Nhờ 'cò' làm hộ chiếu trên mạng, cẩn thận bị đánh cắp dữ liệu

PHẢI CUNG CẤP TÀI KHOẢN ĐỊNH DANH CHO "CÒ"

Chỉ cần gõ từ khóa "làm hộ chiếu" trên mạng xã hội, ngay lập tức xuất hiện rất nhiều tài khoản chào mời làm nhanh hộ chiếu với những lời cam kết "có cánh": Hỗ trợ nộp hồ sơ nhanh, cam kết có hộ chiếu đúng hạn, xử lý mọi lỗi ảnh thẻ...

Những tài khoản này liên tục tung ra những lời mời chào đánh trúng tâm lý "ngại thủ tục", không rành công nghệ của một bộ phận người dân như: "Làm hộ chiếu trọn gói 3-5 ngày", "Ngồi tại nhà vẫn có hộ chiếu", "Hoàn tiền nếu trễ hẹn". Để tăng độ tin cậy, các trang còn công khai số điện thoại và sẵn sàng hỗ trợ 24/7 qua các nền tảng tin nhắn như WhatsApp hay Zalo. Mức phí được quảng cáo là "chi phí thấp", rồi đưa ra giá mập mờ theo kiểu "4xx" hoặc "5xx" (400.000 hoặc 500.000 đồng - PV).

Thử vào Fanpage "Làm hộ chiếu nhanh" (với hơn 6.300 người theo dõi) để nhờ "hỗ trợ" nộp hồ sơ nhanh chóng, PV Báo Thanh Niên được yêu cầu cung cấp những dữ liệu như ảnh chụp 2 mặt thẻ căn cước, số điện thoại chính chủ, mật khẩu tài khoản định danh điện tử VNeID, mật khẩu, mã OTP... kèm theo chi phí 500.000 đồng.

ẢNH: ĐỘC LẬP

BẪY ĐÁNH CẮP THÔNG TIN CÁ NHÂN

Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, đại diện Phòng Quản lý xuất nhập cảnh (PA08) Công an TP.HCM, cho biết từ khi Bộ Công an triển khai cấp hộ chiếu phổ thông qua cổng dịch vụ công trực tuyến, quy trình đã được tối ưu hóa để người dân có thể tự thực hiện và nhận hộ chiếu tại nhà rất tiện lợi. Tuy nhiên, lợi dụng việc một số người còn lúng túng với các thao tác số, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều đối tượng quảng cáo "làm hộ chiếu online", nhận hỗ trợ nộp hồ sơ để trục lợi và đánh cắp thông tin cá nhân.

Đại diện PA08 nhấn mạnh: "Nhiều người dân vẫn chưa ý thức được rằng mã OTP hay mật khẩu VNeID chính là lớp bảo mật cuối cùng. Một khi đã cung cấp các thông tin này cho dịch vụ bên ngoài, đồng nghĩa với việc bạn đã trao toàn quyền kiểm soát danh tính số của mình cho những đối tượng lạ mặt trên mạng".

Những dữ liệu thông tin cá nhân lộ lọt có thể bị "sang tay" hoặc bị chính các đối tượng "cò mồi" lợi dụng để vay tiền qua app, mở tài khoản ngân hàng ảo. Nạn nhân có thể bỗng dưng gánh một khoản nợ từ "trên trời rơi xuống" hoặc bị kéo vào các vụ án lừa đảo tài chính mà bản thân không hề hay biết.

ẢNH CHỤP MÀN HÌNH

Ngoài ra, kẻ xấu có thể chiếm quyền kiểm soát tài khoản mạng xã hội, từ thông tin cá nhân dễ dàng hack tài khoản Facebook, Zalo để nhắn tin vay tiền, lừa đảo người thân và bạn bè của nạn nhân. Chưa dừng lại ở đó, một khi ảnh thẻ căn cước và các thông tin định danh bị rao bán trên các "chợ đen" dữ liệu, người dân sẽ phải đối mặt với các cuộc gọi rác, tin nhắn lừa đảo đeo bám trong thời gian dài.

"Do vậy, người dân tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, tài khoản VNeID cho bất kỳ cá nhân hay dịch vụ nào trên mạng, nên truy cập duy nhất địa chỉ: dichvucong.bocongan.gov.vn để nộp hồ sơ để tránh rơi vào tình trạng mất tiền, hồ sơ sai sót phải bổ sung và quan trọng là lộ lọt thông tin cá nhân", đại diện PA08 lưu ý.

PA08 cho biết lệ phí làm hộ chiếu áp dụng từ 1.1.2026 theo quy định mới nhất là 100.000 đồng cho cấp mới/cấp lại hộ chiếu (cả gắn chip và không gắn chip) và 200.000 đồng nếu cấp lại do mất hoặc hỏng. Mọi khoản phí cấp hộ chiếu nộp trực tuyến đều theo quy định của Nhà nước, có biên lai điện tử minh bạch; không có chuyện "phí bôi trơn" để có hộ chiếu nhanh hơn quy định. Nếu gặp khó khăn về kỹ thuật, người dân hãy liên hệ trực tiếp với Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an TP.HCM để được cán bộ hướng dẫn miễn phí, thay vì tin vào các lời chào mời trên mạng.

70% VỤ LỘ LỌT DỮ LIỆU LÀ DO CON NGƯỜI

Thượng tá Đỗ Minh Kim, Phó trưởng phòng 3, Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) Bộ Công an, cũng dẫn chứng những con số về tình trạng mua bán dữ liệu cá nhân. Chỉ tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2025, đã có hơn 110 triệu bản ghi dữ liệu bị rao bán trái phép trên các diễn đàn ngầm. Đỉnh điểm là quý 3/2025, con số này nhảy lên hơn 502 triệu bản ghi, còn số tài khoản cá nhân bị đánh cắp tăng tới 64% so với quý trước đó.

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

"Dữ liệu bị đánh cắp đã trở thành nguyên liệu để tội phạm mạng xây dựng các kịch bản lừa đảo riêng cho từng nạn nhân. Khi chúng nắm rõ số thẻ căn cước, thông tin của nạn nhân, lịch sử tín dụng hay mối quan hệ gia đình, lúc này tâm lý của người dân dễ dàng bị tội phạm thao túng", thượng tá Kim phân tích.

Thượng tá Kim chỉ ra vấn đề: "Yếu tố con người chiếm tới gần 70% nguyên nhân dẫn đến bị đánh cắp thông tin, lộ lọt dữ liệu". Ông dẫn chứng việc người dân vẫn "vô tư" đưa thông tin cá nhân, dữ liệu thẻ căn cước, tài khoản định danh điện tử VNeID, chia sẻ mã OTP, hay đăng ảnh thẻ căn cước lên mạng xã hội… tạo cơ hội cho tội phạm thu thập dữ liệu một cách tự nhiên.

"Hoặc có thể là ứng dụng gọi xe nhưng lại yêu cầu quyền truy cập toàn bộ kho ảnh cá nhân, dù điều này hoàn toàn không phục vụ mục đích vận hành. Đây là những kẽ hở cho tội phạm khai thác", thượng tá Kim nhấn mạnh.

Theo thượng tá Kim, để ngăn chặn thực trạng này, VN đã chính thức thiết lập "hàng rào thép" về pháp lý, đó là luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 và Nghị định 356/2025 quy định chi tiết thi hành luật sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1.5.2026. Điểm đáng chú ý là những chế tài xử phạt mang tính răn đe cực cao, như mua bán dữ liệu cá nhân sẽ bị phạt tới 10 lần khoản lợi nhuận thu được từ hành vi bất hợp pháp. Nếu chuyển dữ liệu ra nước ngoài trái phép sẽ phạt tới 5% doanh thu của năm tài chính trước liền kề đối với tổ chức, doanh nghiệp vi phạm. "Mức phạt tính theo doanh thu sẽ buộc các doanh nghiệp phải coi bảo mật dữ liệu là vấn đề sống còn", thượng tá Kim nhấn mạnh.

Theo thượng tá Đỗ Minh Kim, việc xây dựng một hệ sinh thái dữ liệu an toàn không chỉ là nhiệm vụ của ngành công an mà cần sự vào cuộc của cả cộng đồng. "Chúng ta không thể để dữ liệu - tài nguyên quý giá của quốc gia bị chảy máu và trở thành công cụ cho tội phạm. Với luật mới, VN đã sẵn sàng cho một cuộc chiến sòng phẳng và quyết liệt để bảo vệ dữ liệu cá nhân", ông khẳng định.