Người dựng chòi giữ đàn cá thiên nhiên ở Cần Thơ: 'Chỉ mong mọi người thương tôi'

25/09/2026 13:24 GMT+7

Gần 4 năm qua, ông Võ Thanh Hùng (63 tuổi, ở xã An Ninh, TP.Cần Thơ) dựng chòi lá bên kênh Quản Lộ - Phụng Hiệp, mỗi ngày mua thức ăn để chăm sóc, bảo vệ đàn cá thiên nhiên.

Từ vài con cá nhỏ đến đàn cá hàng ngàn con

Quán cơm của ông Hùng nằm ven quốc lộ 1, cách trạm thu phí Sóc Trăng (cũ) khoảng 300 m. Quán không lớn, chỉ phục vụ những món ăn bình dân quen thuộc với người miền Tây. Phía sau quán là kênh Quản Lộ - Phụng Hiệp, nơi đàn cá thiên nhiên nhiều chủng loại tìm đến sinh sống. Ban ngày phụ vợ bán quán cơm, đêm xuống ông ra chòi ngủ để canh đàn cá, ngăn người đến đánh bắt.

Mỗi khi ông Hùng xách thùng thức ăn ra mé kênh, mặt nước đang phẳng lặng lập tức chuyển động. Cá tra, cá vồ đém, cá rô đồng, cá trê... chen nhau ngoi lên đớp mồi, quẫy đuôi tạo thành những vòng sóng loang rộng. Có những con cá vồ đém nặng khoảng 4 - 5 kg.

Thực khách thấy vậy thường kéo ghế ra phía sau quán xem cá. Một số người còn mua bịch thức ăn để tự tay rải xuống nước. Ở góc quán, ông Hùng đặt một chiếc giỏ nhỏ đựng thức ăn cho cá, bên cạnh là dòng chữ "Chung tay bảo vệ đàn cá thiên nhiên".

Ông Hùng kể, khoảng năm 2022, khu vực phía sau quán vẫn bình thường. Một ngày nọ, ông phát hiện vài con cá vồ nhỏ bằng ngón tay cái xuất hiện gần bờ. Thấy cá thiên nhiên tìm đến, ông nghĩ đây là "điềm lành" nên mua thức ăn viên về cho ăn mỗi ngày 2 lần.

Những con cá này ở lại, rồi ngày càng nhiều con khác đến. Không thống kê được đàn cá bao nhiêu con, nhưng thời điểm đông nhất, ông Hùng ước tính có thể hơn 10.000 con. Thấy cá về ở thì vui và thương chúng, nhưng khi số lượng đông đúc, việc bảo vệ cũng khó khăn hơn, dù với ông đây không phải tài sản.

Một thực khách thường xuyên ghé quán thấy ông ngày nào cũng mua thức ăn cho cá nên đề nghị chia thành từng bịch nhỏ để khách mua cho cá ăn. Ông đồng ý. "Tôi nghĩ khách vừa có thêm một trải nghiệm vui, vừa góp chút tiền mua thức ăn. Quan trọng là mọi người thấy đàn cá, thấy thương nó thì sẽ có ý thức bảo vệ", ông Hùng nói.

Dựng chòi lá để giữ đàn cá

Theo ông Hùng, người câu cá đến khu vực quán ăn ngày càng nhiều. Có người đi bộ ra bờ, có nhóm chèo xuồng, thậm chí sử dụng kích điện. Cá lớn hay nhỏ đều bị bắt. Ông từng trực tiếp gặp những người đánh bắt để nhắc nhở, xin họ đừng bắt cá. Ông cũng treo bảng kêu gọi mọi người cùng bảo vệ đàn cá. Tuy nhiên, tình trạng đánh bắt vẫn tiếp diễn.

"Có người câu ngay trước mặt mình. Có người chèo xuồng tới sát quán để chích điện. Mỗi lần thấy cá dính câu hoặc bị điện lật ngửa bụng nổi lên, lòng tôi đau lắm", ông Hùng nói.

Không muốn đứng nhìn đàn cá bị bắt, ông Hùng tìm cách tạo thêm nơi trú ẩn cho chúng. Ông giăng lưới phía trên, trồng rau muống dọc mé kênh, tận dụng những thùng xốp làm "vách ngăn" ven bờ. Đoạn ngăn kéo dài khoảng 150 m, tạo thành khoảng nước có nhiều cây cỏ để cá trú ngụ. Nhìn từ trên bờ, khu vực này giống một ao nhỏ nối liền với dòng kênh.

"Nhưng cũng không ăn thua. Họ làm đủ cách để bắt cá. Mình càng cố bảo vệ, họ càng tìm cách săn bắt", ông Hùng thở dài.

Ban ngày, ông có thể trực tiếp quan sát đàn cá. Nhưng đêm xuống, việc bảo vệ trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, ông dựng một chòi lá ngay bên mé kênh. Chòi nhỏ, mái lợp lá, bên trong chỉ có vài vật dụng đơn sơ và chỗ để ông ngả lưng. Sau khi quán đóng cửa, thay vì về nhà, ông xuống chòi ngủ để canh đàn cá.

Ông kể: "Lúc mình thức thì họ sợ, không dám lại gần. Nhưng sức người có hạn, mình ngủ say là họ lại đến. Vì vậy nhiều đêm tôi ngủ chập chờn, nghe tiếng động là thức".

Có những đêm, nghe tiếng mái chèo khua trên mặt nước, ông bật dậy soi đèn. Có hôm bên kia bờ xuất hiện người thả câu; có lúc ngay cạnh chòi lá lại có người chèo xuồng tìm cách chích cá.

Cuộc "canh cá" cứ thế kéo dài từ ngày này sang ngày khác. Ông Hùng nói: "Chuyện xảy ra gần như mỗi ngày. Tôi nói riết rồi cũng mệt. Dẫu biết chim trời cá nước, nhưng nếu mọi người cùng ý thức, đừng đánh bắt tận diệt thì đàn cá sẽ an toàn hơn".

"Tôi còn sức tới đâu thì chăm sóc tới đó"

Gần đây, ông Hùng nhận thấy đàn cá giảm mạnh. Theo ước tính của ông, số lượng hiện chỉ còn khoảng một nửa so với thời điểm đông nhất. Đàn cá cũng không còn dạn dĩ như trước. Ngày trước, chỉ cần nghe tiếng ông gọi hoặc tiếng thức ăn rơi xuống nước, cá đã ùn ùn kéo đến. Nay nhiều con lẩn sâu dưới những bụi rau muống.

"Đàn cá bây giờ sợ người. Nó không dám ngoi lên nữa, cứ trốn trong rau muống. Ngay cả lúc tôi cho ăn, nó cũng không bơi ra. Tôi biết nó đói mà nó vẫn không dám lên", ông Hùng buồn bã.

Ông tin cá tìm về đây vì có thức ăn và quan trọng hơn là có nơi chúng cảm thấy an toàn. Đất lành chim về đậu. Cá cũng vậy. Nơi nào an toàn, được che chở thì cá về ở. Dù đàn cá đã giảm, ông vẫn đều đặn mua thức ăn, trồng rau, giăng lưới, sửa những đoạn chắn bị hư. Khi có người đến câu cá, ông lại nhắc nhở. Đêm xuống, ông lại ra chòi lá.

Bà Kim Thêu, vợ ông Hùng, cho biết bà nhiều lần lo lắng khi chồng tuổi đã lớn nhưng vẫn ngủ ngoài chòi để canh cá. Bà chia sẻ: "Ổng tuổi cũng lớn rồi, ban đêm nằm ngoài đó tôi cũng lo. Nhiều khi nghe tiếng xuồng là ổng bật dậy đi coi. Tôi có nói thôi đừng canh nữa, nhưng ổng không chịu. Ổng nói nếu mình bỏ thì người ta bắt hết cá".

Chiều muộn, khi quán cơm thưa khách, ông Hùng lại ra mé kênh. Ông rải thức ăn xuống nước. Vài con cá lớn ngoi lên rồi nhanh chóng lẩn vào đám rau muống. Ông đứng nhìn theo.

Gần 4 năm qua, dòng kênh đã trở thành một phần cuộc sống của người đàn ông 63 tuổi. Từ vài con cá nhỏ tìm đến, nơi đây từng có đàn cá được ông ước tính hơn 10.000 con. Giờ đàn cá thưa hơn, nhút nhát hơn, nhưng ông vẫn chưa có ý định buông tay.

"Còn sức tới đâu thì tôi chăm sóc, bảo vệ đàn cá tới đó. Tôi chỉ mong mọi người thương tôi, thương đàn cá, đừng săn bắt chúng nữa", ông Hùng bày tỏ mong muốn.