Mỹ - Iran bên lằn ranh đàm phán và đối đầu

Ranh giới mong manh

Theo Al Arabiya, vòng đàm phán mới giữa Mỹ và Iran có thể được tổ chức tại Islamabad (Pakistan) vào cuối tháng 5. Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir ngày 21.5 đã đến Tehran để thông báo về việc hoàn tất dự thảo cuối cùng của thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ - Iran. Cùng ngày, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei xác nhận Tehran đã nhận được "quan điểm hòa bình mới của phía Mỹ" và đang xem xét. Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf lại cho rằng các động thái công khai lẫn ngầm từ Mỹ cho thấy đối phương đang chuẩn bị cho những cuộc tấn công mới.

ẢNH: REUTERS

Từ Washington, Tổng thống Donald Trump ngày 20.5 cho biết Mỹ sẵn sàng chờ thêm "vài ngày" để nhận phản hồi từ Iran, nhưng cảnh báo thời gian dành cho ngoại giao không còn nhiều. "Nếu chúng tôi không nhận được câu trả lời đúng đắn, mọi việc sẽ diễn ra rất nhanh. Chúng tôi đã sẵn sàng", theo Reuters dẫn lời ông Trump. Dù vậy, chủ nhân Nhà Trắng vẫn để ngỏ khả năng đạt thỏa thuận. Nhà lãnh đạo Mỹ đánh giá các đại diện Iran hiện nay "hợp lý hơn nhiều" so với trước đây và cho rằng một thỏa thuận thành công có thể giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian, nguồn lực và sinh mạng.

Nhà Trắng cũng đang chịu sức ép từ nhiều phía. Trong nước, giá nhiên liệu tăng cao kéo tỷ lệ ủng hộ của ông Trump xuống gần mức thấp nhất kể từ khi nhậm chức nhiệm kỳ 2, trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11 đang đến gần, theo Đài NDTV. Bên ngoài, sức ép lớn đến từ Israel - đồng minh thân cận nhất của Mỹ tại Trung Đông. Theo trang Axios, trong cuộc điện đàm gần đây, Tổng thống Trump đã thông báo với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu rằng Qatar và Pakistan đang hỗ trợ soạn thảo một "thư cam kết" để Mỹ và Iran ký, qua đó chính thức chấm dứt xung đột và mở ra giai đoạn đàm phán 30 ngày về các vấn đề như chương trình hạt nhân Iran và mở cửa eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông Netanyahu đã bày tỏ thất vọng với ông Trump, cho rằng việc trì hoãn các cuộc tấn công dự kiến là sai lầm và nhấn mạnh chiến dịch nhằm vào Iran nên tiếp tục, theo CNN.

ẢNH: AFP

Thực địa khó lường

Ngay cả khi đàm phán có thể được nối lại, các diễn biến trên thực địa cho thấy nguy cơ leo thang vẫn chưa hạ nhiệt. Iran ngày 20.5 công bố bản đồ vùng biển do nước này kiểm soát tại eo biển Hormuz, đồng thời yêu cầu mọi tàu thuyền phải được Cơ quan Quản lý eo biển vùng vịnh Ba Tư (PGSA) cấp phép trước khi đi qua. Theo AFP dẫn thông báo, phạm vi quản lý được xác định từ "đường thẳng nối liền núi Mubarak ở Iran và phía nam Fujairah thuộc UAE (phía đông eo biển), kéo dài đến đường thẳng nối liền điểm cuối của đảo Qeshm ở Iran và Umm Al Quwain thuộc UAE (phía tây eo biển)". Viện Nghiên cứu chiến tranh (ISW - Mỹ) nhận định Iran có thể đang tận dụng thời gian ngừng bắn để bình thường hóa việc kiểm soát Hormuz, buộc các nước nhập khẩu dầu phải thiết lập thỏa thuận vận chuyển song phương với Tehran, đồng thời thu phí từ các tàu không thuộc các thỏa thuận này.

Ở chiều ngược lại, Mỹ cũng duy trì sức ép quân sự. Hải quân nước này ngày 21.5 đã điều ít nhất 2 tàu khu trục mang hệ thống vũ khí laser hiện đại tới Trung Đông. Trước đó, Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo binh sĩ thuộc Đơn vị thủy quân lục chiến viễn chinh số 31 đã đổ bộ lên tàu chở dầu Celestial Sea treo cờ Iran ở vịnh Oman, do nghi ngờ tàu này tìm cách vào cảng Iran, vi phạm lệnh phong tỏa của Mỹ. Lực lượng Mỹ sau đó khám xét và thả tàu sau khi hướng dẫn thủy thủ đoàn chuyển hướng, theo Al Jazeera.