Nỗ lực để tàu cá ở Quảng Trị đủ điều kiện ra biển

TĂNG CƯỜNG KIỂM SOÁT TÀU CÁ

Với hơn 191 km bờ biển và trên 8.000 tàu cá, tỉnh Quảng Trị xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ xuyên suốt, không có "vùng trống". Trước đợt kiểm tra IUU lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC), tỉnh đã niêm phong 164 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, kiên quyết không để tàu "3 không" rời bến.

Chủ trương của tỉnh rất rõ: tàu chưa đủ hồ sơ, chưa gắn thiết bị giám sát hành trình (VMS), chưa hoàn tất đăng kiểm, đăng ký thì không được ra khơi. Ở các xã ven biển, cán bộ cơ sở trực tiếp xuống âu tàu, theo dõi từng vị trí neo đậu, khóa và niêm phong theo đúng quy định. Danh sách, tình trạng tàu được công khai để cộng đồng cùng giám sát.

Theo ông Hoàng Văn Thoại, công chức phụ trách nông nghiệp và môi trường xã Đông Trạch, việc quản lý được thực hiện thường xuyên, liên tục; từ khâu xác minh vị trí tàu qua chủ tàu, lập đoàn niêm phong tại chỗ đến kiểm tra việc di chuyển neo đậu đều được cập nhật. Hằng tuần, địa phương báo cáo bằng văn bản lên Sở NN-MT để nắm biến động số lượng tàu không đủ điều kiện.

ẢNH: THANH LỘC

Quyết liệt hơn, nhiều trường hợp tàu không nằm tại địa phương, cán bộ xã phải thuê xe đi các tỉnh khác, tìm đến từng âu tàu để niêm phong, gắn định vị. Có chuyến đi kéo dài hàng trăm cây số chỉ để "khóa" một tàu chưa đủ điều kiện. Ông Lưu Đức Ngọc, Phó chủ tịch UBND xã Đông Trạch, cho biết trách nhiệm người đứng đầu được đặt ra rất rõ, không cho phép làm hình thức hay báo cáo "đánh trống ghi tên". Từng tàu, từng chủ tàu phải được nắm chắc.

Việc giám sát được thực hiện theo thời gian thực: vị trí tàu, hồ sơ đăng kiểm, giấy phép, kết nối VMS đều phải có hình ảnh, tọa độ kèm theo. Cán bộ được phân công theo dõi cụ thể; chậm trễ hay lơ là sẽ bị nhắc nhở, đánh giá trách nhiệm cuối năm. Cách làm này giúp Quảng Trị chặn đứng nguy cơ tàu cá lén lút ra khơi, nhất là nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài. Song song quản lý "cứng", tỉnh đẩy mạnh tuyên truyền "mềm". Khi nghị định mới về xử phạt vi phạm có hiệu lực với nhiều mức phạt tăng nặng, lực lượng chức năng đã đến từng nhà phổ biến, nhắc nhở. Thông điệp xuyên suốt: giữ kỷ luật là giữ biển; tuân thủ quy định quốc tế là bảo vệ sinh kế lâu dài.

ẢNH: THANH LỘC

NHẬN THỨC CỦA NGƯ DÂN ĐÃ CHUYỂN BIẾN

Sau thời gian tuyên truyền, nhận thức của ngư dân đã chuyển biến rõ rệt. Bản đồ ranh giới, thiết bị nhận dạng tàu xung quanh giúp bà con yên tâm hơn khi khai thác. Điều kiện là tàu phải duy trì đầy đủ thiết bị, ghi chép nhật ký, chấp hành vùng đánh bắt.

Ông Trần Văn Đoàn, ngư dân thôn Đông Đức (xã Đông Trạch), cho hay trước mỗi chuyến biển phải khởi động VMS sớm, đủ giấy tờ mới được xuất cảng. Khi hiểu trách nhiệm gắn với lợi ích, ngư dân sẽ chủ động tuân thủ. Ông cũng nhấn mạnh cần xử phạt nghiêm các trường hợp vi phạm để răn đe, bởi chỉ một sai phạm cũng có thể ảnh hưởng nỗ lực chung.

ẢNH: THANH LỘC

Ở khâu "cửa ngõ", các cảng cá trong tỉnh đã hoàn thiện hạ tầng tiếp nhận, phối hợp chặt với Văn phòng kiểm soát IUU. Mọi tàu cập cảng, kể cả ngoại tỉnh, đều phải qua kiểm tra giấy phép, nhật ký khai thác, tình trạng kết nối VMS. Tàu không duy trì kết nối theo quy định bị giữ lại xử lý. Theo số liệu cập nhật, Quảng Trị hiện có 134 tàu không đủ điều kiện hoạt động. Lực lượng chức năng kiên quyết xử phạt để tạo tính răn đe, từ năm 2024 đến nay đã xử phạt 254 tàu cá, tổng số tiền hơn 6,7 tỉ đồng.

Ông Lê Ngọc Linh, Phó chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và kiểm ngư tỉnh Quảng Trị, khẳng định việc gỡ thẻ vàng IUU chỉ bền vững khi bắt đầu từ thay đổi nhận thức của ngư dân. Hiểu đúng quy định, nắm rõ ranh giới và thấy rõ hậu quả vi phạm sẽ chuyển hóa thành hành động trong mỗi chuyến biển. Thời điểm này không thể "nương tay", bởi mọi sai sót đều có thể kéo dài lộ trình gỡ thẻ vàng.

Thực hiện kế hoạch 501 từ giữa tháng 8.2025, đến nay gần như 100% tàu không đủ điều kiện của tỉnh Quảng Trị đã được giám sát. Sự phối hợp đồng bộ giữa cấp xã và các cơ quan cấp tỉnh đang tạo nên "lưới an toàn" từ bờ ra biển, để mỗi con tàu đủ điều kiện mới được ra khơi, và mỗi chuyến biển đều đúng luật, bền vững.

ẢNH: THANH LỘC