PGS-TS Trần Đình Thiên: 'Ngập là vấn đề sinh tử của TP.HCM'

Ngày 11.9, UBND TP.HCM tổ chức hội nghị tham vấn ý kiến các hiệp hội nghề nghiệp, nhà đầu tư chiến lược và chuyên gia trong quá trình lập Quy hoạch tổng thể TP.HCM. Các chuyên gia thảo luận, đề xuất nhiều vấn đề về các động lực tăng trưởng mới, chống ngập, chuyển đổi khu công nghiệp, cải thiện hạ tầng kỹ thuật...

PGS-TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng TP.HCM đang chìm dần chứ không phải chỉ bị ngập thông thường. Do vậy, đồ án phải làm rõ hơn và tìm cách ngăn triều cường vào gây ngập trong đất liền.

"Ngập là vấn đề sinh tử. Chúng ta cứ quan tâm đến phát triển đỉnh cao trên đầu mà dưới chân lại bị ngập thì không đầy đủ. Vấn đề sinh tử này phải đặt ra trong quy hoạch mạnh hơn nữa như là một chương trình ưu tiên hàng đầu", ông Thiên đề nghị.

ẢNH: SỸ ĐÔNG

TS-KTS Ngô Trung Hải, Phó chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, băn khoăn phương án đào hầm để có thêm không gian chứa nước của liên danh tư vấn liệu có giải quyết bài toán ngập trong khu lõi của thành phố thực sự triệt để.

Ông Hải dẫn chứng bài học của Hà Lan làm dự án Delta Works (hệ thống đê điều và chắn sóng vĩ đại do Hà Lan xây dựng để bảo vệ các vùng đất thấp khỏi ngập lụt - PV) kết hợp giữa làm đường giao thông với ngăn nước biển, điều hòa dòng nước, nhờ đó tạo ra một vùng đồng bằng ổn định.

Từ bài học trên, vị kiến trúc sư này cho rằng có thể kết hợp tuyến đường nối giữa vùng Đông Nam bộ với Đồng bằng sông Cửu Long theo dạng đường trên cao, cắt ngang qua Cần Giờ. Đoạn qua những dòng sông chính thì làm cửa cống cho nước biển ra vào, có thể điều hành được chuyện ngập lụt.

"Hiện nay, TP.HCM cũng làm dự án chống ngập do triều nhưng quy mô còn nhỏ, chưa đủ để điều hành toàn thành phố. Nếu làm được dự án đường trên cao này, chúng ta sẽ tạo ra được một kỳ quan nữa, giải quyết triệt để chuyện ngập lụt ở TP.HCM", KTS Ngô Trung Hải nhận định.

Chuyển tư duy chống ngập sang quản trị nước đô thị

Ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, cho rằng Quy hoạch tổng thể TP.HCM tầm nhìn 100 năm phải tính đến khả năng chống chịu trước những cú sốc của tương lai như biến đổi khí hậu, nước biển dâng, thiếu nước, ô nhiễm môi trường, dịch bệnh, khủng hoảng năng lượng và những biến động kinh tế toàn cầu.

Vì vậy, hệ thống sông, kênh rạch, vùng ngập nước, không gian xanh và hành lang sinh thái không chỉ là cấu phần cảnh quan mà còn là hạ tầng chống chịu tự nhiên của đô thị, giữ vai trò quyết định trong kiểm soát ngập, điều hòa vi khí hậu và nâng cao khả năng chống chịu, thích ứng của thành phố trước biến đổi khí hậu.

ẢNH: PHẠM HỮU

Quy hoạch cần lấy người dân làm trung tâm, trả lời những câu hỏi thiết thực, cụ thể về nhà ở, việc làm, hạ tầng y tế, giáo dục, giao thông, không gian xanh, chống ngập… đang được người dân quan tâm.

Theo ông Chính, môi trường và khả năng chống chịu phải được coi là một cấu phần quyết định cấu trúc không gian và năng lực cạnh tranh của thành phố. Quy hoạch cần chuyển tư duy ứng phó với môi trường sang chủ động kiến tạo một đô thị có khả năng chống chịu.

"Cần chuyển tư duy từ chống ngập sang quản trị nước đô thị, xác định rõ những vùng phải giữ nước, những vùng có thể phát triển và những vùng phải hạn chế đô thị hóa", ông Chính nói. Bên cạnh đó, quy hoạch cũng cần làm rõ hơn các vấn đề về không gian ngầm, hạ tầng năng lượng, hạ tầng dữ liệu, không gian dự trữ cho 100 năm và khả năng thích ứng của quy hoạch trong tương lai.

Quy hoạch TP.HCM tăng khả năng thích ứng biến đổi khí hậu

Phát biểu khai mạc, ông Hoàng Nguyên Dinh, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, cho biết sau khi sắp xếp, TP.HCM hướng đến hình thành một siêu đô thị quốc tế với các trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế biển hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Nghị quyết 09-NQ/TW ngày 19.5.2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới xác định việc phát triển thành phố là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị, với phương châm "TP.HCM vì cả nước, cả nước vì TP.HCM".

ẢNH: SỸ ĐÔNG

Nghị quyết đề ra 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trong đó yêu cầu xây dựng Quy hoạch tổng thể TP.HCM bằng tư duy đột phá, tầm nhìn dài hạn 100 năm. Mục tiêu là phát huy tiềm năng, lợi thế, tạo không gian và động lực phát triển mới ổn định, lâu dài; đồng thời nâng cao khả năng thích ứng, chống chịu với biến đổi khí hậu của thành phố và vùng TP.HCM.

Trên cơ sở đó, Quy hoạch tổng thể TP.HCM cần cụ thể hóa các định hướng lớn của Nghị quyết 09-NQ/TW, trong đó có tổ chức lại không gian phát triển theo mô hình đa trung tâm, gắn với phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Quy hoạch cũng được định hướng khai thác hiệu quả không gian ngầm, không gian sông nước, biển đảo, không gian tầm thấp và tầm cao; hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ, hiện đại; đồng thời vận dụng hiệu quả các cơ chế, chính sách đột phá để huy động và sử dụng nguồn lực cho phát triển.