Mua 1 vung nồi trên Shopee, 20 phút nhận 3 cuộc gọi lừa đảo

Giữa tháng 10, chị K.C đặt 1 đơn ga giường trên sàn Shopee. Sau vài ngày, chị C. nhận được đầu số điện thoại 09237XXXXX gọi báo lấy ga trải giường và đọc đúng tên sản phẩm tên hãng đã đặt. Chị C. xuống sảnh tòa nhà chờ gần 30 phút, gọi nhiều cuộc điện thoại nhưng số điện thoại trên không nhấc máy.

ẢNH CHỤP MÀN HÌNH

Chiều cùng ngày, một shipper của Viettel mới đến giao ga trải giường cho chị K.C. “Khi tôi hỏi bạn shipper giao hàng thì mới biết cuộc gọi trước đó là lừa đảo, vì khi shipper của Viettel gọi hiển thị cả tin nhắn đính kèm về đơn hàng. Bạn shipper cũng bảo khách hàng của bạn ấy có nhiều người bị gọi lừa tương tự. Nếu đơn hàng COD, khách hàng sau khi nghe đúng tên sản phẩm và shop thường dặn gửi bảo vệ tòa nhà chung cư hoặc dưới sảnh và chuyển khoản, mà không biết mình đã bị lừa”, chị K.C chia sẻ.

Bức xúc hơn khi vài ngày sau khi nhận được hàng, chị K.C lại nhận được cuộc điện thoại từ một đầu số khác, báo chị chuyển khoản nhầm nên shipper bị trừ tiền hàng, nhờ chị gọi cho số này kết bạn Zalo để nói và chuyển khoản lại… “Nghe kịch bản này rất có mùi lừa đảo, nên tôi từ chối và chặn số ngay”, chị K.C nói.

Đáng nói, cuối tháng 10, khi đặt một vung nồi inox trên sàn Shopee, chị lại tiếp tục bị kịch bản lừa tương tự. Chỉ sau 20 phút, chị K.C nhận tới 3 cuộc điện thoại từ các đầu số 035, 033, 07…, thậm chí còn kết bạn Zalo, dù Zalo của chị đã chặn số lạ. 

“Các số gọi đều biết rõ tôi đã đặt sản phẩm là vung nồi và đã chuyển khoản cho cửa hàng abc, dù trên thực tế cửa hàng không hề check lại”, chị K.C nói.

Chia sẻ trên một diễn đàn, chị T.T cho biết đặt 1 món hàng trên Shopee. Sáng 12.10, Shopee cập nhật “đơn vị vận chuyển đã nhận được hàng”. Đến sáng 19.10, có người gọi là đã giao hàng đến nơi, đọc đúng thông tin hàng và địa chỉ, giá tiền.

Do chủ quan nên chị T.T đã chuyển khoản luôn theo thói quen, vì tin tưởng Shopee bảo mật thông tin khách hàng. Nhưng đến chiều khi đi làm về, hỏi bảo vệ nhận hàng thì báo là chưa có đơn hàng nào được giao. Gọi lại số trước đó thì “im thít”.

Khi chị lên Shopee hỏi lại shop thì shop báo đã giao hàng cho bên Viettel từ 18.10, nhưng không thấy hàng di chuyển nữa và cũng không biết là hàng đang ở đâu. Chị T.T cũng băn khoăn “không biết bên nào đã để lộ thông tin để cho đối tượng gọi điện đến lừa đảo” và cũng không biết phải nhờ bên nào để hỗ trợ khoản tiền đã chuyển dù hàng chưa nhận được.

Trao đổi với Thanh Niên, tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng văn phòng Luật sư Chính pháp, đánh giá việc các khách hàng đặt hàng trên Shopee lại bị các đối tượng lừa đảo gọi điện, đọc chính xác thông tin đơn hàng là hiện tượng đáng lo ngại, cho thấy nguy cơ mất an toàn dữ liệu cá nhân trong hoạt động thương mại điện tử. 

"Điều đáng chú ý không chỉ là khách hàng bị lộ số điện thoại, địa chỉ nhận hàng mà các đối tượng còn nắm được những thông tin khá cụ thể như tên sản phẩm, tên cửa hàng, thời điểm đặt hàng, tình trạng thanh toán và quá trình vận chuyển", ông Cường nêu.

Sàn thương mại điện tử có chịu trách nhiệm liên đới?

Theo luật sư Đặng Văn Cường, câu hỏi đặt ra là trong trường hợp này, sàn thương mại điện tử có phải chịu trách nhiệm nếu khách hàng bị lộ thông tin và bị lừa đảo không? 

Ông cho rằng, cần phân biệt trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân và trách nhiệm đối với thiệt hại do hành vi lừa đảo gây ra. Sàn thương mại điện tử có nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu khách hàng trong toàn bộ quá trình thu thập, lưu trữ, xử lý và chuyển giao thông tin. 

ẢNH: NVCC

Nếu kết quả xác minh cho thấy dữ liệu bị lộ do hệ thống bảo mật yếu kém, phân quyền truy cập không phù hợp, nhân viên tự ý khai thác hoặc sàn không kiểm soát được hoạt động của bên thứ ba được thuê xử lý dữ liệu thì tổ chức có liên quan có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý. 

Cụ thể, bị xử phạt vi phạm hành chính theo các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng, thương mại điện tử.

Đồng thời, phải có trách nhiệm dân sự, bồi thường thiệt hại nếu có căn cứ xác định hành vi vi phạm, thiệt hại thực tế và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm với thiệt hại. 

Với các cá nhân có hành vi cố ý chiếm đoạt, mua bán dữ liệu, tiết lộ thông tin trái phép hoặc tham gia đường dây lừa đảo có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

"Khi khách hàng bị cuộc gọi lừa đảo chiếm đoạt tiền, các sàn thương mại điện tử không thể đứng ngoài cuộc với lý do giao dịch lừa đảo được thực hiện qua điện thoại hoặc Zalo, không diễn ra trực tiếp trên ứng dụng", ông Cường nói. 

Hiện các luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, luật Giao dịch điện tử hay Nghị định 330/2026 đều đã nghiêm cấm các hành vi xâm phạm dữ liệu với mức phạt rất nặng.

Khách hàng có quyền yêu cầu sàn thương mại điện tử trả lời rõ ràng về nguồn dữ liệu, phạm vi thông tin được chia sẻ, những đơn vị được tiếp cận dữ liệu và biện pháp khắc phục khi xảy ra sự cố. Một lời giải thích chung chung rằng sàn luôn bảo mật thông tin là chưa đủ để giải quyết những lo ngại chính đáng của người tiêu dùng.

Ông cũng khuyến cáo, trong trường hợp bị các cuộc gọi lừa đảo, khách hàng cần gửi phản ánh qua kênh chăm sóc khách hàng chính thức của Shopee, cung cấp mã đơn hàng, thời điểm đặt hàng, thời điểm nhận cuộc gọi, số điện thoại của người gọi, nội dung trao đổi và những thông tin mà đối tượng đã đọc chính xác.

"Cơ quan chức năng cần làm rõ dữ liệu được thu thập từ nguồn nào, ai đã truy cập, ai đã chuyển giao và ai sử dụng dữ liệu đó để thực hiện hành vi vi phạm", ông Cường kiến nghị.

Thanh Niên đang liên hệ với Shopee và các bên liên quan để làm rõ thêm thông tin vụ việc.