng cáo của nhân viên đã phản ánh.
Như vậy, đã có sự khác biệt rất lớn giữa phạm vi công dụng được công bố trên các website của nhà sản xuất tại Nhật Bản, thông tin trên website tại Việt Nam, catalogue quảng cáo và lời tư vấn trực tiếp của nhân viên.
Home Doctor tiếp tục khẳng định máy giúp phòng chống đột quỵ?
Phóng viên đã liên hệ với nhân viên của cơ sở máy trị liệu điện trường cao áp tại số 317 Hoàng Công Chất, đề nghị cung cấp tài liệu của nhà sản xuất hoặc cơ quan có thẩm quyền xác nhận những công dụng được quảng cáo trong catalogue, đặc biệt đối với bệnh tim mạch, tiểu đường, tăng huyết áp, gout, Parkinson và bệnh nhân sau đột quỵ.
Nhân viên M.H tiếp tục khẳng định với PV rằng 2 chiếc máy có thể trị "bách bệnh"
ẢNH: ĐÌNH HUY
Nhân viên trả lời rằng các nội dung được thể hiện trong sách hướng dẫn sử dụng, đồng thời viện dẫn những giấy chứng nhận của Nhật Bản, Việt Nam và chứng nhận ISO.
"Các giấy chứng nhận này đã là công bố thiết bị y tế tốt cho sức khỏe", nhân viên nói và tiếp tục cho rằng công dụng đối với từng bệnh còn liên quan đến trạng thái ion.
Đáng chú ý, người này tiếp tục khẳng định: "Với chương trình chuyên sâu ban đêm về đi ngủ thì sẽ giúp cho bệnh nhân phòng chống tai biến đột quỵ. Đặc biệt ở những người cao tuổi có bệnh nền như cao huyết áp và tiểu đường".
Nhân viên này cho rằng chế độ này còn giúp cải thiện mất ngủ kinh niên, hỗ trợ lưu thông máu và cải thiện hoạt động của não bộ.
Tuy nhiên, nhân viên cũng không cung cấp bất kỳ tài liệu nào của nhà sản xuất hoặc nghiên cứu lâm sàng chứng minh khả năng phòng chống đột quỵ.
Khi được hỏi về căn cứ quảng cáo thiết bị giúp tăng sản sinh hormone tự nhiên, tăng sức đề kháng, tự chữa lành, chống viêm, giảm phù nề và giảm mỡ, nhân viên M.H viện dẫn quy định nội bộ công ty để từ chối trả lời. Nhân viên này cũng liên tục yêu phóng viên cung cấp tên người giới thiệu đến trải nghiệm với lý do "đề phòng trường hợp nhà báo điều tra" hoặc "công ty đối thủ tìm hiểu sâu về thiết bị" sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của đơn vị (?!).
Những cảnh báo an toàn không được đưa đầy đủ
Một điểm đáng chú ý khác khi đối chiếu thông tin là những khuyến cáo an toàn của Fujiiryoki Nhật Bản.
Theo hướng dẫn của nhà sản xuất (bản tiếng Nhật), người sử dụng máy tạo nhịp tim, máy khử rung tim cấy ghép hoặc một số thiết bị điện y tế khác thuộc nhóm không được sử dụng kết hợp với thiết bị trị liệu điện thế.
Nhà sản xuất cũng cảnh báo không sử dụng thiết bị đối với người mắc bệnh tim bị hạn chế vận động mạnh.
Hướng dẫn của nhà sản xuất bằng tiếng Nhật (đã được dịch) hướng dẫn chi tiết về nhóm người không được sử dụng máy hoặc phải tham khảo ý kiến bác sĩ nhưng trang giới thiệu sản phẩm bằng tiếng Anh và tiếng Việt được phóng viên đối chiếu không thể hiện đầy đủ
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Ngoài ra, hướng dẫn của Fujiiryoki yêu cầu một số nhóm người phải tham khảo bác sĩ trước khi sử dụng, trong đó có người đang điều trị bệnh tim hoặc có bất thường về tim, người có khối u ác tính, phụ nữ trong một số giai đoạn thai sản, người sốt cao hoặc có tình trạng viêm cấp, người bị tổn thương cấp tính như gãy xương, bong gân, rách cơ.
Đối với một số chế độ sử dụng kéo dài, hướng dẫn của nhà sản xuất còn đưa ra khuyến cáo riêng đối với người tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim và người mắc tiểu đường có biến chứng rối loạn cảm giác nghiêm trọng do tuần hoàn ngoại vi suy giảm.
Trong khi đó, những trang giới thiệu sản phẩm bằng tiếng Anh và tiếng Việt được phóng viên đối chiếu không thể hiện đầy đủ các cảnh báo như tài liệu tiếng Nhật.
Trên website Home Doctor, những trường hợp được nêu là chống chỉ định chỉ gồm người có máy tạo nhịp tim, tạo nhịp phổi; người đang chảy máu; phụ nữ mang thai; người sốt trên 38 độ và người mắc bệnh lao chưa ổn định.
Còn tại cơ sở 317 Hoàng Công Chất, nhân viên M.H giới thiệu thiết bị không sử dụng cho người ung thư giai đoạn cuối, phụ nữ mang thai, người sốt cao, người có máy tạo nhịp tim và người có vết thương hở.
Ma trận quảng cáo được dán đầy phòng, nơi người dân ngồi trị liệu miễn phí
ẢNH: ĐÌNH HUY
Sự khác biệt giữa các nguồn thông tin đặt ra yêu cầu cần cơ quan chức năng vào cuộc làm rõ người mua và người tham gia trải nghiệm được cung cấp những hướng dẫn, cảnh báo an toàn nào trước khi sử dụng thiết bị.
Đặc biệt, catalogue Home Doctor giới thiệu chế độ trị liệu khi ngủ kéo dài 8 giờ dành cho người mắc nhiều bệnh mạn tính, trong đó có tăng huyết áp và tim mạch.
Khi được hỏi vì sao catalogue không thể hiện kèm khuyến cáo tương ứng, nhân viên Home Doctor giải thích chế độ khi ngủ chỉ sử dụng điện áp 1.000 V, thấp hơn mức 14.000 V khi ngồi máy.
"Đây là mức điện áp rất thấp, không đáng kể", nhân viên nói và tiếp tục cho rằng chế độ này hỗ trợ tốt trong quá trình ngủ, giúp phòng tránh tai biến, đột quỵ.
Tuy nhiên, lời giải thích về mức điện áp chưa làm rõ đầy đủ những điều kiện an toàn đối với từng nhóm bệnh nhân theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Phóng viên tiếp tục đặt câu hỏi về việc sàng lọc tình trạng sức khỏe và thông báo các chống chỉ định, khuyến cáo của nhà sản xuất đối với người mắc bệnh tim mạch, tiểu đường, tăng huyết áp khi đến trải nghiệm. Nhân viên xác nhận trung tâm không có bác sĩ.
Theo người này, khách hàng đã đi khám trước đó và sẽ thông báo tình trạng bệnh của mình cho trung tâm. Dựa trên bệnh án và thông tin sức khỏe do khách hàng cung cấp, nhân viên sẽ tư vấn các chương trình sử dụng phù hợp.
Trong các nội dung trả lời, nhân viên chưa làm rõ quy trình nhận diện người thuộc nhóm chống chỉ định, trường hợp cần tham khảo bác sĩ và cách thông báo những khuyến cáo an toàn trước khi sử dụng máy. Điều này khá trùng hợp với việc phóng viên từng ghi nhận nhân viên M.H hướng dẫn người mắc tăng huyết áp có thể giảm liều, thậm chí ngừng thuốc nếu cảm thấy sức khỏe ổn định sau một thời gian sử dụng máy.
Chưa có bằng chứng đủ tin cậy
Trao đổi với phóng viên về thông tin máy điện trường có thể điều hòa huyết áp, giúp giảm thuốc điều trị và phòng ngừa đột quỵ, GS Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết qua các tài liệu khoa học và khuyến cáo đã đối chiếu, ông chưa thấy bằng chứng lâm sàng đủ tin cậy để khẳng định thiết bị điện trường cao áp sử dụng tại nhà FX-M14000 và FX-14000 có những tác dụng như giới thiệu.
Các chuyên gia đầu ngành chưa thấy bằng chứng lâm sàng đủ tin cậy để khẳng định thiết bị điện trường cao áp sử dụng tại nhà FX-M14000 và FX-14000 có những tác dụng như giới thiệu
ẢNH: ĐÌNH HUY
GS Hùng nhấn mạnh, y học có sử dụng kích thích điện trong một số chỉ định cụ thể, nhưng không thể lấy hiệu quả của những thiết bị chuyên dụng đó để chứng minh cho máy điện trường gia dụng.
Việc một sản phẩm được phép lưu hành cũng phải được phân biệt với việc sản phẩm đã được chứng minh hiệu quả điều trị đối với từng bệnh lý. "Các thông tin tư vấn, quảng bá cần đúng phạm vi công dụng và có bằng chứng tương ứng, tránh khiến người bệnh hiểu rằng có thể thay thế điều trị đã được bác sĩ chỉ định", GS Hùng cảnh báo.
Trước thông tin về loại máy điện trường được quảng cáo các tính năng điều trị chuyên sâu như giúp ổn định huyết áp, ngừa đột quỵ, ông Nguyễn Tử Hiếu, Phó cục trưởng Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế (Bộ Y tế), cho biết "chưa từng nghe về máy này".
Ông Hiếu cho biết, qua rà soát trên hệ thống, thiết bị FX-M14000 và FX-14000 được công bố thuộc loại B.
Ông Hiếu nhận định, thiết bị không can thiệp, không xâm nhập khi sử dụng thì được phân loại là thiết bị y tế nhóm B (do doanh nghiệp tự công bố trên hệ thống, và phân quyền tiếp nhận hồ sơ thuộc sở y tế). Tuy nhiên, nếu nhân viên tư vấn máy "ngừa đột qụy, tác dụng vào máu" thì cần phải xem xét hồ sơ lâm sàng của loại thiết bị này, xem có phù hợp với hồ sơ công bố hay không?
"Để đánh giá về tính năng của máy theo công bố, chúng tôi sẽ xem cụ thể hồ sơ. Và cần thiết sẽ hậu kiểm để đánh giá các tính năng, tác dụng thực tế công ty giới thiệu có đúng như hồ sơ đã công bố. Nếu thiết bị bị phát hiện vi phạm tới mức ảnh hưởng đến sức khỏe sẽ bị xử lý", ông Hiếu khẳng định.
(Còn tiếp)
Kỳ tới: Thiết bị y tế gia đình: Ai bảo vệ người tiêu dùng trước quảng cáo 'láo'?
Kỳ trước: Từ trải nghiệm miễn phí đến chiếc máy trị ‘bách bệnh’ giá trăm triệu đồng
Bình luận (0)