Nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do El Nino, Chính phủ yêu cầu chủ động ứng phó

Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng về việc chủ động ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do ảnh hưởng của El Nino.

ẢNH: T.N

Tăng dự báo, chủ động tích nước hồ chứa

Chỉ đạo được đưa ra trên cơ sở báo cáo của Bộ NN-MT về nguy cơ thiếu hụt nguồn nước, cùng các giải pháp nhằm bảo đảm nước sinh hoạt, nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, góp phần bảo đảm an ninh lương thực và an ninh năng lượng.

Phó thủ tướng yêu cầu Bộ NN-MT tăng cường dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn, đồng thời bổ sung các bản tin chuyên đề phục vụ điều tiết, vận hành hồ chứa thủy lợi, thủy điện, phòng chống hạn hán và xâm nhập mặn, nhất là tại những khu vực có nguy cơ cao thiếu nước.

Bộ này được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng và công bố kịch bản, phương án điều hòa, phân phối nguồn nước trên các lưu vực sông, đặc biệt tại Trung bộ, Tây nguyên và Nam bộ.

Việc vận hành hồ chứa cũng phải được tính toán linh hoạt theo diễn biến thời tiết. Tại những khu vực dự báo có nguy cơ hạn hán, thiếu nước, cần chủ động tích nước sớm. Ngược lại, khi có cảnh báo mưa lũ, phải vận hành hạ mực nước hồ phù hợp để bảo đảm dung tích phòng, chống lũ cho hạ du, đồng thời vẫn tích đủ nước vào cuối mùa lũ phục vụ sinh hoạt và sản xuất.

Bộ NN-MT cũng được yêu cầu hướng dẫn các địa phương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, điều chỉnh lịch thời vụ, đặc biệt tại những nơi được dự báo có nguy cơ hạn hán, thiếu nước.

Chuẩn bị nguồn nước dự phòng cho đô thị

Đối với lĩnh vực cấp nước, Phó thủ tướng giao Bộ Xây dựng chỉ đạo xây dựng và triển khai phương án cấp nước an toàn theo từng kịch bản nguồn nước, nhất là đối với các công trình khai thác nước trực tiếp từ sông không có hồ điều tiết hoặc phụ thuộc vào hồ chứa ở thượng lưu.

Các phương án phải tính đến kịch bản bất lợi nhất do tác động của El Nino. Bộ Xây dựng đồng thời rà soát, đẩy mạnh kết nối hạ tầng cấp nước, giảm thất thoát nước sạch và chuẩn bị nguồn nước dự phòng cho các đô thị lớn, vùng đô thị trọng điểm như đồng bằng sông Hồng, Đông Nam bộ và Nam bộ.

Bộ Công thương được giao xây dựng phương án sử dụng hợp lý các nguồn năng lượng, chủ động ứng phó nguy cơ thiếu nước về các hồ thủy điện trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, nhất là tại Trung bộ và Đông Nam bộ.

Địa phương phải sẵn sàng giảm diện tích gieo trồng

Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố được yêu cầu chủ động hướng dẫn người dân chuyển đổi cây trồng, điều chỉnh lịch thời vụ, thậm chí giảm diện tích canh tác tại những khu vực dự báo không bảo đảm nguồn nước, nhất là nơi nằm ngoài phạm vi phục vụ của các hệ thống thủy lợi.

Các địa phương cũng phải khẩn trương xây dựng phương án vận hành linh hoạt hồ chứa thuộc thẩm quyền; theo dõi sát diễn biến El Nino, mưa, lũ để quyết định tích nước sớm hoặc hạ mực nước hồ phù hợp. Mục tiêu là vừa bảo đảm nguồn nước cho mùa khô, vừa bảo đảm an toàn hồ đập và dân cư vùng hạ du khi xuất hiện mưa lũ lớn.

Trong trường hợp hạn hán, thiếu nước nghiêm trọng, địa phương cần tổ chức khai thác nước mặt và nước dưới đất kết hợp hoặc luân phiên; rà soát khả năng tăng công suất các công trình cấp nước tập trung khai thác nước dưới đất để chủ động bổ sung nguồn cung.

Việc phân bổ nguồn nước phải ưu tiên nước sinh hoạt và các loại cây trồng có giá trị cao. Các địa phương đồng thời phối hợp với Bộ NN-MT xây dựng kịch bản nguồn nước, phương án điều hòa, phân phối tài nguyên nước trên các lưu vực sông khi nguồn nước được dự báo ở trạng thái thiếu hoặc thiếu nghiêm trọng.