Nghề 'đi giật lùi' trên biển kiếm nửa triệu đồng một buổi ở Đà Nẵng

Tầm 1 giờ chiều, bãi biển xã Tam Xuân bắt đầu rút nước. Cao Văn Quanh, 35 tuổi, ở thôn Ngọc An, khởi hành ra biển cào nghêu (người địa phương gọi là ngao). Tôi xin đi cùng. Quanh bảo hôm nay sẽ hành nghề lâu hơn thường lệ, cào kèn (cào mót) thêm chút nữa để có kha khá nghêu bán dịp lễ. Với anh, dịp Quốc khánh 2.9 không phải ngày nghỉ mà là cơ hội kiếm tiền nhiều hơn ngày thường.

Nghề "chổng mông" cào nghêu nghe có vẻ hài hước nhưng là việc chẳng hề nhẹ nhàng

Chiếc cào của Quanh là một cán sắt dài hơn 2 mét, phía dưới gắn chiếc cào tua tủa các thanh sắt tròn, nhọn hoắc và túi lưới để gom nghêu. "Đồ nghề" ấy phải đặt thợ cơ khí làm. Đó cũng là tài sản giúp anh mưu sinh qua ngày. Quanh bấm chiếc cào xuống lớp cát ướt rồi bắt đầu đi giật lùi. Lưỡi sắt cắm sâu vào cát, kéo theo một vệt dài. Cứ vài bước, anh lại dừng, cúi xuống kiểm tra túi lưới.

ẢNH: QUANG VIÊN

Tôi háo hức xin cào thử. Chiếc cào vừa bấm xuống cát đã nặng trịch. Tôi cố kéo, đôi chân phải ghì xuống nền cát ướt. Đi được vài mét, tay chân bắt đầu mỏi, lưng căng cứng. Chiếc cào gần như không chịu nhúc nhích. Tôi đành buông ra. Quanh bật cười: "Mệt lắm chú ơi! Chú mà cào xíu nữa là 'đứng máy' liền".

Người cào nghêu gần như phải giữ nguyên tư thế khom lưng, chổng mông trong nhiều giờ. Hai tay họ liên tục ghì cào cắm xuống cát, chân bước giật lùi. Họ gọi đó là nghề "chổng mông", nhưng phía sau cái tên nghe có vẻ hài hước ấy là một công việc chẳng hề nhẹ nhàng.

Quanh bảo cào nghêu phải theo con nước. Hôm nay thủy triều xuống sớm, chứ có hôm chiều tà mới đi cào nghêu, hoặc phải làm cả buổi tối. "Mấy người đàn ông không sợ ma, không sợ bóng tối, thậm chí nguy hiểm khi gặp vùng nước xoáy thì đi cào nghêu đến khi nước lớn. Có lúc 3 giờ sáng mới về nhà", Quanh nói.

ẢNH: Q.V

Dọc bãi biển Tam Xuân, nhiều phụ nữ cũng tranh thủ mùa nghêu để ra biển hành nghề mưu sinh. Họ không khỏe như đàn ông, nên chỉ dùng chiếc cào đơn giản với đoạn tre gắn chiếc cào sắt lưỡi phẳng.

Bà Hoa, 50 tuổi, cho biết sau khi làm xong việc nhà thì bà lại mang chiếc cào ra biển. Nhìn đôi tay, đôi chân bạc thếch vì ngâm nước lâu ngày, khuôn mặt sạm đen vì nắng gió, tôi hình dung được nhọc nhằn của nghề cào nghêu.

Bà Sang, 70 tuổi, vẫn "xông sóng" đi cào nghêu. "Cũng mệt lắm chớ. Nhưng vì miếng cơm manh áo thì phải đi. Tôi lượng sức mình, cào được vài trăm nghìn thì về", bà nói.

Còn bà Hoa thì quyết tâm cào đến khi nước triều lên mới chịu trở về. Đưa túi lưới cho chúng tôi xem, bà Hoa cười: "Chừng ni bán được khoảng 300.000 đồng. Có tiền đi chợ, mua sách vở cho con cháu trong năm học mới là vui rồi".

ẢNH: QUANG VIÊN

"Người ta đi chơi, mình đi làm. Có khách thì nghêu bán được"

Ở tuổi 35, anh Quanh chưa vợ con, sống cùng mẹ già. Gia đình khó khăn, không có vốn để đầu tư những nghề biển cần tàu, thuyền hay thiết bị đắt tiền nên anh chọn nghề cào nghêu. Ngày thường, một buổi cào có thể kiếm khoảng 300.000 đồng đến 400.000 đồng. Nhưng dịp lễ lại khác. 

"Cũng chừng đó ngao nhưng bán được 500.000 - 600.000 đồng", Quanh nói. Vì thế, những ngày cận lễ Quốc khánh 2.9 và ngay cả ngày lễ, anh không nghĩ đến chuyện nghỉ. Anh nghĩ đến giá nghêu nên mang cào ra biển làm cật lực hơn.

Hôm tôi theo Quanh xuống biển, khi lượng nghêu bắt đầu thưa dần, tôi tưởng anh sẽ thu dọn đồ nghề. Nhưng Quanh nói "ráng cào kèn". Mỗi con nghêu thêm vào túi là thêm một khoản tiền. "Dịp lễ bán được giá hơn nên ráng làm. Người ta đi chơi, mình đi làm. Có khách thì nghêu bán được", Quanh nói.

ẢNH: QUANG VIÊN

Cũng suy nghĩ như anh Quanh, nên trước lễ người đi cào nghêu đông hơn. Ai cũng muốn tranh thủ gom được nhiều nghêu để bán cho các nhà hàng phục vụ khách trong những ngày nghỉ lễ. Nếu nghêu bắt được trước lễ, người cào nghêu hoặc các nhà hàng tìm cách giữ nghêu sống đến ngày lễ để bán được giá hơn. Họ mang cát và nước biển về, cho nghêu vào thau, nuôi tạm trong thời gian ngắn.

Chị Linh, chủ quán Bim Bo chuyên bán hải sản ở khối phố Tam Thanh, phường Quảng Phú (Đà Nẵng) cho biết nhiều phụ nữ làm nghề cào nghêu bán cho mình. Hiện giá nghêu biển tự nhiên khoảng trên dưới 100.000 đồng/kg, tùy kích cỡ. "Ngao biển tự nhiên rất ngon. Người làm nghề rất vất vả mới kiếm được mấy ký nghêu nên cái giá như vậy cũng xứng đáng", chị Linh nói.

Trên bãi biển tôi còn gặp ông Trương Văn Tin (62 tuổi), ông Nguyễn Văn Bảy (60 tuổi) cùng nhiều người khác vẫn bám bãi biển bằng chiếc cào với sự cần mẫn hiếm có. Với Quanh, khi biển động không thể cào nghêu, anh lại chuyển sang bắt con phi trên sông.

ẢNH: QUANG VIÊN

Khi nước bắt đầu dâng, Quanh kéo chiếc cào lên bờ, rồi nhìn vào túi nghêu, tính nhẩm số tiền có thể bán được. Tôi hỏi ngày mai anh có đi nữa không... Quanh đáp ngay: "Ngày nào cũng đi. Dịp lễ thì càng đi hăng hơn".

Trong kỳ nghỉ lễ Quốc khánh, có người chọn những chuyến đi, những cuộc vui. Còn với Quanh và những người cào nghêu ở Tam Xuân, dịp này được tính bằng những túi nghêu nặng nhẹ.

Họ vẫn chăm chỉ cúi mình, "chổng mông" trên biển, kéo chiếc cào qua lớp cát, nhặt từng con nghêu. Thêm vài ký nghêu là thêm vài trăm nghìn đồng. Với họ, chừng ấy đã là một ngày đáng công.

ẢNH: QUANG VIÊN