Nắng thành phố chạy trên mái nhà

Tôi ngồi trong một quán cà phê trên tầng 75 tòa nhà Landmark 81, nhìn về phía trung tâm TP.HCM tấp nập dòng người. Ở đây, không có tiếng xe, không có tiếng cười nói rổn rảng của cô chú gánh hàng cơm trưa văn phòng, mọi âm thanh sự sống của thành phố dường như mờ nhạt nhường chỗ cho thị giác, khiến tôi mải mê ngắm nhìn bức tranh tuyệt đẹp này từ trên cao.

Ảnh: TGCC

Một chiếc tàu chở hàng êm ru trên sông Sài Gòn, một công viên ven sông có thiết kế hai vòng tròn với hàng cây xanh mướt, đan vào nhau tạo nên vòng lặp gắn kết giữa thiên nhiên và không gian hiện đại.

Trên mái tôn của dãy nhà phố có hình gợn sóng đều nhau, người ta lắp đặt thêm mấy tấm pin năng lượng mặt trời lấy ánh sáng tự nhiên tạo ra điện để sử dụng. Một sự kết hợp hoàn hảo giữa nắng ở TP.HCM và pin điện mặt trời, nhìn vừa hiện đại vừa bảo vệ mái nhà tránh được những tác động của thời tiết.

Đẩy mạnh lắp đặt điện mặt trời trên mái nhà

Điện mặt trời, nghe có vẻ hơi lý thuyết như bài học trong sách giáo khoa nhưng lại là giải pháp gần gũi, hướng tới sử dụng năng lượng xanh, tiết kiệm và bảo vệ môi trường. Nếu lỡ bị cúp điện giữa chừng thì vẫn có nguồn điện dự phòng sử dụng, không bị gián đoạn lại tiết kiệm chi phí, giảm thiểu lượng khí CO₂ thải ra môi trường như điện truyền thống.

Ở nước ta hiện nay, ngoài hình thức tạo ra điện truyền thống từ nhiệt hoặc thủy điện thì tiềm năng phát triển các năng lượng tái tạo đang bùng nổ trong thời đại mới, trong đó có điện mặt trời. Để chuyển ánh sáng thành điện, người ta sử dụng những tấm pin có chứa nhiều tế bào quang điện, ghép lại thành khối và lắp ở những nơi hấp thụ nhiều ánh sáng, tối ưu quá trình chuyển hóa thành điện năng phục vụ cho thị dân thành phố.

Ảnh: TGCC

Ở một vài tỉnh, việc lắp đặt pin mặt trời được quy hoạch thành những trạm điện phát triển năng lượng xanh có quy mô. Như ở An Giang có nhà máy điện mặt trời An Hảo, tại Ninh Thuận có nhà máy điện Trung Nam Thuận Bắc, hay cụm nhà máy điện mặt trời ở Dầu Tiếng. Mấy trạm này cung cấp nguồn điện sinh hoạt, phát triển nông nghiệp công nghệ cao trong việc vận hành hệ thống bơm tưới tự động, giảm chi phí máy dầu, đồng thời kết hợp làm điểm du lịch địa phương, thu hút nhiều du khách đến tham quan.

TP.HCM đẩy mạnh phát triển lắp đặt pin mặt trời trên mái nhà các hộ dân, công ty, công trình và Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) là đơn vị thực hiện. Phải chăng nhờ đặc thù của một đô thị đông dân, có hệ thống nhà cửa chằng chịt, đa dạng về diện tích tạo điều kiện thuận lợi triển khai lắp pin mặt trời trên từng mái nhà thay cho quy hoạch trạm điện ở giai đoạn hiện tại.

Giải pháp này tạo cho người dân thành phố một tâm lý thoải mái khi sử dụng, cùng với cách truyền thông gần gũi của EVNHCMC, như chương trình "Điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu" dễ dàng tiếp cận người dùng. Hình thức tự sản tự tiêu đã có trước đây, nhưng chỉ áp dụng trong nông nghiệp gia đình như tự trồng rau để ăn, tự nuôi gà lấy trứng. Nhưng trong kỷ nguyên số này, TP.HCM lại có bước nhảy vọt khi mở rộng hình thức này sang các ngành khác, điển hình là công nghiệp điện.

Từng nhà, từng nhà có thể tự tạo ra điện bằng những tấm pin mặt trời với chi phí không quá cao, thời gian hoàn vốn ngắn hạn chỉ từ hai hoặc ba năm kể từ khi lắp đặt. Cùng đồng hành với người tiêu dùng, EVNHCMC dự kiến phối hợp với các đối tác trong và ngoài nước xây dựng bản đồ tiềm năng điện mặt trời trên mái nhà giúp người dùng nhận biết được mức bức xạ nhiệt tại các khu vực để đưa ra đầu tư hợp lý. Như vậy, mỗi nhà sử dụng điện mặt trời là góp phần vào sự chuyển dịch phát triển năng lượng xanh bền vững của thành phố mang tên Bác ở hiện tại và tương lai.

Nâng cao chất lượng dịch vụ phục vụ khách hàng

Đi đôi với phát triển lắp đặt, EVNHCMC cam kết nâng cao chất lượng dịch vụ mỗi ngày tốt hơn. Đơn vị chủ động phối hợp với các sở, ngành để đơn giản hóa các thủ tục lắp đặt và hỗ trợ giải đáp các vướng mắc để người dùng nắm bắt thông tin kịp thời.

Song song, EVNHCMC triển khai "Gửi thông báo phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu trên website EVNHCMC". Chỉ với vài thao tác đơn giản, các hộ có lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên mái nhà trực tiếp thông báo trên website của EVNHCMC để cập nhật vào hệ thống như Nghị định số 58/2025/NĐ-CP yêu cầu và theo dõi hồ sơ trực tuyến một cách dễ dàng.

TP.HCM có hai mùa là mùa khô và mùa mưa. Vậy mà, người bạn tôi hay nói vui, thành phố có hai mùa, một mùa nắng nóng và một mùa nắng rất nóng. Nhưng, chính cái nắng ấy lại tạo nên nguồn năng lượng dồi dào cho những tấm pin mặt trời hấp thụ.

Ảnh: TGCC

Những năm gần đây, Chính phủ tiếp tục khuyến khích phát triển điện từ các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời hay năng lượng sinh khối từ các chất thải. Nhờ sự bùng nổ này kết hợp với thiên nhiên Việt Nam tạo nên những bức tranh tuyệt đẹp và độc đáo. Nếu như từ các cao nguyên Hướng Hóa, Đắk Đoa, Cầu Đất cho đến dọc bờ biển Ba Tri, Thạnh Phú, Ba Động, Bạc Liêu..., thoải thích những cánh đồng điện gió mang vẻ đẹp hùng vĩ, thơ mộng và hiện đại, thì những trạm hay những tấm pin được lắp trên mái nhà lại mang vẻ độc đáo bởi sự tương phản, lấp lánh dưới nắng mặt trời.