Phú Quang sáng tác hay về Hà Nội là... 'công' của TP.HCM

Nhạc sĩ Em ơi! Hà Nội phố từng thổ lộ: "Tôi yêu Hà Nội cực đoan đến độ, nhìn chiếc lá cũng dợm nghĩ: lá ở Hà Nội xanh hơn nơi khác". Nhưng ngày rời TP.HCM để về Hà Nội, Phú Quang đã khóc...

"Cuối đời, Phú Quang từng muốn quay lại TP.HCM…"

"Tròn 20 năm trước, khi chia tay bạn bè tại nhà hàng rồi cả lúc tôi đưa Quang ra sân bay, cậu ấy đều khóc. Phú Quang thật ra rất yêu TP.HCM. Ở Phú Quang có lẽ có một nửa TP.HCM và một nửa Hà Nội, ở nơi này lại nhớ nơi kia, như một món nợ lòng. Vào những năm cuối đời, Phú Quang từng tâm sự với tôi là muốn quay lại TP.HCM nhưng đã là lúc sức khỏe không còn cho phép…", nhà thơ Thái Thăng Long, tác giả thơ được Phú Quang phổ nhạc nhiều nhất (khoảng 20 bài), cũng là người bạn thân thiết nhất của ông tại TP.HCM, chia sẻ với Thanh Niên.

"Phú Quang nói anh thích cách TP.HCM chăm chút từng phố sách, đường hoa; một đô hội phát triển nhanh nhưng vẫn chỉn chu, kỹ lưỡng...", nhà thơ nhớ lại.

Dù tình yêu đó không quá hiển thị trong âm nhạc nhưng theo Thái Thăng Long: "Phú Quang có được nhiều ca khúc hay về Hà Nội, một phần hẳn cũng là "công" của TP.HCM. Phải từ TP.HCM "mơ về nơi xa lắm" thì mới chưng cất được nỗi nhớ đó, tình yêu đó một cách da diết đến thế...".

Ảnh tư liệu gia đình

Ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng, người từng bất ngờ được Phú Quang mời tham gia đêm nhạc của ông, cũng tin rằng Phú Quang hẳn đã yêu lắm TP.HCM: "Nếu không, anh đã không ở lâu đến vậy. Không yêu sao được! Vì TP.HCM đã cho "đại ca" Quang một môi trường thuận tiện để thăng hoa trong sáng tác, biết chơi và "chịu chơi" trong kinh doanh cũng như trong đời sống…".

"Đó là một cơ hội của sáng tác, của cảm xúc. Không phải ngẫu nhiên mà những năm tháng ở TP.HCM, Phú Quang đã có được giai đoạn sáng tác sung sức và thành công nhất trong sự nghiệp", nhạc trưởng Trần Vương Thạch, người thường xuyên chỉ huy các đêm nhạc của Phú Quang tại TP.HCM, nói với Thanh Niên.

Có một TP.HCM màu nắng trong Catinat cafe sáng

Nhà thơ Phan Ngọc Thường Đoan, tác giả bài thơ Buổi sáng (được Phú Quang phổ nhạc thành ca khúc nổi tiếng Catinat cafe sáng) chia sẻ: "Sáng nào cũng tầm 8-9 giờ là Phú Quang đến quán, nhìn khắp lượt chào hỏi mọi người. Riêng sáng đó anh đến muộn, đủ để tôi ngẫu hứng viết được mấy câu thơ: "...Buổi sáng muốn gọi anh/nắng nói lời mê ngủ/…gió se lạnh chối từ…". Tới khi Phú Quang đến là cũng vừa xong, anh bảo: "Đâu, đưa anh coi!", rồi lập tức cầm tờ giấy đi lên lầu và chừng 2 tiếng sau trở xuống, cùng một cây đàn...".

Ảnh tư liệu gia đình

"Tuy cả bài không một từ nào nhắc tới TP.HCM nhưng tôi cho rằng đó là một trong những ca khúc hiếm hoi Phú Quang viết về TP.HCM, riêng tặng TP.HCM vì cái hơi thở rất riêng của thành phố này thấm đẫm trong từng giai điệu", nhà thơ Phan Ngọc Thường Đoan nói.

Tác giả tập thơ Đất nước tôi màu xanh cho rằng nếu được "tô màu" Phú Quang, chắc chị sẽ chọn "màu nắng": "Nhiều người nghĩ Phú Quang màu sương. Nhưng đó là Phú Quang của Hà Nội. Còn Phú Quang của TP.HCM chắc là màu nắng, trong cách anh ấy ấm sáng và truyền năng lượng tới mọi người…".

Ca sĩ Mỹ Hạnh - người đầu tiên thể hiện ca khúc này tại phòng thu trên lầu 2 của Catinat - nhớ lại: "Trưa đó, anh kêu tôi qua thu demo, giọng đầy phấn chấn. Chỉ trong chưa đầy 2 tiếng đã thu xong".

Giọng ca "ruột" một thời của Phú Quang cũng kể về không gian quen thuộc gắn với nhiều nghệ sĩ thành phố khi ấy: "Quán Catinat của Phú Quang hồi đó vui lắm, tọa lạc trên "con phố vàng" Đồng Khởi. Lầu dưới là quán cà phê, cơm trưa văn phòng và phòng trà; lầu trên là phòng thu, nơi thu hút rất đông anh chị em văn nghệ sĩ. Muốn tìm ai trong giới, tụi tôi thường ghé quán…".

Ảnh: Ca sĩ Lệ Thu (từ Pháp) cung cấp

Từng có một Phú Quang của nhạc phong trào

Theo nhà báo âm nhạc, MC Minh Đức, dù về sau nhạc Phú Quang thường gắn liền với những giọng ca phía bắc, nhưng các ca sĩ "đời đầu" góp phần đưa những ca khúc viết về Hà Nội của ông đến với công chúng chính là những tên tuổi nổi bật của TP.HCM khi ấy như Thu Hà, Lệ Thu, Cẩm Vân, Nhã Phương, Bảo Yến…

"Thành công đầu tiên của Phú Quang tại TP.HCM thật ra chưa đến từ sáng tác, mà trước hết là từ con mắt tinh đời của một "bầu sô", một nhà sản xuất âm nhạc - khi khái niệm này còn mới manh nha. Khi ấy, Phú Quang là cán bộ Sở Văn hóa - Thể thao TP.HCM, được giao quản lý một số tụ điểm ca nhạc, đồng thời biên tập chương trình tại Q.10 (cũ). Những năm 1980, dù đời sống kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn nhưng âm nhạc thành phố lại bùng nổ, mỗi đêm có hàng chục tụ điểm ca nhạc. Phú Quang khi ấy như "cá gặp nước".

Công việc giúp ông tiếp xúc với những ca sĩ hàng đầu của TP.HCM lúc bấy giờ. Ca khúc nổi tiếng nhất trong sự nghiệp của Phú Quang - Em ơi! Hà Nội phố - qua giọng hát của Lệ Thu (khi ấy là một trong những ca sĩ rất đắt sô), được phát sóng trên Đài Truyền hình TP.HCM, đã nhanh chóng trao cho Phú Quang "tấm giấy thông hành ở vùng đất mới" - nhà báo Minh Đức nhận định.

Anh cũng cho biết, trước khi được biết đến rộng rãi với những ca khúc sâu đậm về Hà Nội, từng có một Phú Quang gắn bó với dòng ca khúc chính trị - phong trào thịnh hành tại TP.HCM những năm 1980. Ở giai đoạn đầu sự nghiệp, ông nhanh chóng hòa nhập với đời sống âm nhạc phía nam; những bản thu âm đầu tiên của Phú Quang là những sáng tác viết về tiếng lòng của quân dân thành phố sau ngày đất nước thống nhất.

Nhạc sĩ của chúng ta có thể "chẳng nhớ nổi một con đường" khi "lang thang hoài trên phố". Nhưng một khi đã tìm thấy con đường riêng ở miền đất luôn mở ra cơ hội cho những người mới đến, Phú Quang còn lâu mới chịu lãng đãng. (còn tiếp)