Ngư dân khốn khổ vì cửa biển bị bồi lấp

THIỆT HẠI LỚN VÌ TÀU MẮC CẠN

Sau hơn 10 ngày nằm ở xưởng để sửa chữa, tàu cá của ông Vũ Duy Nhật (ở xã Diễn Châu, Nghệ An) vẫn chưa thể hoạt động trở lại. Con tàu bị mắc cạn tại khu vực cửa Lạch Vạn (xã Diễn Châu) khi vừa trở về sau chuyến ra khơi. Thủy triều xuống khiến tàu kẹt cứng trên doi cát. Sóng biển liên tục đánh mạnh vào thân tàu, làm hư hỏng nặng nhiều bộ phận.

ẢNH: K.HOAN

Không thể di chuyển tàu ra khỏi doi cát, ông Nhật phải nhờ các thuyền nhỏ từ cảng cá ra ứng cứu, đưa người và hải sản trên tàu vào bờ. Riêng con tàu mắc cạn phải mất hơn một ngày mới được giải cứu và lai dắt về sửa chữa. Thiệt hại từ vụ mắc cạn này khoảng hơn 200 triệu đồng.

Đây là một trong số nhiều vụ tàu cá gặp sự cố khi ra vào cảng cá Lạch Vạn. Ông Thái Bá Bảo, một ngư dân ở đây, cho biết tháng nào cũng có tàu mắc cạn. "Sau 12 giờ trưa, tàu ra vào là rất dễ dính. Tàu mắc cạn mà gặp lúc sóng lớn thì hỏng tàu ngay. Nhẹ mất vài chục triệu, nặng thì hàng trăm triệu đồng", ông Bảo nói.

Những năm gần đây, hiện tượng bồi lắng tại cửa Lạch Vạn ngày càng diễn ra nghiêm trọng. Đứng trên cây cầu thuộc tuyến đường ven biển nhìn xuống, từng mảng cát hiện rõ khi thủy triều rút, chia cắt dòng chảy thành nhiều nhánh nhỏ, trở thành những cái bẫy vô hình cho tàu cá. Ngư dân cho hay trước đây lạch sâu, tàu công suất lớn vẫn có thể ra vào thuận lợi. Tuy nhiên hiện nay, lạch bị bồi lấp, việc ra khỏi lạch là thách thức lớn cho các tàu. Để an toàn, ngư dân phải thay đổi hoàn toàn lịch trình ra khơi, tranh thủ khi thủy triều còn cao cho tàu chạy ra khỏi cửa lạch rồi neo ngoài biển. Các thuyền viên đi thuyền nhỏ quay vào bờ, đến chiều tối, thuê thuyền chở ra tàu để bắt đầu chuyến đánh bắt.

Khi trở về, gặp lúc thủy triều xuống, ngư dân lại phải neo ngoài biển rồi thuê thuyền nhỏ vận chuyển hải sản vào bờ, vừa tốn chi phí vừa mất thời gian. Lạch bị bồi lấp, nhiều ngư dân không dám đầu tư đóng tàu lớn vì sợ rủi ro mắc cạn.

Ngoài nguyên nhân do hiện tượng bồi lắng tự nhiên, tình trạng cửa biển bị "bóp nghẹt" còn do con người gây ra khi nhiều xác tàu cá hư hỏng bị bỏ lại nằm ngổn ngang hai bên bờ lạch từ nhiều năm qua. Ông Nguyễn Văn Lợi, Chủ tịch UBND xã Diễn Châu, cho biết chính quyền thường xuyên tổ chức các đợt ra quân thu dọn, đồng thời tuyên truyền cho ngư dân về bảo vệ môi trường, nhưng vẫn chưa thể dọn sạch vật cản hai bên luồng lạch.

CẢNG CÁ HOANG VẮNG

Tương tự, cảng cá Cửa Hội (P.Cửa Lò, Nghệ An) đã được đầu tư hơn 107 tỉ đồng để nâng cấp nhưng sau đó tàu vẫn không dám ra vào do sợ bị mắc cạn. Cảng này được nâng cấp, mở rộng và hoàn thành năm 2019 với diện tích cảng cá mới là 3,48 ha, cầu cảng dài 220 m và khu nhà phân loại hải sản rộng hàng trăm mét vuông. Dự án hướng đến phục vụ lượng hàng thủy sản qua cảng thiết kế từ 15.000 tấn/năm trở lên, đáp ứng khả năng đón tàu cá có công suất đến dưới 800 CV với 120 lượt chiếc/ngày trở lên.

ẢNH: K.HOAN

Tuy nhiên, chỉ vài năm sau khi nâng cấp, tàu ra vào cảng ngày càng thưa dần và khoảng 3 năm trở lại đây, tàu cá trên 12 m không dám vào cảng vì cửa biển bị bồi lấp do bùn đất từ thượng nguồn sông Lam đổ về. Ông Đào Văn Tiềm, Giám đốc Công ty CP Tân Cửa Hội, cho hay tàu cá không dám vào cảng, dịch vụ hậu cần nghề cá tại đây cũng "chết yểu" theo. Một số doanh nghiệp đã lỡ xây dựng kho đông lạnh để thu mua hải sản nay phải đi nhiều cửa lạch khác để thu mua rồi mang về đây bảo quản, khiến chi phí đầu vào tăng lên.

Theo Sở NN-MT Nghệ An, nhu cầu kinh phí đầu tư phát triển hệ thống cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão đến năm 2030 vào khoảng 2.300 tỉ đồng. Hiện tỉnh Nghệ An đang kiến nghị T.Ư hỗ trợ, đồng thời thu hút nguồn lực xã hội hóa để phát triển hạ tầng nghề cá, trong đó có việc nạo vét các luồng lạch bị bồi lấp để gỡ khó cho ngư dân.