Nhập nhèm thu tiền dân

Sau khi đăng bài “Luật ngầm” ở một khu phố (Thanh Niên ngày 14.9), chúng tôi liên tục nhận được phản ánh của nhiều người dân TP.HCM về tình trạng địa phương thu nhiều khoản phí không rõ ràng, nhiều khoản tiền mang tính chất “vận động tự nguyện” nhưng cách thu như “ép buộc”.

Mỗi nơi thu mỗi kiểu

Cầm trên tay 2 biên lai đóng tiền quỹ an ninh quốc phòng, ông H., chủ một điểm kinh doanh trên đường Trần Hưng Đạo, P.Cầu Ông Lãnh, Q.1, bức xúc: “Vừa mở cửa khai trương là có người của phường đến thu tiền gọi là khoản “đóng góp cho quỹ an ninh quốc phòng”. Tôi biết đây là quỹ tự nguyện, ai muốn đóng bao nhiêu thì tùy, nhưng mấy ông ở phường vẫn bắt phải đóng 900.000 đồng cho 6 tháng đầu năm 2009. Ngại đụng chạm chính quyền vì còn làm ăn nên tôi bấm bụng đóng khoản tiền vô lý này”.  

	Để xảy ra loạn thu phí, quỹ ở một số địa phương, trách nhiệm chính phải thuộc về chủ tịch UBND quận, huyện
	Ông Huỳnh Công Hùng, Phó ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP.HCM

Tại P.Hiệp Bình Chánh (Q.Thủ Đức), UBND phường kêu gọi đóng góp của người dân cho các quỹ: an ninh quốc phòng, đền ơn đáp nghĩa, người cao tuổi, xóa đói giảm nghèo, vì người nghèo, chữ thập đỏ, thiếu nhi... nhưng “ấn định” số tiền 152.000 đồng/hộ/năm. Ông Nguyễn Tài (P.Hiệp Bình Chánh) nói: “Thấy tổ trưởng dân phố đến từng gia đình đưa ra mức thu thì cứ nộp, chứ cũng không thắc mắc gì”.

Tương tự, ông Nguyễn Đình T., ngụ KP 2, P.Linh Trung, Q.Thủ Đức phản ánh: Vừa qua, ông tổ trưởng dân phố nơi tôi ở có đi thu tiền của từng hộ gia đình, mỗi hộ 120.000 đồng. Trong đó bao gồm các khoản cho quỹ an ninh quốc phòng, xóa đói giảm nghèo, thiên tai... “Việc thu tiền này không có hóa đơn, biên lai gì cả, thấy có tên hộ mình trong danh sách thì tôi đóng và ký tên vào sổ thôi. Trước giờ cũng vẫn vậy!”. Còn tại KP 5, P.7, Q.Gò Vấp, ông Hai N. cho biết đã đóng 124.000 đồng, bao gồm các khoản quỹ đền ơn đáp nghĩa, xóa đói giảm nghèo, phòng chống lụt bão, an ninh quốc phòng... Thấy việc ấn định mức thu là không đúng với quy định của nhà nước, ông Hai N. thắc mắc thì được tổ trưởng dân phố trả lời tỉnh bơ: “Phường bắt thu thì đi thu”.

Cần chấn chỉnh ngay

Theo Sở Tài chính TP.HCM, việc tổ chức vận động thu các nguồn quỹ trong dân được thực hiện tùy điều kiện cụ thể của từng địa phương, nhưng nhìn chung có khoảng 10 loại quỹ, như: ngày công lao động công ích (hiện đã hết hiệu lực), phòng chống lụt bão, xây dựng cơ sở hạ tầng (thực hiện chủ trương Nhà nước và nhân dân cùng làm), an ninh quốc phòng, đền ơn đáp nghĩa, bảo trợ trẻ em, xóa đói giảm nghèo, xã hội từ thiện, vì người nghèo, khuyến học. Trong đó, chỉ có quỹ phòng chống lụt bão là mang tính chất bắt buộc, còn lại đều “vận động tự nguyện” nên mỗi địa phương có đề ra mức thu khác nhau, thấp nhất khoảng 75.000 đồng/hộ/năm, cao nhất khoảng 120.000 đồng/hộ/năm hoặc có nơi cao hơn...

Ông Huỳnh Công Hùng, Phó ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP.HCM, cho biết tiếng là “vận động tự nguyện” nhưng cử tri nhiều nơi phản ánh có phường giao một mức đóng góp cụ thể theo từng hộ mà không có sự trao đổi cụ thể với người dân; có địa phương còn yêu cầu đóng góp các loại quỹ như là điều kiện để giải quyết hồ sơ, thủ tục hành chính cho tổ chức và công dân... Chưa kể rất nhiều địa phương thông qua tổ trưởng tổ dân phố đi “vận động” và thu các loại quỹ  nhưng lại không có biên lai thu gửi lại người dân. Vì thế, người dân nghi ngờ tính minh bạch trong việc quản lý, sử dụng các loại quỹ thu vận động trong dân...

Nhằm chấn chỉnh việc thu phí trên địa bàn, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP.HCM kiến nghị UBND thành phố chỉ đạo UBND các quận, huyện tăng cường công tác quản lý, sử dụng các quỹ vận động tự nguyện đóng góp đúng theo quy định của trung ương và thành phố và phải bảo đảm thực hiện đúng pháp lệnh dân chủ ở phường, xã, thị trấn (bàn bạc, trao đổi, công khai, minh bạch) trong thu nộp, quản lý, sử dụng đúng mục đích, quyết toán theo đúng quy định. Đồng thời, tiến hành rà soát tổng thể các loại phí, lệ phí để xem xét, kiến nghị trung ương sửa đổi, bổ sung những quy định về mức thu hoặc cơ chế quản lý không còn phù hợp thực tế của thành phố. Ngoài ra, ông Huỳnh Công Hùng cho biết sẽ đề nghị các quận, huyện tiến hành rà soát, nếu phát hiện tình trạng loạn thu thì phải chấn chỉnh ngay.

Người dân phải đóng những khoản phí nào? Theo Nghị định số 57/2002/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh Phí và lệ phí: lĩnh vực thuộc nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản có 6 loại phí (thủy lợi; kiểm dịch động vật; kiểm nghiệm chất lượng động, thực vật; kiểm tra thú y; bảo vệ nguồn lợi thủy sản; kiểm nghiệm thuốc dùng cho động vật, thực vật, đều do Chính phủ và Bộ Tài chính (TC) quy định); lĩnh vực công nghiệp, xây dựng có 4 loại phí (kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm, hàng hóa, thiết bị, vật tư, nguyên vật liệu; xây dựng (Bộ TC quy định); đo đạc, lập bản đồ địa chính; thẩm định cấp quyền sử dụng đất (HĐND tỉnh ban hành)); GTVT có 13 loại phí (Bộ TC quy định các loại phí: sử dụng đường bộ; qua cầu; sử dụng đường thủy nội địa; qua đò, qua phà (đối với những tuyến đường, phà, cầu thuộc Trung ương quản lý); sử dụng nhà cảng, nhà ga; hoa tiêu dẫn đường; luồng, lạch đường thủy nội địa... HĐND cấp tỉnh quy định phí: sử dụng lề đường, bến bãi, mặt nước). Ngoài ra còn nhiều loại phí khác như phí khai thác và sử dụng tài liệu do Nhà nước quản lý (trong đó có phí thư viện); phí an ninh trật tự (do HĐND tỉnh, TP ban hành); phí xác minh giấy tờ, tài liệu; phí phòng cháy, chữa cháy (do Bộ TC ban hành); phí trông giữ xe đạp, xe máy, ô tô (do HĐND tỉnh, TP quy định); phí tham quan danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, công trình văn hóa (Bộ TC quy định đối với các danh lam thắng cảnh, di tích do trung ương quản lý); phí giới thiệu việc làm (Bộ TC quy định); phí bảo vệ môi trường (Chính phủ quy định); phí vệ sinh và phí phòng chống thiên tai (do HĐND tỉnh, thành quy định)... Ngày 6.3.2006, Chính phủ ban hành Nghị định số 24/2006/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 57/2002/NĐ-CP. Theo đó, miễn hoặc giảm một phần thủy lợi phí trong một số trường hợp nhất định, miễn phí giới thiệu việc làm trong một số trường hợp nhất định. Tại Chỉ thị 24/2007/CT-TTg ngày 1.11.2007 về tăng cường chấn chỉnh việc thực hiện các quy định của pháp luật về phí, lệ phí, chính sách huy động và sử dụng các khoản đóng góp của nhân dân, Thủ tướng Chính phủ quyết định miễn 3 loại phí: an ninh trật tự; phòng, chống thiên tai; hộ tịch, hộ khẩu, CMND khi đăng ký lần đầu - đối với khai sinh, kết hôn, khai tử, cấp sổ hộ khẩu gia đình, cấp giấy chứng nhận nhân khẩu tập thể, cấp giấy đăng ký tạm trú có thời hạn cấp mới, thay mới theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Tại chỉ thị này, Thủ tướng chỉ đạo: “Đối với các khoản huy động đóng góp tự nguyện để xây dựng cơ sở hạ tầng, huy động đóng góp mang tính chất xã hội, từ thiện, phải thực hiện theo đúng nguyên tắc tự nguyện. HĐND, UBND các cấp không được ra văn bản bắt buộc đóng góp, không được giao chỉ tiêu huy động cho cấp dưới, không gắn việc huy động đóng góp với việc cung cấp các dịch vụ công mà người dân được hưởng”. * Tại TP.HCM, Quyết định số 5781 ngày 31.12.2008 của UBND TP giao chỉ tiêu thu, nộp quỹ phòng chống lụt bão năm 2009 đối với công dân phi nông nghiệp cư trú tại 19 quận trên địa bàn với mức đóng góp là 6.000 đồng/người/năm (công dân nam từ đủ 18 tuổi đến hết 60 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi đến hết 55 tuổi). Các trường hợp được miễn đóng góp quỹ phòng chống lụt bão, gồm thương binh, bệnh binh; cha, mẹ, vợ hoặc chồng của liệt sĩ; quân nhân làm nghĩa vụ trong lực lượng vũ trang đang hưởng phụ cấp sinh hoạt phí; sinh viên, học sinh đang theo học tập trung dài hạn trong các trường đại học, cao đẳng, trung học và dạy nghề; người bị suy giảm khả năng lao động từ 21% trở lên; công dân tại 5 huyện ngoại thành Bình Chánh, Cần Giờ, Củ Chi, Hóc Môn, Nhà Bè; công dân hộ nông nghiệp tại 9 quận (2, 7, 8, 9, 12, Bình Tân, Thủ Đức, Gò Vấp, Bình Thạnh). X.Toàn - M.Nam

 Minh Nam - Hoàng Tuấn