Nghĩa Từ Triều Châu cổ nằm trong bệnh viện
Ngay giữa Chợ Lớn có một không gian cổ kính của người Hoa là quần thể kiến trúc ngôi Nghĩa Từ Triều Châu, Quan Âm Các nằm bên trong khuôn viên Bệnh viện An Bình (phường An Đông, TP.HCM). Nơi đây, vẫn lưu giữ một công trình gắn với lịch sử cộng đồng người Triều Châu 150 năm trước.
Theo Ban quản trị Hội quán Nghĩa An, Tượng Nghĩa Từ (hay Nghĩa Từ Triều Châu) được khởi dựng vào khoảng năm 1881. Đến năm 1892, trong phần đất của Tượng Nghĩa Từ một bệnh viện có tên Lục Ấp Triều Châu (ngày nay là Bệnh viện An Bình) được thành lập và trở thành một trong 6 bệnh viện lớn của cộng đồng Chợ Lớn.
Nghĩa Từ Triều Châu 150 tuổi nằm trong khuôn viên Bệnh viện An Bình được trùng tu, phục dựng sau thời gian dài xuống cấp
ẢNH: PHẠM HỮU
Không chỉ là nơi khám chữa bệnh cho người dân nghèo, bệnh viện còn phản ánh tinh thần tương trợ và lòng nhân ái của cộng đồng bang hội người Hoa tại Nam bộ. Qua nhiều thế hệ, nơi đây trở thành chốn phụng thờ linh thiêng, lưu giữ hàng ngàn bài vị tiền nhân cùng câu chuyện của hơn 2.700 cuộc đời khai hoang mở cõi ký ức về hành trình khai phá, lập nghiệp của người Triều Châu trên vùng đất phương Nam.
Trải qua 150 năm tồn tại và nhiều đợt đại tu vào các năm 1896, 1968 và 1994, công trình thờ tự này đã hằn sâu dấu vết tàn phá của thời gian. Dưới nắng mưa khắc nghiệt, di tích bị xuống cấp nghiêm trọng như: mái ngói rêu phong xiêu vẹo, hoa văn tinh xảo rụng rơi từng mảng, và một phần mái của hai dãy Đông - Tây sụp đổ. Trước thực trạng đó, Ban quản trị Hội quán Nghĩa An đã khởi động dự án đại trùng tu nhằm hồi sinh toàn bộ quần thể di sản.
Ngày 2.12.2024, lễ động thổ chính thức diễn ra. Đến năm 2025, sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý và nhận được sự chấp thuận từ cơ quan chức năng, dự án được triển khai đồng bộ với mục tiêu giữ gìn tối đa những giá trị nguyên bản của kiến trúc Triều Châu.
Ban đầu, đơn vị quản lý từng có ý định tìm kiếm đội ngũ phục dựng từ Trung Quốc nhằm đảm bảo tính nguyên gốc của công trình. Tuy nhiên, sau nhiều lần trao đổi với các cơ quan chuyên môn, quyết định cuối cùng là lựa chọn đội ngũ nghệ nhân và đơn vị trùng tu trong nước có kinh nghiệm phục dựng nhiều công trình cổ tại Huế – được "chọn mặt gửi vàng" cho dự án đặc biệt này.
Đây là một công trình cổ mang nét văn hóa lâu đời của người Hoa ở Chợ Lớn
ẢNH: PHẠM HỮU
Hành trình hồi sinh di sản không chỉ là việc sửa chữa một công trình cũ, mà còn là quá trình tìm lại tinh thần và vẻ đẹp của kiến trúc truyền thống Triều Châu. Từng bức hoành phi, câu đối, từng họa tiết rồng phượng trên mái ngói đều được nghiên cứu, phục dựng cẩn trọng. Những nét chạm khắc tinh xảo tưởng chừng đã phai mờ theo năm tháng nay dần hiện rõ trở lại.
Sau 8 tháng thi công, đến tháng 5.2026 diện mạo mới của Nghĩa Từ Triều Châu dần thành hình. Điểm nhấn nổi bật là phần mái với các chi tiết gốm sứ trang trí rực rỡ mang đậm phong cách nghệ thuật Triều Châu. Hồ nước phong cảnh phía trước cũng được cải tạo, kết hợp cùng hàng cây cổ thụ tạo nên không gian thanh tịnh giữa lòng đô thị đông đúc.
Theo Ban quản trị Hội quán, Nghĩa Từ Triều Châu không chỉ mang giá trị kiến trúc, công trình còn là biểu tượng của tinh thần hiếu kính và tình đồng hương của cộng đồng người Triều Châu tại TP.HCM. Mỗi hạng mục được phục dựng đều chứa đựng tâm huyết của các nghệ nhân, sự đóng góp của các mạnh thường quân cùng nỗ lực gìn giữ di sản của nhiều thế hệ.
Tất cả đều do thợ người Việt đảm trách
Nghệ nhân Trần Thanh Tùng, Công ty Minh Thiện Tâm cho biết, việc trùng tu, phục dựng ngôi Nghĩa Từ Triều Châu cổ này đều do tay nghề của thợ người Việt đảm trách. Đây cũng là lần đầu tiên một đơn vị của Việt Nam được tin tưởng lựa chọn để thi công một công trình mang đậm nét văn hóa đặc trưng của người Hoa .
Phía bên trong, nơi sân thiên tỉnh của Nghĩa Từ Triều Châu
ẢNH: PHẠM HỮU
Theo nghệ nhân Thanh Tùng, trước đây, những công trình của người Hoa thường do các hiệp hội đưa chuyên gia từ Trung Quốc sang thực hiện. Để nhận được cái gật đầu từ chủ đầu tư, đội ngũ thực hiện đã phải trải qua nhiều quá trình chứng minh năng lực trong suốt thời gian dài.
Trước thời điểm đại trùng tu, Nghĩa Từ Triều Châu trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, mái ngói bị sập và nhiều cấu kiện gỗ bị mối mọt, hư hỏng nặng.
Nghệ nhân Thanh Tùng chia sẻ: "Gần như kết cấu công trình được thay mới, nhưng tất cả hoa văn chạm khắc, họa sĩ vẽ lại đều dựa trên nguyên bản gốc từ thuở sơ khai của công trình này" .
Nghĩa Từ Triều Châu hiện nằm cùng phần đất của Bệnh viện An Bình (phường An Đông, TP.HCM)
ẢNH: PHẠM HỮU
Cũng theo nghệ nhân Thanh Tùng việc trùng tu Nghĩa Từ Triều Châu đều do đội ngũ thợ lành nghề đến từ Huế. Các nghệ nhân Việt vẫn giữ được những kỹ năng thủ công truyền thống ở trình độ cao. Với sự tỉ mỉ, các chi tiết nhỏ nhất từ con ốc sên, nhái, bướm cho đến bộ Bát Tiên đều được chạm trổ, sơn, vẽ tái hiện sống động và tinh xảo theo đúng nguyên bản.
Bình luận (0)