Nhận tội để hưởng khoan hồng, người cầm đầu có hưởng án nhẹ hơn người tiếp sức?

Ngày 7.9, Viện KSND tối cao tổ chức hội nghị khảo sát ý kiến đối với dự án bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) tại TP.HCM.

ẢNH: NGÂN NGA

Tại hội nghị, nhiều đại biểu góp ý về áp dụng thủ tục rút gọn, đây là quy định mới so với luật hiện hành. Theo đó, tại khoản 2 điều 22 của dự thảo quy định: "Trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt để được hưởng khoan hồng thì có thể áp dụng thủ tục rút gọn theo quy định của bộ luật này".

Lo người cầm đầu nhận tội lại hưởng án nhẹ hơn

Về vấn đề này, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thanh Sang, Phó trưởng ban Nội chính Thành ủy TP.HCM, cho rằng việc bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt sẽ giúp cho các cơ quan tố tụng giảm được thời gian giải quyết vụ án, giảm áp lực công việc.

Tuy nhiên, theo ông Sang: "Việc này phải là thực chất. Chứ nhận tội để được hưởng chính sách khoan hồng thì cần phải xem xét lại".

ẢNH: NGÂN NGA

Ngoài ra, vị Phó trưởng ban Nội chính Thành ủy TP.HCM còn băn khoăn, việc áp dụng thủ tục rút gọn đối với mọi loại tội phạm, thực hiện ngay ở điều tra, truy tố, xét xử. Theo ông Sang, trong một vụ án có đối tượng nhận tội và đối tượng không nhận tội thì việc tách ra giải quyết như thế nào cần được làm rõ.

Theo ông Sang, nếu không khéo sẽ có khả năng ở giai đoạn điều tra, bị can nhận tội để được giảm nhẹ hình phạt, như vậy còn hơn cả tình tiết giảm nhẹ. Cần tránh trường hợp người cầm đầu vụ án nhận tội lại được hưởng mức án nhẹ hơn người tiếp sức nhưng không nhận tội.

Với những phân tích như trên, ông Sang đề nghị liên ngành Bộ Công an, Viện KSND tối cao và TAND tối cao cần có hướng dẫn thi hành để quy định này mới đi vào cuộc sống.

Đề nghị bổ sung thêm sự có mặt của kiểm sát viên

Ông Lê Hoàng Dương, Trưởng phòng Thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm án hình sự Viện KSND TP.HCM, cho rằng cần làm rõ hơn giá trị cam kết khoan hồng, quy định cụ thể, rõ ràng nội dung khoan hồng để đảm bảo tính thống nhất giữa bộ luật Hình sự và bộ luật tố tụng Hình sự.

Theo ông Dương, việc quy định rõ mức hình phạt đối với trường hợp người phạm tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt sẽ khuyến khích người phạm tội tự nguyện hợp tác với cơ quan tiến hành tố tụng, góp phần làm sáng tỏ sự thật vụ án, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm.

ẢNH: NGÂN NGA

Ở điểm a khoản 1 điều 458 và điểm a khoản 1 điều 459, ông Dương đề nghị bổ sung: "Việc lập biên bản ghi nhận sự tự nguyện nhận tội phải có sự tham gia trực tiếp của kiểm sát viên".

Theo ông, quy định này đóng vai trò là cơ chế kiểm soát quyền lực, bảo đảm sự tự nguyện nhận tội một cách khách quan và giúp bị can thấy rõ mức độ khoan hồng từ sớm, tăng tính thuyết phục và hiệu quả thực thi của thủ tục. Đồng thời, quy định này cũng nhằm ngăn ngừa tình trạng bị cáo phản cung tại phiên tòa làm thất bại việc áp dụng thủ tục rút gọn.

Ông Dương đề xuất cần sửa đổi điểm a khoản 1 điều 459 theo hướng: "Giai đoạn điều tra, điều tra viên chủ trì, phối hợp kiểm sát viên lập biên bản ghi nhận việc bị can tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt...".

Ngoài ra, tại khoản 2 điều 447 dự thảo quy định: "Tòa án phải áp dụng thủ tục rút gọn bắt buộc trong xét xử phúc thẩm khi vụ án chỉ có kháng cáo, kháng nghị giảm nhẹ hình phạt hoặc cho bị cáo hưởng án treo, giảm trách nhiệm dân sự".

Đối với quy định này, ông Dương đề xuất cần bổ sung trường hợp "hoặc nội dung khác có lợi cho bị cáo" (như xử lý vật chứng, biện pháp tư pháp).