Nuôi thú cưng: Coi chừng 'đam mê' dẫn lối vào tù

"Chợ" nuôi thú cưng hoang dã trên mạng xã hội

Hoạt động mua bán, trao đổi động vật hoang dã diễn ra trong nhiều hội nhóm trên mạng xã hội với tên gọi nuôi thú cưng. Trong các "chợ ảo" này, các loài động vật hoang dã như sóc, vẹt, rái cá, rùa, diều trắng… được rao bán nuôi làm thú cưng từ vài trăm ngàn đồng đến tiền triệu đồng, tùy độ "độc lạ" của từng loài.

Từ một bài đăng rao bán diều lửa "non" trên Facebook của tài khoản "Khánh Linhh", chúng tôi liên hệ với người bán để hỏi giá cả thì được báo giá 1,5 triệu đồng/1 cá thể. Khi chúng tôi tỏ ra lo lắng diều lửa là động vật hoang dã, mua về làm thú cưng có bị xử lý pháp luật hay không thì người này trấn an "Người ta nuôi đầy anh ơi. Nếu anh lo thì vậy thôi". Trong khi đó, diều lửa (tên khoa học Haliastur indus) thuộc nhóm IIB, là nhóm bị hạn chế khai thác và sử dụng mẫu vật khai thác từ tự nhiên tại Việt Nam vì mục đích thương mại.

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

Tương tự, chúng tôi liên hệ với tài khoản Facebook "Trần Yến Nhi", người này cho biết sóc đất có giá 270.000 đồng/cá thể, còn vẹt ngực hồng là 400.000 đồng/cá thể. Qua trao đổi, Trần Yến Nhi cho biết, cá thể sóc đất, vẹt ngực hồng không phải do cửa hàng gây nuôi, mà được nhập về. Nuôi làm thú cưng bình thường, không bị phạt. Đồng thời, người này cũng cho chúng tôi địa chỉ cửa hàng (ở đường số 8, P.Bình Hưng Hòa, TP.HCM) để xem thú cưng và phải báo trước.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, sóc đất và vẹt ngực hồng rất được nhiều bạn trẻ ưa chuộng nuôi làm thú cưng, vì sự "cute" và dễ chăm sóc. Mặc dù, cả hai loài này hiện không thuộc nhóm IB và IIB nhưng vẫn nghiêm cấm việc mua bán, săn bắn.

Xử lý cả người mua, người nuôi và người nhận chuyển

Theo cơ quan chức năng, dù nuôi động vật hoang dã làm thú cưng hay vì mục đích thương mại mà không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp cũng đều bị xử lý theo quy định. Thực tế thời gian qua, lực lượng chức năng đã phát hiện, xử lý nhiều trường hợp vi phạm pháp luật về bảo vệ động hoang dã. Tuy nhiên vẫn có một số người đam mê nhất thời mà vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã, dẫn đến nguy cơ bị xử lý hành chính, thậm chí là hình sự.

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

Theo luật sư Mai Tiến Luật, Giám đốc Hãng luật BigBoss Law (Đoàn Luật sư TP.HCM), việc một bộ phận giới trẻ mua, nuôi và trao đổi các loài thú cưng là động vật hoang dã đang đặt ra rủi ro pháp lý rất lớn, đặc biệt khi đó là các loài thuộc nhóm IB hoặc IIB theo quy định của pháp luật Việt Nam. Với các loài thuộc Nhóm IB, khi thực hiện một trong các hành vi như săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển hoặc buôn bán trái phép… có thể dẫn tới trách nhiệm hình sự theo Điều 244 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2025. Cụ thể, tùy theo mức độ hành vi vi phạm thì có thể bị phạt tiền từ 1- 4 tỉ đồng hoặc phạt tù từ 1-5 năm; khung hình phạt cao nhất lên tới 15 năm tù giam. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung đến 400 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định. Đối với pháp nhân thương mại, mức phạt có thể lên đến 30 tỉ đồng hoặc bị đình chỉ hoạt động.

ẢNH: NVCC

Ngay cả với nhóm IIB, việc mua bán hay nuôi nhốt cũng không phải là "vùng an toàn" nếu không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp. Trường hợp vi phạm nhưng chưa đến mức xử lý hình sự, người vi phạm vẫn có thể bị xử phạt hành chính rất nặng theo Nghị định 35/2019/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 07/2022/NĐ-CP. Mức phạt đối với hành vi liên quan đến động vật rừng nhóm IIB được xác định theo giá trị tang vật và có thể lên tới 300 triệu đồng, kèm theo tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.

"Đáng chú ý, trách nhiệm pháp lý không chỉ đặt ra với người bán. Người mua, người nuôi hoặc người nhận chuyển giao cũng có thể bị xem xét trách nhiệm nếu biết hoặc buộc phải biết nguồn gốc của con vật là trái phép. Trào lưu nuôi "thú lạ" vì thế không chỉ phản ánh sự thiếu hiểu biết pháp luật mà còn có thể vô tình tiếp tay cho đường dây buôn bán động vật hoang dã trái phép, gây tổn hại trực tiếp đến công tác bảo tồn và đa dạng sinh học", luật sư Mai Tiến Luật cho biết thêm.