Nhà giáo Phạm Văn Bỉnh lãng tử theo cách mạng

Để rồi, khi dấn thân vào những hoạt động cách mạng sôi nổi dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, ông đã hiến cả ngôi trường để ủng hộ cách mạng mà không hề tính đếm, so đo.

Cuối năm 1944, ông Phạm Văn Bỉnh bí mật tham gia đoàn đại biểu Việt Nam sang Trung Quốc làm công tác ngoại giao. Đoàn do ông Hoàng Quốc Việt dẫn đầu, cùng các ông Đặng Việt Châu, Dương Đức Hiền... Trở về nước, ông tham gia lãnh đạo chính quyền mới tại Hải Phòng, trúng cử đại biểu Quốc hội (1946) tỉnh Kiến An (nay là Hải Phòng).

Ảnh: Tư liệu gia đình

NHÓM CRAVAT ĐỎ TRONG QUỐC HỘI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa I, các đại biểu phân chia chỗ thành 3 phái. Phái tả gồm 34 đại biểu Mác-xít do ông Nguyễn Văn Tạo - đại biểu tỉnh Rạch Giá (Nam bộ - nay là tỉnh An Giang) làm Bộ trưởng Bộ Lao động, đứng đầu; Đảng Xã hội do ông Phan Tư Nghĩa - đại biểu Thái Bình (nay là tỉnh Hưng Yên) và ông Nguyễn Xiển - đại biểu tỉnh Kiến An (nay là TP.Hải Phòng) đứng đầu có 24 đại biểu; và Đảng Dân chủ do ông Đỗ Đức Dục - đại biểu tỉnh Hà Đông (nay là Hà Nội) và ông Tôn Quang Phiệt - đại biểu Thuận Hóa (nay là TP.Huế) đứng đầu có 45 đại biểu.

Phái giữa gồm có 80 đại biểu Việt Minh do ông Phạm Văn Đồng - đại biểu tỉnh Quảng Ngãi, ông Nguyễn Đình Thi - đại biểu TP.Hải Phòng và ông Xuân Thủy - đại biểu tỉnh Hà Đông đứng đầu, cùng 90 đại biểu không đảng phái. Phái hữu gồm có 37 đại biểu: 20 đại biểu Việt Nam Quốc dân đảng (Việt quốc) và 17 đại biểu Việt Nam Cách mạng Đồng minh hội (Việt Cách).

Ảnh: Tư liệu gia đình

Phái hữu ngồi bên phải, phái giữa ngồi giữa hội trường và phái tả ngồi bên trái hội trường. Các đại biểu Đảng Xã hội trong phái tả đều mang cravat màu đỏ. Riêng bà Lê Thị Xuyến (Đảng Xã hội), là đại biểu tỉnh Quảng Nam (nay là Đà Nẵng), mặc áo màu đỏ, vì là phụ nữ nên không đeo cravat. Đại biểu Phạm Văn Bỉnh đã biểu quyết thông qua danh sách các Bộ trưởng trong Chính phủ kháng chiến do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu và Hiến pháp 1946.

SỐNG CHỈ ĐỂ CHO ĐI

Ông Võ Văn Ngải, nguyên Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính huyện An Dương (Hải Phòng), viết lại sự kiện ngày 13.1.1946 quân Tưởng Giới Thạch cùng tay sai lợi dụng khẩu hiệu "Hoa Việt thân thiện" đi cướp phá huyện Thanh Hà (khi đó thuộc tỉnh Kiến An). Với hai ô tô, chúng vào huyện Thanh Hà cướp của nhà dân ở phố huyện. Sau đó, theo lời khai của chúng khi bị bộ đội vệ quốc tỉnh Kiến An bắt gọn, chúng dự định sẽ vào huyện Kim Thành, ra huyện An Dương, chiếm lĩnh quốc lộ 5.

Ban chỉ huy Vệ quốc đoàn tỉnh Kiến An đã bắt gọn cả hai xe tham gia gây án. Âm mưu chiếm đóng quốc lộ 5 của quân địch đã bị chặn đứng. Vụ việc này được Thứ trưởng Bộ Nội vụ Hoàng Hữu Nam cho biết: "Trung ương và Bác Hồ khen ngợi, là vụ đầu tiên bắt quả tang bọn đội lốt chính trị đi cướp".

Tòa án quân sự lập tại Hải Phòng đã xử những kẻ gây án, do đại tá Vũ Hiển chánh án, ông Phạm Văn Bỉnh - đại biểu Quốc hội, làm Công tố ủy viên.

Tháng 12.1946, kháng chiến toàn quốc nổ ra, Trung ương giao ông Phạm Văn Bỉnh trọng trách làm Phó chủ tịch Ủy ban Kháng chiến TP.Hải Phòng, rồi lại rút ông lên chiến khu làm Phó chủ tịch Ủy ban kháng chiến tỉnh Tuyên Quang, sau đó ông được điều sang làm phái viên Bộ Nội vụ, chuyên viên Chủ tịch phủ (nay là Văn phòng Chính phủ).

Những năm tháng ấy, ông phó chủ tịch cao lớn, hào hoa với giọng nói sang sảng thu hút quần chúng trong công tác tuyên truyền và giáo dục đã để lại dấu chân trên hầu khắp các nẻo đường Đông Bắc, Việt Bắc, Tây Bắc, rồi vào châu Ngọc Lặc (Thanh Hóa) khiến cả xứ Mường nể vì.

Hòa bình lập lại (1954), nghiệp đèn sách lại đưa ông về ngành giáo dục. Khi khoa tiếng Pháp, Trường ĐHSP Ngoại ngữ được thành lập, Bộ Giáo dục điều ông Phạm Văn Bỉnh về làm Phó trưởng khoa (1962), rồi Trưởng khoa cho đến lúc nghỉ hưu (1980).

Ông Đinh Việt Bình, một trong những học trò của nhà giáo Phạm Văn Bỉnh, cho biết: "Ngày nay, nhiều người học tiếng Pháp vẫn cầm trong tay cuốn "Sách học tiếng Pháp" và cuốn "Ngữ pháp tiếng Pháp" mà tác giả Phạm Văn Bỉnh cùng nhóm biên soạn viết trong những tháng ngày sơ tán, dưới ánh đèn dầu leo lét… Nhưng dưới những dòng chữ ấy, phía sau những trang sách ấy là ánh sáng của một nền văn minh bậc nhất hành tinh. Và những người viết, những người thầy ấy còn sống mãi với sự nghiệp giáo dục nước nhà. Họ là những người sống để cho đi…". (còn tiếp)