Đó không đơn thuần là sự điều chỉnh về mặt kỹ thuật tổ chức mà phản ánh tư duy quản trị hiện đại, hiệu quả trên con đường bước vào kỷ nguyên mới của đất nước.
Mô hình chính quyền 2 cấp trong bầu cử
Cuộc bầu cử lần này diễn ra vào thời điểm đất nước vừa trải qua 40 năm đổi mới với những thành tựu có ý nghĩa lịch sử. 2026 cũng là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng - nhiệm kỳ "bản lề" mở ra cánh cửa để đất nước bước vào kỷ nguyên hùng cường.
Sáng 1.3, Tổ bầu cử sớm của Vùng 2 Hải quân có mặt tại Cụm Ba Kè để tổ chức bỏ phiếu sớm cho các cử tri trên tàu Hải An 68 và nhà giàn DK1/9. Trong ảnh: Tổ bầu cử mang thùng phiếu và vật tư trang bị lên nhà giàn DK1/9
ẢNH: TTXVN
Điểm mới có tác động sâu sắc và mang tính nền tảng nhất trong kỳ bầu cử lần này chính là việc lần đầu tiên triển khai tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp giúp tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, tạo điều kiện cho công tác chỉ đạo, điều hành bầu cử tập trung, thống nhất. Điều này cũng đặt ra yêu cầu cần rà soát, điều chỉnh phân chia đơn vị bầu cử, cơ cấu đại biểu và tổ chức bộ máy phục vụ bầu cử.
Tại Hội nghị toàn quốc triển khai công tác bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 ngày 15.11.2025, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: "Thành công của cuộc bầu cử sẽ tạo bước khởi đầu quan trọng cho việc xây dựng, kiện toàn bộ máy nhà nước nhiệm kỳ mới, tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc để triển khai thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng. Đây cũng là dịp để chúng ta khẳng định năng lực lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của nhà nước và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị trong bối cảnh vừa hoàn thành sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy, sáp nhập đơn vị hành chính, tổ chức lại chính quyền địa phương theo mô hình 2 cấp".
Ngày 1.3, trả lời Báo Thanh Niên, ông Phạm Đình Toản, Phó chủ nhiệm thường trực Văn phòng Quốc hội, Phó chánh văn phòng Hội đồng Bầu cử quốc gia, cho biết đối với việc phân chia đơn vị bầu cử, các địa phương căn cứ quy mô dân số, đặc điểm địa bàn, điều kiện giao thông và phân bố dân cư để xác định số đơn vị và số đại biểu được bầu. Một số nơi thực hiện điều chỉnh địa điểm bỏ phiếu phù hợp địa giới mới nhưng đều tính toán theo hướng thuận tiện, an toàn cho cử tri, nhất là tại địa bàn rộng, dân cư phân tán.
Về cơ cấu đại biểu, cơ cấu đại biểu Quốc hội khóa XVI được điều chỉnh theo hướng tăng số lượng đại biểu ở T.Ư và đại biểu chuyên trách; giảm số lãnh đạo tỉnh, thành kiêm trưởng đoàn ĐBQH, đồng thời, tăng tỷ lệ đại biểu từ khối viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, hiệp hội sản xuất - kinh doanh.
Việc này giúp nâng cao tính chuyên nghiệp, chất lượng lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, thể hiện sự đổi mới, tăng cường trách nhiệm của đại biểu đối với cử tri, là nòng cốt giúp Quốc hội hoạt động hiệu quả hơn, sát dân và đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Đối với HĐND, cơ cấu, thành phần cơ bản giữ ổn định. Việc xác định cơ cấu được thực hiện chặt chẽ, trên cơ sở hiệp thương dân chủ và thống nhất cao. Về quyền bầu cử, trách nhiệm giám sát, kiến nghị và phản ánh của cử tri vẫn được bảo đảm theo luật định.
"Trong bối cảnh bộ máy tinh gọn, yêu cầu về chất lượng hoạt động của đại biểu và hiệu quả giám sát càng được nâng cao; việc ứng dụng công nghệ thông tin và các kênh tương tác trực tuyến cũng tạo điều kiện tăng cường công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình", ông Phạm Đình Toản cho biết.
Đột phá về hiệu suất hành chính
Điểm mới thứ hai trong cuộc bầu cử lần này là việc điều chỉnh giảm thời gian thực hiện các bước trong quy trình bầu cử. Theo Nghị quyết số 199/2025/QH15 của Quốc hội, ngày bầu cử được ấn định vào 15.3, sớm hơn khoảng 2 tháng so với các kỳ bầu cử trước đây.
Qua đó rút ngắn khoảng thời gian giữa Đại hội Đảng toàn quốc và kỳ họp thứ nhất của Quốc hội, HĐND khóa mới để kịp thời kiện toàn nhân sự cấp cao, giúp cho việc phân công cấp ủy viên khóa mới đảm bảo tính đồng bộ, tổng thể, ổn định liên tục, liên thông đội ngũ cán bộ chủ chốt trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Chính phủ, MTTQ, các đoàn thể chính trị - xã hội. Đồng thời, cấp ủy các cấp nhiệm kỳ mới kịp thời triển khai Nghị quyết Đại hội XIV và đại hội Đảng các cấp.
Cử tri quét mã QR tra cứu, tìm hiểu thông tin về những người ứng cử
ẢNH: GIA HÂN
Tổng thời gian từ khi kết thúc việc nộp hồ sơ ứng cử đến ngày bầu cử đã được rút ngắn từ 70 ngày xuống còn 42 ngày. Các mốc thời gian hiệp thương, công bố danh sách người ứng cử, giải quyết khiếu nại tố cáo cũng được điều chỉnh tương ứng, bảo đảm tính đồng bộ, đúng quy định và phù hợp thực tiễn.
Ông Phạm Đình Toản khẳng định việc rút ngắn thời gian thực hiện một số bước trong quy trình bầu cử không đồng nghĩa với việc lược bỏ thủ tục hay làm giảm chất lượng bầu cử nhưng đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm và năng lực tổ chức, đặc biệt trong khâu liên quan đến công tác nhân sự, hiệp thương, hồ sơ ứng cử, lập danh sách cử tri, tổng hợp, báo cáo kết quả và số liệu liên quan đến bầu cử.
Động lực vận hành cuộc bầu cử hiện đại
Vận hành mô hình chính quyền 2 cấp trong bầu cử và rút ngắn thời gian thực hiện các bước trong quy trình bầu cử vừa là động lực vừa là đòi hỏi tất yếu của thay đổi, đổi mới thứ ba: chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong một số công việc.
Theo đó, việc lập và quản lý danh sách cử tri được thực hiện thông qua khai thác, sử dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng VNeID. Ngày 26.2, phát biểu tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc triển khai công tác bầu cử, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long cho biết Bộ đã ban hành quy định về khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và VNeID để lập danh sách cử tri, in thẻ cử tri; phối hợp tập huấn cho các địa phương trong toàn quốc về công tác bầu cử.
Đến nay đã có 3.320/3.321 đơn vị cấp xã, phường ứng dụng phần mềm vào công tác lập danh sách cử tri. Các đơn vị đã phân cử tri về các khu vực bỏ phiếu trên hệ thống phần mềm cho trên 78,5 triệu cử tri đủ điều kiện bỏ phiếu, đạt tỷ lệ 99,48%. Bộ Công an cũng phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Quốc hội triển khai kết nối Trang thông tin bầu cử với hệ thống định danh và xác thực điện tử, tích hợp, đăng nhập bằng tài khoản VNeID từ ngày 17.12.2025.
Đồng thời, đã kết nối trang thông tin bầu cử với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để người ứng cử có thể khai thác thông tin tự động điền vào mẫu kê khai. Thay vì cán bộ tổ bầu cử phải "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để ghi chép thủ công như trước, việc sử dụng dữ liệu từ Bộ Công an giúp danh sách cử tri được cập nhật chính xác theo thời gian thực, đảm bảo quyền bầu cử của mọi công dân một cách công bằng và minh bạch nhất. Cạnh đó, các địa phương đã chủ động sử dụng các nền tảng mạng xã hội để đăng tải nội dung tuyên truyền bầu cử tới cử tri một cách nhanh chóng, sinh động và có sức lan tỏa.
Có thể thấy, 3 đổi mới của cuộc bầu cử lần này có mối liên hệ mật thiết, không thể tách rời. Việc rút ngắn thời gian quy trình bầu cử chỉ thực sự khả thi khi có sự hỗ trợ đắc lực của chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp giúp cấu trúc bộ máy trở nên gọn nhẹ hơn giúp việc triển khai các ứng dụng công nghệ và truyền đạt các chỉ đạo bầu cử thông suốt hơn, đồng thời tạo điều kiện để tập trung nguồn lực cho chuyển đổi số.
Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Phạm Đình Toản nhìn nhận: "Giai đoạn đầu vận hành mô hình mới, khối lượng công việc lớn, yêu cầu tiến độ và chất lượng cao, trong khi thời gian thực hiện quy trình được rút ngắn, đòi hỏi sự quyết tâm, phối hợp chặt chẽ và chuẩn bị kỹ lưỡng, bài bản, khoa học từ sớm giữa các cơ quan liên quan. Việc ứng dụng công nghệ thông tin cũng đặt ra yêu cầu về nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ làm công tác bầu cử các cấp. Trước yêu cầu đó, Quốc hội đã sớm thành lập Hội đồng Bầu cử quốc gia, kịp thời ban hành kế hoạch và văn bản hướng dẫn; các cơ quan T.Ư và địa phương tăng cường tập huấn, chuẩn bị điều kiện bảo đảm tốt nhất cho bầu cử. Mục tiêu xuyên suốt là tổ chức cuộc bầu cử dân chủ, công khai, minh bạch, đúng pháp luật, an toàn và tiết kiệm".
Ngày hội toàn dân đi bầu không chỉ là đợt sinh hoạt dân chủ sâu rộng để cử tri cả nước lựa chọn những người tiêu biểu, xứng đáng đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân mà còn là dịp để cử tri cả nước trải nghiệm một quy trình bầu cử hiện đại, minh bạch.
Hoàn tất chuẩn bị bầu cử sớm ở Đặc khu Trường Sa
Ngày 1.3, UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết đến thời điểm này, công tác chuẩn bị bầu cử sớm ở Đặc khu Trường Sa đã hoàn tất, chờ ngày đón cử tri đi bỏ phiếu. Đặc khu Trường Sa có 21 khu vực bỏ phiếu, dự kiến bắt đầu bầu cử từ ngày 8.3. Đến nay, các đơn vị bầu cử trên địa bàn đã hoàn thành việc niêm yết danh sách cử tri, danh sách người ứng cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp theo đúng quy định. Công tác tuyên truyền, chuẩn bị cơ sở vật chất, phương án bảo đảm an ninh, an toàn được triển khai chu đáo, nghiêm túc. Lãnh đạo UBND Đặc khu Trường Sa cho biết đã thành lập Ủy ban Bầu cử đặc khu với 11 thành viên, đồng thời thành lập 6 ban bầu cử và 21 tổ bầu cử với tổng số 189 thành viên.
Trước đó, ngày 24.2, Tàu 464 và Tàu 471, thuộc Lữ đoàn 146 (Vùng 4 Hải quân) đã rời Quân cảng Cam Ranh đi đặc khu Trường Sa để triển khai công tác bầu cử sớm. Hai tàu chở đoàn công tác, mang theo các thùng phiếu, phiếu bầu, thẻ cử tri cùng danh sách những người ứng cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026 - 2031, phục vụ công tác bầu cử tại các đảo.
Hiền Lương
Cụm đảo Hòn Khoai và Hòn Chuối của Cà Mau bỏ phiếu ngày 13.3
Sở Nội vụ tỉnh Cà Mau cho biết cử tri cụm đảo Hòn Khoai và Hòn Chuối được tổ chức bỏ phiếu sớm ngày 13.3 nhằm phù hợp điều kiện đặc thù vùng biển đảo xa đất liền. Công tác chuẩn bị tại 2 điểm đảo được triển khai đồng bộ, từ rà soát danh sách cử tri, chuẩn bị cơ sở vật chất, khu vực bỏ phiếu đến bảo đảm thông tin liên lạc, hậu cần, y tế và các phương án giữ vững an ninh, an toàn. Cán bộ, chiến sĩ đang làm nhiệm vụ trên đảo vừa trực tiếp phục vụ bầu cử, vừa tuyên truyền, hướng dẫn người lao động thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân.
Tương tự, ngày 1.3, tin từ Ủy ban Bầu cử tỉnh An Giang cho biết tỉnh này có 6 khu vực bỏ phiếu được Hội đồng Bầu cử quốc gia cho phép tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 sớm hơn so với ngày bầu cử toàn quốc. Theo đó, đặc khu Thổ Châu bỏ phiếu ngày 8.3, sớm hơn
7 ngày so với quy định. Thổ Châu là địa bàn cách xa đất liền hơn 200 km, việc di chuyển chủ yếu bằng tàu và phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết trên biển. Từ thực tế đó, để bảo đảm kịp thời tổng hợp kết quả bầu cử, Ủy ban Bầu cử tỉnh An Giang đã trình Hội đồng Bầu cử quốc gia xem xét, cho phép tổ chức bầu cử sớm tại đặc khu Thổ Châu. Tại đặc khu Thổ Châu có 36 đại biểu ứng cử; danh sách cử tri tại 5 khu vực bỏ phiếu đã niêm yết công khai với 1.972 cử tri.
Khu vực bỏ phiếu số 60 - khu vực bỏ phiếu riêng của cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn 127, Bộ Tư lệnh Vùng 5 Hải quân tại đặc khu Phú Quốc được tổ chức bỏ phiếu vào ngày 12.3, sớm hơn 3 ngày so với thời điểm bầu cử chung của cả nước, do đặc thù nhiệm vụ của cán bộ, chiến sĩ. Các tàu thường xuyên cơ động thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền biển, đảo ở vùng biển xa bờ, khó bảo đảm tham gia bỏ phiếu đúng ngày bầu cử toàn quốc.
Trần Ngọc - Gia Bách
Đặc khu Hoàng Sa và vùng cao sẵn sàng cho ngày hội lớn
UBND đặc khu Hoàng Sa (TP.Đà Nẵng) đã chủ động triển khai công tác bầu cử theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao. Đến nay, đơn vị đã hoàn thành việc niêm yết danh sách chính thức và tiểu sử tóm tắt của các ứng cử viên đại biểu HĐND thành phố thuộc đơn vị bầu cử số 3 tại trụ sở UBND đặc khu Hoàng Sa. Trao đổi với PV Thanh Niên, bà Trần Thị Kim Hoa, Giám đốc Sở Nội vụ, Chủ tịch UBND đặc khu Hoàng Sa, cho biết đặc khu Hoàng Sa thuộc đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội số 2 (bao gồm đặc khu Hoàng Sa; các phường An Hải, Sơn Trà, Cẩm Lệ, Hòa Xuân; các xã Hòa Vang, Hòa Tiến, Bà Nà) và thuộc đơn vị bầu cử đại biểu HĐND TP.Đà Nẵng số 3 (bao gồm đặc khu Hoàng Sa và các phường An Hải, Sơn Trà). Công tác chuẩn bị được đặc khu triển khai kỹ lưỡng, từ rà soát danh sách cử tri, chuẩn bị cơ sở vật chất, trang thiết bị tại các điểm bỏ phiếu đến công tác thông tin, tuyên truyền…
Tại Quảng Trị, Ủy ban Bầu cử tỉnh Quảng Trị cho biết Hội đồng Bầu cử quốc gia đã chấp thuận đề nghị cho phép 3 khu vực bỏ phiếu tại xã Trường Sơn được tổ chức bầu cử sớm hơn 7 ngày so với ngày bầu cử toàn quốc. Cụ thể, khu vực bỏ phiếu số 13 (bản Dốc Mây), số 16 (bản Hôi Rấy) và số 17 (bản Nước Đắng) sẽ tiến hành bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 vào ngày 8.3, sớm hơn
1 tuần so với quy định chung. Việc đề xuất tổ chức bầu cử sớm xuất phát từ điều kiện thực tế đặc thù của xã Trường Sơn vì đây là địa bàn vùng sâu, vùng xa, giao thông cách trở. Riêng bản Dốc Mây muốn vào trung tâm phải đi bộ xuyên rừng từ 6 - 9 giờ đồng hồ. Trong khi đó, người dân tại bản Hôi Rấy và bản Nước Đắng phải di chuyển bằng thuyền máy từ 2 - 3 giờ đồng hồ mới đến được trung tâm xã.
Ông Nguyễn Đăng Quang, Phó bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, Chủ tịch Ủy ban Bầu cử tỉnh Quảng Trị, cho biết địa phương sẽ xây dựng phương án phù hợp nhằm bảo đảm quyền bầu cử của người dân tại các vùng sâu, vùng xa, đồng thời tổ chức lực lượng thực hiện nhiệm vụ một cách hợp lý, đúng quy định.
Mạnh Cường - Thanh Lộc
Bình luận (0)