Phối hợp nhiều biện pháp ngăn ngừa

Chỉ một chiếc xe dừng lại trên cao tốc, không đặt cảnh báo đúng cách, có thể biến thành cái bẫy chết người trong vài giây. Trong khi đó, nhiều tài xế vẫn chủ quan, cho rằng chỉ cần bật đèn, mở nắp capo là đủ an toàn.

SIẾT XỬ LÝ, PHỦ KÍN TUYẾN BẰNG CAMERA

Hiện việc xử lý hành vi dừng, đỗ sai quy định trên cao tốc không còn phụ thuộc hoàn toàn vào tuần tra trực tiếp như trước. Ngoài các tổ công tác lưu động chạy xéo tuyến để kịp thời phát hiện vi phạm, CSGT phụ trách tuyến cao tốc còn tăng cường sử dụng thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và hệ thống camera giám sát.

ẢNH: NHẬT THỊNH

"Nhiều trường hợp vi phạm được ghi nhận từ xa, sau đó gửi thông tin cho tổ chốt phía trước để dừng xe xử lý. Có trường hợp không thể xử lý trực tiếp thì sẽ phạt nguội", lãnh đạo Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6, Phòng 6, Cục CSGT (C08) Bộ Công an, cho biết.

Đáng chú ý, không chỉ xe công vụ, nhiều cán bộ còn hóa trang, sử dụng phương tiện dân sự để ghi hình vi phạm. "Mục tiêu không phải là phạt cho nhiều, mà để tài xế hiểu rằng trên cao tốc, ở đâu cũng có thể bị ghi nhận vi phạm, từ đó tự giác chấp hành", vị lãnh đạo này nói.

Song song đó, hệ thống camera từ các đơn vị vận hành cao tốc cũng đang được kết nối về trung tâm để phục vụ giám sát. Mọi hành vi vi phạm đều có thể bị ghi nhận.

ĐỂ TÀI XẾ HIỂU, CHỨ KHÔNG CHỈ SỢ

Dù chế tài khá nặng, từ 12 - 14 triệu đồng và trừ điểm giấy phép lái xe, nhưng theo lực lượng chức năng, mục tiêu cuối cùng không phải là xử phạt, mà là thay đổi nhận thức.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Có những trường hợp xe gặp sự cố giữa trưa, tài xế buộc phải dừng xe ở làn khẩn cấp. Khi CSGT tiếp cận, xác minh nguyên nhân, cán bộ đã gọi người hỗ trợ cơm nước cho tài xế và liên hệ cứu hộ. Tuy nhiên, cũng có không ít trường hợp cố tình viện lý do để chống chế. "Có người chỉ vào chỗ này chỗ kia, nói xe bị rò nhớt, trục trặc kỹ thuật… nhưng khi kiểm tra thực tế thì không phải như vậy. Để bảo đảm minh bạch, tránh thắc mắc vì sao xe này bị xử lý, xe kia không, tất cả các trường hợp chúng tôi đều ghi hình toàn bộ quá trình làm việc", một cán bộ CSGT cho biết.

Theo CSGT, mục tiêu của lực lượng chức năng không phải là xử phạt bằng mọi giá, mà là giúp tài xế hiểu đúng, làm đúng, đảm bảo an toàn cho chính họ và những người xung quanh.

Mặt khác, có một thực tế đáng lo ngại là nhiều tài xế vẫn hiểu sai cách xử lý khi gặp sự cố. Không ít người chỉ dừng xe, bật nắp capo rồi cho rằng như vậy là đã "báo hiệu". "Bật nắp capo không có tác dụng cảnh báo từ xa. Quan trọng nhất vẫn là phải đặt thiết bị cảnh báo đúng khoảng cách theo quy định. Nếu không, xe phía sau không thể nhận diện kịp, rất dễ xảy ra va chạm", cán bộ CSGT nhấn mạnh.

Thực tế, hậu quả từ những hành vi tưởng chừng "nhỏ" này không hiếm. Tháng 12.2025, trên cao tốc đoạn qua xã Hoàn Lão (Quảng Trị), một vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra khi xe tải phía sau đâm vào đuôi xe container đang dừng ở làn khẩn cấp, khiến 2 người tử vong, 4 người bị thương.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Liên quan đến thiết bị cảnh báo, theo lãnh đạo Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6, trên một số tuyến cao tốc do doanh nghiệp khai thác, tại các điểm dừng khẩn cấp đã được bố trí sẵn chóp nón, biển tam giác để người dân sử dụng khi cần thiết. "Tuy nhiên, ý thức sử dụng của một số tài xế còn hạn chế. Có người dùng xong không trả lại, có người để lại bừa bãi, thậm chí có trường hợp mang luôn lên xe. Sau đó, lực lượng tuần đường và CSGT lại phải đi thu gom, bổ sung lại", vị cán bộ cho hay.

Từ thực tế đó, khi tuyên truyền tại các doanh nghiệp vận tải, CSGT đã vận động các đơn vị chủ động trang bị đầy đủ các thiết bị an toàn như chóp nón, tam giác cảnh báo, áo phản quang… "Những thứ này chi phí không đáng bao nhiêu nhưng lại cực kỳ quan trọng khi xảy ra sự cố. Không thể trông chờ vào việc có sẵn trên đường. Bản thân tài xế và doanh nghiệp vận tải phải có trách nhiệm chuẩn bị", lãnh đạo Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 nhấn mạnh.

ĐƯA LUẬT ĐẾN GẦN NGƯỜI LÁI XE

Không chỉ xử lý, các cơ quan chức năng cũng đẩy mạnh tuyên truyền để phòng ngừa vi phạm từ sớm. Trong bối cảnh lưu lượng phương tiện trên các tuyến cao tốc, đặc biệt là trục Bắc - Nam, ngày càng tăng nhanh, mới đây, Cục Đường bộ Việt Nam đã in và phát hành 23.000 tờ rơi hướng dẫn an toàn giao thông trên cao tốc. Các tờ rơi được thiết kế ngắn gọn, trực quan, tập trung vào các tình huống thường gặp. Đáng chú ý, nội dung còn cung cấp sơ đồ các trạm dừng nghỉ trên tuyến.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Việc công khai thông tin này giúp tài xế chủ động tính toán lộ trình, thời gian nghỉ ngơi, thay vì rơi vào tình huống "bí" rồi xử lý ngay trên tuyến. Bên cạnh đó, các quy định về tốc độ, khoảng cách an toàn cũng được trình bày theo từng nhóm phương tiện, từng dải tốc độ, giúp người lái xe dễ áp dụng.

Theo CSGT, một trong những nguyên nhân sâu xa của việc dừng xe sai quy định là tài xế không chuẩn bị đầy đủ trước khi vào cao tốc. Nhiều tài xế không kiểm tra kỹ phương tiện, không nắm rõ lộ trình nên lúng túng khi gặp sự cố.

Thực tế, nhiều tài xế khi dừng xe không có bất kỳ thiết bị cảnh báo nào. Có người phải bẻ cành cây đặt ra phía sau, rồi đứng ra hộ lan vẫy để xe phía sau chú ý. Trong khi đó, chỉ cần đặt cảnh báo đúng khoảng cách, phương tiện phía sau sẽ có đủ thời gian nhận diện và xử lý.

Không chỉ xử lý vi phạm, các đơn vị CSGT còn làm việc trực tiếp với doanh nghiệp vận tải, yêu cầu phổ biến quy định và siết kỷ luật lái xe. Theo lực lượng chức năng, nếu doanh nghiệp buông lỏng quản lý, việc vi phạm trên cao tốc sẽ rất khó chấm dứt.

Cục Đường bộ Việt Nam cũng đang quản lý hệ thống giao thông thông minh (ITS) trong quản lý và điều hành cao tốc. Thông qua các trung tâm điều hành đặt trên nhiều tuyến trọng điểm, hệ thống này cho phép giám sát liên tục tình hình giao thông, kịp thời phát hiện các hành vi vi phạm như dừng, đỗ sai quy định, đi sai làn hay chạy quá tốc độ.

Dữ liệu từ camera được truyền trực tiếp về trung tâm, sau đó phối hợp CSGT để xử lý, kể cả trong trường hợp không thể dừng xe ngay tại chỗ. Điều này đồng nghĩa với việc vi phạm trên cao tốc gần như không còn "khoảng trống" để né tránh. Tại nhiều tuyến cao tốc, CSGT cũng đang lắp camera AI có khả năng tự động phát hiện các lỗi như: vi phạm tốc độ, không cài dây an toàn, dùng điện thoại khi đang lái xe, dừng đỗ sai quy định...

Bên cạnh đó, hệ thống hotline hỗ trợ cũng được công khai rộng rãi, giúp tài xế nhanh chóng liên hệ khi gặp sự cố, thay vì tự xử lý trong điều kiện nguy hiểm.

Trên cao tốc, không có chỗ cho những sai lầm dù là nhỏ nhất. Khi một phương tiện dừng lại sai cách, người trả giá không chỉ là tài xế đó, mà còn có thể là những người phía sau không kịp phản ứng.

Camera có thể ghi lại mọi vi phạm, nhưng không thể cứu một cú va chạm xảy ra trong tích tắc. Điều duy nhất giúp tránh tai nạn vẫn là ý thức và sự chuẩn bị đúng của người cầm lái. (còn tiếp)