Những vở cải lương sống mãi cùng năm tháng

Kịch bản cải lương của Viễn Châu vừa được dựng trên sân khấu, vừa được thu âm qua băng đĩa phát hành rộng rãi. Nhất là thời cực thịnh của băng cassette, mỗi gia đình ở nông thôn miền Tây chỉ cần mua cái máy cassette nhỏ nhỏ với giá khá mềm, rồi lắp băng vô nghe suốt ngày. Đến khi đĩa VCD xuất hiện thì càng dễ quảng bá hơn nữa. Còn ở các đoàn cải lương thì tuồng nào của Viễn Châu cũng bán vé rất nhanh. Ông viết cải lương cũng nhanh không kém viết vọng cổ và cũng mang nét chân phương, đồng thời vẫn "chở" được nhân lễ nghĩa trí tín của cuộc đời. Câu văn của ông rất hay, giản dị nhưng rất đẹp, đầy đặn chất thẩm mỹ lẫn giáo dục.

ẢNH: H.K

Tình mẫu tử là vở được dựng đi dựng lại nhiều nhất bởi qua bao nhiêu năm vẫn không hề lạc hậu. Bản dựng còn được lưu trên YouTube là bản có thể nói là đẹp nhất, có sự tham gia của các nghệ sĩ nổi tiếng vào giai đoạn chín muồi của họ, như Diệp Lang, Ngọc Giàu, Lệ Thủy, Minh Vương, Kim Ngọc, Giang Châu, Bảo Quốc, Kiều Mai Lý, Tuấn Thanh, Tú Trinh, Hồng Tơ, thực sự là một viên ngọc quý. Viễn Châu kể chuyện thế thái nhân tình mà hình như thời nào cũng có. Chuyện bà mẹ có 4 đứa con, đủ trai gái dâu rể, nhưng vẫn không có nơi nương tựa lúc tuổi già. Những đứa con lòng thì cũng thương mẹ nhưng không vượt qua được sự ích kỷ, hoặc nhu nhược, hoặc so đo toan tính với nhau. Cuối cùng nhờ những sự cố mà họ hối hận và quay về chăm sóc mẹ, nhưng cả một quá trình vô tâm ấy đã đủ làm bài học cho người đời. Chúng ta nhận ra câu chuyện rất "quen" trong cuộc sống, ở quanh ta, thậm chí ngay trong gia đình, từ đó giúp ta tỉnh thức.

Chuyện tình Hàn Mạc Tử cũng là tác phẩm kinh điển mà nhiều thí sinh sử dụng các trích đoạn để dự thi các giải lớn. Vở được viết từ năm 1958 cho đoàn Thanh Nga, sau đó được đoàn Dạ Lý Hương dựng lại với cặp đào kép Hùng Cường - Bạch Tuyết được mệnh danh là "sóng thần". Bản dựng này Viễn Châu viết thêm vai Mai Đình giúp nghệ sĩ Kim Ngọc bật sáng một cách ngoạn mục. Thập niên 1980, vở lại có ê kíp mới là Trọng Hữu (Hàn Mạc Tử), Mỹ Châu (Mộng Cầm), Lệ Thủy (Mai Đình) là bản dựng quen thuộc nhất với khán giả, và cũng đem lại vai diễn để đời cho Trọng Hữu. Cuộc đời Hàn Mạc Tử được thể hiện rất tài hoa, lãng tử nhưng đầy bi kịch qua 4 mối tình, trong đó có nhiều người con gái vì hâm mộ thơ chàng, nhưng chỉ Mai Đình là người không hiểu biết nhiều về thơ nhưng lại yêu chàng một cách hồn nhiên và hy sinh nhất. Viễn Châu viết gọn ghẽ, giản dị, chứ không kiểu lả lướt ngôn tình, nhưng vẫn toát lên được sự lai láng của những người một thời đắm say thơ Hàn Mạc Tử.

ẢNH: H.K

Vở Hoa Mộc Lan lại là tuồng cải lương truyền thống pha thêm chất hồ quảng vào với tỷ lệ vừa phải, vừa đủ sinh động, hấp dẫn mà vẫn không gây khó chịu với những người khó tính. Viễn Châu rất cẩn thận trong việc giữ gìn bản sắc và tiếp nhận cái mới, ông giữ được sự chừng mực đáng nể. Bản dựng đầu tiên do nghệ sĩ Thanh Nga và Thanh Sang đóng vai Hoa Mộc Lan - Lý Quản nhưng chỉ thu audio, sau khi Thanh Nga mất thì Bạch Tuyết đảm nhận vai ấy và được quay video. Trong vở còn có những nghệ sĩ nổi tiếng như Hoàng Giang, Kim Giác, Út Trà Ôn, Phượng Liên, Bảo Quốc, Hồng Nga… Nhưng sau này trong các chương trình kỷ niệm về Viễn Châu thì Lệ Thủy - Minh Vương lại đảm nhận vai chính, tạo nên sự hấp dẫn mới. Lệ Thủy có nét hồn nhiên, ít yểu điệu, vào vai cực kỳ dễ thương.

Vở Đức Phật Thích Ca với ngôn ngữ chững chạc, triết lý, hấp dẫn theo kiểu nghiêm trang, sang trọng, qua giọng ca của nghệ sĩ Út Trà Ôn, Hữu Phước, Ngọc Giàu, Thành Được… đều là những chất giọng chân phương, trầm ấm.

Các vở cải lương của Viễn Châu hầu như đều ăn khách. Qua đó cho thấy tài năng đa dạng của ông. Viễn Châu có thể viết rất nhiều và viết đủ thể loại từ xã hội cho tới lịch sử, tuồng cổ, với sự uyên bác không thể phủ nhận, bởi ông đọc và học rất nhiều từ sách vở, cuộc đời. Ông từng nói: "Con tằm muốn nhả tơ thì phải chịu khó ăn những lá dâu từ cuộc sống, đừng có ỷ lại chút năng lực trời cho. Nếu không bồi đắp tri thức thì không đi được lâu bền và sâu sắc". Thực sự mỗi sợi tơ ông trao tặng cho đời đều lấp lánh giá trị của hỷ nộ ái ố đã qua tôi luyện, lấp lánh những bài học cảnh tỉnh, chiêm nghiệm, yêu thương, nhân ái. Dường như trong các vở không có nhiều drama tác động quá mạnh vào thần kinh, mà chỉ vừa đủ xung đột để đi tới sự ngọt ngào, tích cực. (còn tiếp)