Mở rộng giảm thuế cho người làm công ăn lương

Người nộp thuế gặp khó khi giá cả hàng hóa tăng

Nghị quyết của Quốc hội là giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có mức doanh thu hằng năm không quá 10 tỉ đồng. Đây là tin vui cho nhiều người, nhưng với cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công thì không thuộc diện này.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Trước đó, tại phiên thảo luận ở tổ về dự án nghị quyết này, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Lê Thị Thanh Lam (Cần Thơ) nhận xét, dự thảo mới chỉ tập trung giảm 30% thuế TNCN cho thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú, trong khi nhóm cá nhân làm công ăn lương có thu nhập thấp vẫn phải chịu tác động của lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao. Do đó, ĐB đề nghị xem xét giảm thuế TNCN, hoặc nâng mức giảm trừ gia cảnh (GTGC) đối với cả nhóm cá nhân làm công ăn lương có thu nhập chịu thuế ở bậc thấp là từ bậc 1 đến bậc 3. Thực tế nhóm này cũng chịu ảnh hưởng nặng nề bởi lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao, việc giảm bớt gánh nặng thuế sẽ giúp kích cầu tiêu dùng nội địa trực tiếp.

Đồng tình với kiến nghị trên, luật sư (LS) Cao Đăng Duy, Công ty luật Rajah & Tann LCT, cho rằng nhóm người làm công ăn lương ở các bậc thuế thấp và trung bình là nhóm chịu tác động lớn nhất khi giá cả và chi phí sinh hoạt tăng, bởi phần lớn thu nhập hằng tháng được dành cho các nhu cầu thiết yếu như ăn uống, nhà ở, điện, nước, đi lại và giáo dục. Số liệu 7 tháng năm 2026 cho thấy giá tiêu dùng (CPI) bình quân tăng 4,39%, trong khi nhiều nhóm chi phí thiết yếu cũng tăng đáng kể. Khi tiền lương không tăng tương ứng, thu nhập thực tế và phần thu nhập khả dụng của người lao động sẽ bị thu hẹp, đặc biệt đối với nhóm ở bậc thuế 1 - 3 vốn không có nhiều dư địa sau các khoản chi thiết yếu. LS Duy nhấn mạnh: Mặc dù chính sách thuế TNCN đã được điều chỉnh từ năm 2026, trong đó tăng mức GTGC và thu gọn biểu thuế, vẫn có cơ sở để cân nhắc một biện pháp hỗ trợ bổ sung cho nhóm này. Đặc biệt, nếu đã giảm 30% thuế cho cá nhân kinh doanh thì việc xem xét hỗ trợ tương ứng cho người làm công ăn lương ở các bậc thuế thấp cũng hợp lý.

Hiện nay khi cá nhân làm công ăn lương có thu nhập 30 triệu đồng/tháng và có 1 người phụ thuộc thì sau khi được khấu trừ một số khoản, thu nhập tính thuế còn lại là 5,9 triệu đồng (chưa tính khấu trừ chi phí y tế và giáo dục). Cá nhân này sẽ nộp thuế TNCN ở bậc 1 với thuế suất 5%, tương ứng số thuế phải nộp là 295.000 đồng/tháng. Nếu được giảm 30% số thuế phải nộp thì tương ứng cá nhân này được giảm 88.500 đồng/tháng. Giả sử thu nhập của cá nhân đạt 50 triệu đồng/tháng và có 1 người phụ thuộc thì sau khi khấu trừ, thu nhập còn lại gần 23,4 triệu đồng, rơi vào bậc 2 là thuế suất 10%, tương ứng số thuế TNCN mà cá nhân này phải nộp là gần 1,84 triệu đồng/tháng. Nếu được giảm 30%, tương ứng số thuế được giảm là 550.000 đồng…

Chị Thanh Ngọc (P.Tân Hưng, TP.HCM) chia sẻ, chị đang thuộc diện nộp thuế bậc 2, nếu được giảm 30% số thuế, tương đương giảm 550.000 đồng thì phần nào sẽ giúp chị bớt dè sẻn trong từng bữa ăn. "Đầu năm đến nay những người nội trợ sẽ biết khá rõ hầu như món hàng nào cũng tăng giá, nhất là những sản phẩm thiết yếu của gia đình nên phải tiết kiệm. Nếu được giảm thuế như cá nhân kinh doanh thì mình rất vui và thấy chính sách công bằng, hợp lý cho tất cả người nộp thuế", chị nói.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Tạo động lực, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Ủng hộ kiến nghị đề xuất giảm thuế 30% cho cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công, PGS-TS Phạm Thế Anh (ĐH Kinh tế quốc dân) nhận định: Mức GTGC vừa được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng từ đầu năm 2026 đã lạc hậu, không phù hợp với chi phí thực tế của người dân. Việc sử dụng GDP bình quân đầu người theo đơn vị USD mà Bộ Tài chính đưa ra để quy định ngưỡng GTGC là chưa phù hợp, bởi vì VND mới là đơn vị tiền tệ người dân được phép sử dụng để chi tiêu trong nước. Theo dữ liệu của Cục Thống kê, GDP bình quân đầu người của VN vào năm 2012 là 45,67 triệu đồng và cuối năm 2025 dự kiến là khoảng 127,53 triệu đồng, tăng khoảng 2,8 lần. Nếu dựa theo phương pháp này, mức GTGC nên là 25 triệu đồng (= 9 triệu x 2,8) cho người nộp thuế và 10 triệu đồng (= 3,6 triệu x 2,8) cho người phụ thuộc. Hơn nữa, CPI do Cục Thống kê công bố cũng chưa tính đầy đủ chi phí sinh hoạt của các gia đình. Trong rổ hàng hóa tính CPI, nhiều nhóm hàng thiết yếu có tốc độ tăng giá rất nhanh, ví dụ như hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 1,63 lần, chi phí nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 1,68 lần, chi phí giáo dục tăng 2,6 lần, chi phí y tế tăng 4,47 lần, cao hơn nhiều lần so với tốc độ tăng của CPI. Trong khi các sản phẩm như viễn thông, điện tử sẽ có mức tăng thấp và đây không phải là hàng hóa thiết yếu của các gia đình.

"Mức GTGC là tính đến hàng hóa, chi tiêu thiết yếu của người lao động nên phải theo nguyên tắc xác định xem có đủ để một cá nhân trang trải cho cuộc sống cơ bản hay không. Như vậy, điều chỉnh mức GTGC theo tốc độ tăng CPI trung bình sẽ khiến những nhóm người có thu nhập trung bình - dù đóng thuế TNCN - nhưng ở các bậc thấp chịu thiệt thòi hơn. Bên cạnh đó, thuế suất cao nhất trong quy định về thuế TNCN của VN lên đến 35% - cao hơn nhiều nước như Singapore, Malaysia - là không khuyến khích cá nhân có tài năng, chuyên gia, không tạo động lực thu hút nhân sự chất lượng cao vì thuế cao triệt tiêu động lực phấn đấu", PGS-TS Phạm Thế Anh nói và nhấn mạnh: Việc điều chỉnh mức GTGC mới đầu năm nay chỉ dựa trên quá khứ mà không tính đến tương lai là chưa phù hợp. Trong khi đó, mỗi lần chỉnh sửa luật là rất lâu (đợt gần nhất là sau 13 năm mới sửa luật, chỉ riêng điều chỉnh GTGC khi CPI tăng trên 20% đã ghi rõ trong luật thì cũng sau 6 năm) và người nộp thuế phải chịu nhiều thiệt thòi. Chính vì vậy hiện nay khi chưa sửa được luật, điều chỉnh mức GTGC thì cần thiết nên giảm thuế TNCN cho người có thu nhập từ tiền lương, tiền công để giảm gánh nặng chi tiêu sinh hoạt. Nếu làm được điều này, tiêu dùng trong nước sẽ được khơi thông, doanh nghiệp có thêm thị trường, còn người dân được hưởng thành quả phát triển một cách công bằng hơn. Khi đó, nguồn thu từ thuế TNCN có thể không những không giảm mà còn tăng lên nhờ vào việc gia tăng động lực làm việc, khuyến khích đầu tư vào vốn con người, nâng cao tính tuân thủ pháp luật thuế TNCN của người dân…