Những câu chuyện thời hoa lửa không chỉ ghi dấu ấn của những người chiến sĩ kiên cường, mà còn là những bài học về lòng trung thành và sự hy sinh. Bà, người lãnh đạo trực tiếp trong cuộc chiến giành lại Chi khu Cái Nước, đã hai lần phát động xây dựng Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Lời hứa trước bàn thờ Bác và đại hội kéo dài 83 ngày không bế mạc là minh chứng cho quyết tâm của nhân dân vùng đất cực Nam Tổ quốc. Hãy cùng khám phá những câu chuyện đầy ý nghĩa này.
Đền thờ Bác Hồ tại xã Cái Nước, tỉnh Cà Mau hiện nay
ẢNH: GIA BÁCH
Lời thề dựng đền giữa vùng kìm kẹp
Sinh ra trong một gia đình nghèo nhưng giàu truyền thống cách mạng, năm 1955, khi mới 16 tuổi, bà Phạm Thị Bay (tên thường gọi Ba Bay) tham gia kháng chiến. Đến năm 1969, bà giữ cương vị Phó bí thư xã Hưng Mỹ, đúng giai đoạn chiến tranh miền Nam bước vào thời kỳ ác liệt.
Trong tương quan lực lượng chênh lệch, điều bà Ba Bay đối diện không chỉ là quân địch đông, hỏa lực mạnh, mà còn là nỗi lo thường trực về ý chí con người "nếu không đủ gan góc, không đủ niềm tin thì mọi kế hoạch đều chỉ dừng lại trên giấy".
Ở tuổi 87, sức khỏe yếu, nhưng mỗi khi nhắc đến chuyện dựng đền thờ Bác Hồ ánh mắt bà Ba Bay lại ánh lên niềm xúc động
ẢNH: GIA BÁCH
Tháng 9.1969, tin Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần lan đến tận vùng đất cuối trời Nam khiến cán bộ, đảng viên và nhân dân xã Hưng Mỹ chìm trong đau thương. Những ngày ấy, một quyết định táo bạo được đưa ra là dựng đền thờ Bác ngay giữa vùng địch kiểm soát.
Với vai trò Phó bí thư xã, bà Ba Bay trực tiếp vận động người dân xây dựng công trình tại ngã ba Đầu Sấu, trên phần đất gia đình ông Nguyễn Văn Cung (ấp Rau Dừa). Việc xây dựng diễn ra bí mật tuyệt đối. Người góp công, người góp của, chỉ trong khoảng 10 ngày, đền thờ Bác Hồ bằng cây được dựng lên đơn sơ nhưng trang nghiêm. Ngày khánh thành, cán bộ và nhân dân tổ chức lễ rước ảnh Bác làm bằng lụa trong khung gỗ hình chữ nhật - một nghi lễ thiêng liêng giữa bom đạn chiến tranh.
Địch nhiều lần tổ chức tấn công nhằm đốt phá. Du kích địa phương lập hầm hào, bãi chông dày đặc bảo vệ ngôi đền, liên tục đẩy lùi các cuộc càn quét. Tuy nhiên, do vật liệu tạm bợ, công trình dần xuống cấp khi chiến tranh ngày càng khốc liệt.
Đại hội 83 ngày và lời hứa trước bàn thờ Bác
Tháng 10.1973, Huyện ủy Cái Nước (cũ) quyết định tăng cường bà Ba Bay về làm Bí thư xã Tân Hưng Đông. Đây không phải một sự điều động thông thường mà là sự đặt niềm tin vào bản lĩnh của một nữ cán bộ giữa địa bàn đang bị kìm kẹp nặng nề, nơi Phân chi khu Cái Nước án ngữ với hàng trăm quân Bảo an, cùng pháo 105 li, cối 81, cối 61, đại liên và hệ thống đồn bót kiên cố. Đặc biệt, tương quan lực lượng cực kỳ chênh lệch: bộ đội địa phương chỉ hơn 10 người, trong khi địch có hơn 200 quân trang bị đầy đủ.
Chân dung nữ anh hùng Phạm Thị Bay ngày ấy, người 2 lần xây dựng đền thờ Bác Hồ
ẢNH: GIA ĐÌNH CUNG CẤP
Tại đại hội do Tỉnh ủy tổ chức, bà Ba Bay cam kết sẽ giải phóng Chi khu Cái Nước trước tháng 12.1974 bằng tinh thần tự lực, tự cường. Trở về địa phương, bà quyết định làm công tác tư tưởng trước khi đánh trận.
Ngày 3.10.1974, Đại hội Đảng bộ xã Tân Hưng Đông khai mạc trong hoàn cảnh đặc biệt. Trước bàn thờ Bác Hồ, bà đọc di chúc của Người, phát động quyết tâm chiến đấu và tuyên bố đại hội chỉ khai mạc, khi nào giải phóng được Chi khu Cái Nước mới bế mạc. Ngay tại đây, bà thề nếu chiến thắng sẽ xây lại đền thờ Bác trên chính nền đất giặc đóng quân. Lời thề được ghi vào "sổ vàng lịch sử" bằng mực đỏ. Đại hội chỉ khai mạc mà không ấn định ngày bế mạc, chỉ khi xã được giải phóng đại hội mới kết thúc.
Sau lễ khai mạc, bà Ba Bay bắt đầu hành trình đầy hiểm nguy, đặt mình vào vị trí nguy hiểm nhất khi tự nguyện sưu tầm đạn dược từ các đồn địch bị chiếm hoặc những quả bom chưa nổ là 10 đầu đạn pháo, 1.000 viên đạn và trực tiếp đứng mũi chiến hào. "Có lần, một mình tiếp cận trái đạn 105 li, yêu cầu đồng đội đứng xa để nếu xảy ra rủi ro chỉ mình tôi chịu hậu quả. Tìm được trái đạn mà tim như rớt ra ngoài. Nếu nó nổ thì… ", bà Ba Bay chậm rãi kể.
Khi lực lượng và vũ khí được chuẩn bị, bà lãnh đạo bộ đội địa phương, du kích, phụ nữ và binh vận bao vây Chi khu Cái Nước, cô lập hoàn toàn địch. Trận chiến kéo dài hơn 15 ngày đêm. Đến đêm thứ 15, quân địch buộc phải tháo chạy, bỏ đồn. Chi khu Cái Nước được giải phóng. Đại hội Đảng bộ xã kết thúc sau 83 ngày - một kỳ đại hội đặc biệt chưa từng có trong lịch sử địa phương.
Lần thứ 2 dựng đền trên nền "chuồng cọp"
Giữ đúng lời hứa trước vong linh Bác Hồ, ngay sau chiến thắng, bà Phạm Thị Bay phát động nhân dân xây dựng lại đền thờ Bác trên chính khu đất từng là nơi giam giữ, tra tấn cán bộ cách mạng.
Bà Phạm Thị Bé đang ở cùng để chăm sóc bà Phạm Thị Bay
ẢNH: GIA BÁCH
Công trình khởi công ngày 5.1.1975. Hàng trăm người dân tham gia góp sức. Nếu ngôi đền đầu tiên chỉ bằng cây lá địa phương, thì lần này công trình được xây dựng kiên cố bằng bê tông, kiến trúc hai tầng mái lợp ngói, bốn cửa quay bốn hướng, bên trong đặt tượng Bác bằng thạch cao. Sau gần 3 tháng thi công, chiều 29.3.1975, Đảng bộ và nhân dân long trọng tổ chức lễ khánh thành trong không khí trang nghiêm, hàng ngàn người dân đến dâng hương, báo công.
Những năm sau, công trình tiếp tục được đầu tư tu bổ, xây cổng, tráng sân, trồng cây xanh. Ngày 26.3.1996, Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh tại thị trấn Cái Nước (cũ) được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh, trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cho nhiều thế hệ.
Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, ngày 6.11.1978, bà Phạm Thị Bay được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành một trong số ít phụ nữ vùng đất cực Nam nhận danh hiệu cao quý này.
Giờ đây, ở tuổi xế chiều, nữ anh hùng sống bình dị tại quê nhà, gần chợ Rau Dừa. Người trực tiếp chăm sóc, phụng dưỡng bà là em gái út Phạm Thị Bé. Dáng người nhỏ nhắn, sức khỏe yếu, bước đi chậm và khó khăn, giọng nói trầm lại theo năm tháng, nhưng mỗi khi nhắc đến chuyện dựng đền hay lời thề trước bàn thờ Bác, ánh mắt bà Ba Bay lại ánh lên niềm xúc động.
Bình luận (0)