NSND Huỳnh Hùng: Dựng tượng các chúa Nguyễn và giáo sĩ phương Tây là việc nên làm

Sáng 30.1, tham gia góp ý tại hội thảo khoa học tham vấn giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di tích Dinh trấn Thanh Chiêm do Sở VH-TT-DL TP.Đà Nẵng phối hợp với UBND P.Điện Bàn tổ chức, NSND Huỳnh Hùng đã có những chia sẻ thẳng thắn trong việc vinh danh chữ quốc ngữ và những người tiên phong sáng tạo.

Nguyên Giám đốc Sở VH-TT TP.Đà Nẵng – NSND Huỳnh Hùng cho hay, Dinh trấn Thanh Chiêm (P.Điện Bàn) từng một thời là trung tâm chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa quan trọng của xứ Đàng Trong, cũng là chiếc nôi của chữ quốc ngữ.

ẢNH: HOÀNG SƠN

Các công trình nghiên cứu trên đều thống nhất nhận định: Dinh trấn Thanh Chiêm từng là kinh đô thứ 2, trung tâm chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa quan trọng của chúa Nguyễn ở Đàng Trong.

Trên 200 năm tồn tại kể từ đầu thế kỷ 17, đây là nơi quản lý hành chính của thương cảng Hội An nổi tiếng. Xây dựng và phát triển dinh trấn này thể hiện tầm nhìn chiến lược của chúa Nguyễn trong tiến trình mở cõi về phương nam, giao lưu và hội nhập quốc tế. Những nhà truyền giáo phương Tây sáng tạo ra chữ quốc ngữ cũng ngay tại dinh trấn này.

Sau khi được Bộ VH-TT-DL xếp hạng là di tích văn hóa, lịch sử quốc gia vào năm 2017, tỉnh Quảng Nam (cũ) chủ trương xây dựng Công viên văn hóa - lịch sử Dinh trấn Thanh Chiêm và chữ quốc ngữ ngay trên đất Thanh Chiêm.

Quy mô dự án gần 2 ha với các hạng mục, gồm: tái hiện kiến trúc dinh trấn, nhà trưng bày lịch sử dinh trấn, bảo tàng chữ quốc ngữ, vườn tượng các chúa Nguyễn và những nhân vật có công mở cõi, tượng các giáo sĩ có công sáng tạo ra chữ quốc ngữ…

Theo ông Hùng, do các nguyên nhân khách quan và chủ quan, dự án tiến triển rất chậm chạp, có lúc đình trệ. Sau gần 10 năm triển khai, địa phương mới chuẩn bị được mặt bằng, chưa xây dựng được hạng mục công trình nào theo kế hoạch. Khi hợp nhất đơn vị hành chính là tỉnh Quảng Nam và TP.Đà Nẵng, việc rà soát lại dự án để đề xuất phương án triển khai phù hợp với tình hình thực tế là việc rất cần thiết.

ẢNH: HOÀNG SƠN

Nêu đề xuất cụ thể, NSND Huỳnh Hùng cho rằng, cần thống nhất nhận thức chữ quốc ngữ do các giáo sĩ phương Tây, cụ thể là Francisco de Pina và Alexandre de Rhodes, sáng tạo một sản phẩm văn hóa tuyệt vời, có giá trị nhiều mặt trong việc nâng cao dân trí, giao lưu văn hóa, góp công to lớn vào sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc của dân tộc ta.

Thể hiện đạo lý Ăn quả nhớ người trồng cây

"Sở dĩ phải nhắc lại điều này, bởi năm 2019, một nhóm các nhà nghiên cứu cho rằng chữ quốc ngữ được sáng tạo ra nhằm phục vụ cho việc truyền đạo chứ không nhằm phát triển đất nước. Và các vị sáng tạo ra chữ quốc ngữ là những người đi tiền trạm, nắm tình hình để chuẩn bị cho sự xâm lược của đế quốc phương Tây", ông Hùng nói. Cũng theo ông Hùng, ý kiến của nhóm các nhà nghiên cứu này đã bị nhiều nhà khoa học khác phản bác.

Ông Hùng cho rằng, các giáo sĩ sáng tạo ra chữ quốc ngữ đến Quảng Nam đầu thế kỷ 17 nhưng đến giữa thế kỷ 19, liên quân Pháp - Tây Ban Nha mới tấn công Đà Nẵng, khoảng cách thời gian lên đến 240 năm. Vì thế, cho rằng các giáo sĩ này liên quan đến thực dân xâm lược là điều không có cơ sở, thiếu tính thuyết phục.

Mặt khác, không ai phủ nhận chữ quốc ngữ được sáng tạo ra là để phục cho việc truyền giáo, nhưng các nhà yêu nước và cách mạng nước ta nhận thấy sự tiện lợi của nó nên đã triệt để sử dụng nhằm phục vụ cho mục đích của mình. 

Thực tế là phong trào Duy Tân đầu thế kỷ 20 do bộ ba Quảng Nam là Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Trần Quý Cáp khởi xướng, cuộc vận động yêu nước do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo thời kỳ 1930 - 1945, chủ trương chống giặc dốt do Chính phủ Cụ Hồ phát động sau Cách mạng Tháng Tám 1945 đều coi chữ quốc ngữ là một phương tiện hữu hiệu nhất.

ẢNH: HOÀNG SƠN

"Do vậy, khẳng định lại: vinh danh chữ quốc ngữ và những người tiên phong sáng tạo ra nó ngay tại chiếc nôi Thanh Chiêm là việc làm rất cần thiết, thể hiện đạo lý của dân tộc - ăn quả nhớ người trồng cây", NSND Huỳnh Hùng nhấn mạnh: "Việc dựng tượng các chúa Nguyễn tiêu biểu như chúa Tiên, chúa Sãi, tượng 2 giáo sĩ F.Pina và A.Rhodes trong công viên là việc nên làm".

Khẳng định chủ trương xây dựng Công viên văn hóa - lịch sử Dinh trấn Thanh Chiêm và chữ quốc ngữ của lãnh đạo tỉnh Quảng Nam và TX.Điện Bàn trước đây nhằm tri ân tiền nhân có công mở cõi, dựng nước, phát triển văn hóa, đồng thời mong muốn trở thành một địa chỉ đáng đến cho du khách trong và ngoài nước là một chủ trương đúng đắn, NSND Huỳnh Hùng đề nghị TP.Đà Nẵng và P.Điện Bàn nên tiếp tục triển khai trên cơ sở rà soát, điều chỉnh lại dự án này cho phù hợp với tình hình thực tế hiện nay.