Từ những chiếc bảng hiệu từng xuất hiện dày đặc trên đường phố, nghề vẽ bảng hiệu thủ công dần thu hẹp khi công nghệ in bạt, decal, chữ nổi, LED... lên ngôi. Nhiều người thợ bỏ nghề để chuyển sang những phương thức sản xuất mới.
Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, những bảng hiệu vẽ tay bắt đầu được một bộ phận người trẻ tìm kiếm. Không chỉ phục vụ hoạt động kinh doanh, những tấm bảng mang phong cách xưa còn được sử dụng để tạo nên những không gian hoài niệm, gợi nhớ về một thời đã qua.
Họa sĩ tỉ mỉ hoàn thiện từng nét chữ trên bảng hiệu bằng phương pháp thủ công, tạo nên dấu ấn riêng cho mỗi sản phẩm
ẢNH: NHÂN VẬT CUNG CẤP
Nghề vẽ bảng hiệu thủ công tìm lại chỗ đứng giữa thời AI
Chia sẻ với Thanh Niên, họa sĩ Vũ Phạm Ý Dĩ cho biết, anh đến với nghề vẽ bảng hiệu theo một cách khá tình cờ. Năm 2021, sau khi nhìn thấy những bức tranh sơn dầu anh đăng trên mạng, một khách hàng chủ động liên hệ đặt vẽ bảng hiệu. Sau đó, một vài khách hàng khác tiếp tục tìm đến. "Tôi nghĩ là nghề chọn mình", họa sĩ Ý Dĩ chia sẻ.
Trước đó, anh từng nghĩ đến việc tiếp nối nghề truyền thống của cha, người từng có thời gian cầm cọ vẽ bảng hiệu ở một góc đường. Tuy nhiên, thời điểm ấy anh không nhận được sự ủng hộ từ gia đình. Đến khi cơ duyên với nghề xuất hiện, mọi thứ dường như diễn ra tự nhiên.
Dĩ cho biết anh gắn bó với nghề trước hết bởi mong muốn cha được sống lại những tháng ngày tuổi trẻ khi còn làm nghề. Bên cạnh đó, anh nhận thấy đây là lĩnh vực có tính cạnh tranh không quá cao và nếu làm nghiêm túc, người thợ vẫn có thể xây dựng nguồn thu nhập ổn định. Quan trọng hơn cả là tình yêu dành cho những sản phẩm thủ công.
Theo Dĩ, sản phẩm lao động thủ công có khả năng gửi gắm cảm xúc của người thực hiện, từ đó tạo ra sự kết nối giữa con người với sự vật và giữa con người với nhau. Đây là giá trị mà những sản phẩm công nghiệp khó có thể mang lại.
Nói về tác động của AI đối với nghề vẽ bảng hiệu, họa sĩ Vũ Phạm Ý Dĩ cho rằng AI có thể hỗ trợ công việc nhưng cần được sử dụng có chọn lọc, tránh làm mất đi dấu ấn cá nhân trong sản phẩm thủ công
ẢNH: NHÂN VẬT CUNG CẤP
Cũng giống Dĩ, họa sĩ Hoàng Đức Thuyên đến với nghề từ tình yêu dành cho hội họa và những giá trị xưa cũ của Sài Gòn. Từng là sinh viên Trường đại học nghệ thuật Huế, sau khi vào TP.HCM lập nghiệp, anh tiếp tục gắn bó với nghề vẽ.
Với Thuyên, những bảng hiệu cũ cũng là một dạng ký ức. "Có những cái bảng nhìn rất đơn giản, chỉ vài dòng chữ thôi, nhưng từ kiểu chữ, cách phối màu cho tới nét cọ đều có cái duyên riêng. Nhìn vào là cảm nhận được cả một thời Sài Gòn trong đó", anh nói.
Theo Thuyên, có những người muốn tái hiện lại bảng hiệu từng gắn với gia đình, ngành nghề hoặc một góc phố mà họ từng biết. Khi đó, bảng hiệu không còn đơn thuần là công cụ quảng cáo mà trở thành một vật lưu giữ ký ức.
"Cái hồn" nằm trong những nét không hoàn hảo
Nếu công nghệ có ưu thế về sự chính xác và khả năng tạo ra hàng loạt sản phẩm giống nhau, bảng hiệu thủ công lại có giá trị ở chính những điểm không hoàn hảo.
Với Dĩ, đó là sự "mộc mạc". Anh cho rằng công nghệ hiện đại có thể ngày càng tối ưu về chất lượng và giá thành, nhưng sự mộc mạc của một sản phẩm thủ công là thứ rất khó thay thế. "Một sản phẩm có 'hồn' là vì trong quá trình làm việc, người nghệ sĩ đã gửi gắm trong đó rất nhiều cảm xúc. Mỗi bảng hiệu vẽ tay vì thế gần như là một sản phẩm độc bản", anh chia sẻ
Họa sĩ Thuyên cũng cho rằng giá trị quan trọng nhất của bảng hiệu thủ công nằm ở tính nghệ thuật và "dấu vết" của người làm ra nó. Một nét cọ có thể không hoàn toàn giống nhau. Một con chữ đôi khi không đều tuyệt đối. Màu sơn được pha ở những thời điểm khác nhau cũng có thể có độ chênh nhất định.
Nhưng chính những khác biệt ấy khiến mỗi tấm bảng có một bản sắc riêng. "Máy có thể in một ngàn cái giống nhau như một. Còn người thợ thì để lại 'dấu tay' của mình trên từng cái", Thuyên nói.
Đặc biệt, theo thời gian, những tấm bảng ấy còn tiếp tục thay đổi. Mưa nắng làm màu sơn cũ đi, bề mặt xuất hiện những dấu vết của thời gian. Những dấu vết tưởng như khiếm khuyết lại trở thành một phần câu chuyện của tấm bảng. Đó cũng là điều mà máy móc hay AI khó tạo ra một cách tự nhiên.
Nói về khả năng AI thay thế người thợ, họa sĩ Thuyên cho rằng AI chỉ là công cụ hỗ trợ, còn kinh nghiệm và tay nghề vẫn quyết định giá trị của một tấm bảng hiệu vẽ tay
ẢNH: NHÂN VẬT CUNG CẤP
Nói về tương lai của nghề, Thuyên cho rằng nghề vẽ bảng hiệu thủ công sẽ khó có thể trở lại phổ biến như vài chục năm trước. Tuy nhiên, anh không nghĩ nghề sẽ biến mất. "Khi số người làm nghề ngày càng ít, bảng hiệu thủ công có thể chuyển từ một nghề quảng cáo phổ thông sang một lĩnh vực thiên về thủ công, nghệ thuật và cá nhân hóa", anh nói.
Dĩ cũng hy vọng làn sóng tìm về bảng hiệu xưa trong giới trẻ không chỉ là một trào lưu nhất thời. Bởi với Dĩ, những tấm bảng hiệu vẽ tay không chỉ là sản phẩm của một nghề cũ. Đó còn là một nét đặc trưng của văn hóa thị giác miền Nam, một phần ký ức về những con phố và những người từng sống, làm việc bên những tấm bảng được vẽ bằng chính đôi tay của mình.
Dù không còn là nghề của số đông, nghề vẽ bảng hiệu thủ công vẫn có chỗ đứng khi người ta tìm kiếm những nét chữ có dấu tay, màu sơn mang dấu vết thời gian và hơi thở Sài Gòn xưa. Giữa thế giới ngày càng hoàn hảo nhờ công nghệ, chính sự mộc mạc, không hoàn hảo và đậm dấu ấn con người lại khiến những tấm bảng ấy trở nên đáng nhớ.
Bình luận (0)