Những chuyến "xuất ngoại" hiện vật bảo tàng
Chiếc trống Sao Vàng, một bảo vật quốc gia, hiện thuộc sở hữu Bảo tàng Lịch sử quốc gia đã nhiều lần hoàn thành nhiệm vụ truyền thông đối ngoại về lịch sử văn hóa VN. Năm 2007, trống đến Bảo tàng quốc gia Jeju Hàn Quốc trong trưng bày Buổi đầu của nền văn hóa cổ ở Việt Nam. Năm 2013, trống xuất hiện trong trưng bày Việt Nam câu chuyện vĩ đại tại Bảo tàng quốc gia Kyushu, Nhật Bản. Đợt xuất ngoại dài nhất là 2016 - 2018, trống được bày tại trưng bày Báu vật khảo cổ học Việt Nam tại một số bảo tàng Đức. Trong lần đi Hàn Quốc, trống được mua bảo hiểm và định giá 2 triệu USD; trong chuyến đi Đức, trống được định giá 5 triệu USD.
Hình động vật trên tang trống Sao Vàng, bảo vật quốc gia
ẢNH: TL CỤC DI SẢN VĂN HÓA
Giờ đây, nhiều chuyên gia mong chiếc trống này còn có thể "xuất ngoại" online qua bộ sản phẩm truyền thông đối ngoại về lịch sử văn hóa VN. Xây dựng bộ sản phẩm truyền thông video giới thiệu, bài viết chuyên đề, infographics, hình ảnh hiện vật tiêu biểu bằng các ngôn ngữ quốc tế là nhiệm vụ Bộ VH-TT-DL giao cho Bảo tàng Lịch sử quốc gia. Nhiệm vụ này nằm trong hệ thống việc để quảng bá hình ảnh đất nước ra quốc tế.
Hiện tại, dù nhiệm vụ mới được giao qua Chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh VN ra nước ngoài giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nhiều chuyên gia cho rằng các bảo vật quốc gia nên là những câu chuyện được kể đầu tiên. "Bản thân các bảo vật quốc gia quá quý giá rồi. Nhưng còn có điều nữa là mỗi bảo vật đã tự có câu chuyện riêng mình, có hồ sơ riêng rồi. Điều này rất thuận lợi khi xây dựng bộ sản phẩm truyền thông", PGS-TS Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học VN, nói.
Với những bài viết chuyên đề, KTS Đinh Việt Phương (Công ty 3D Art) cho rằng hoàn toàn có thể xây dựng nhiều chuyên đề liên quan đến các bảo vật quốc gia, các hiện vật quý "chưa kịp" trở thành bảo vật quốc gia. "Chúng ta vừa có một cuộc trao đổi về hình ảnh chim lạc trong MV của Sơn Tùng MTP rất thu hút. Có thể có những bài viết, kèm tư liệu ảnh về hình ảnh biểu tượng này. Hay có thể có những chuyên đề như hình ảnh rồng trong điêu khắc, hình ảnh nghê trong văn hóa truyền thống. Cũng đã có nhiều nghiên cứu, chuyên gia về các vấn đề đó", ông Phương nói.
Tượng Phật bà Quan Âm, một bảo vật thuộc Bảo tàng Mỹ thuật VN
ẢNH: BẢO TÀNG MỸ THUẬT VN
Cũng theo ông Phương, khi ưu tiên sản xuất những bộ sản phẩm truyền thông có "nhân vật chính" là bảo vật quốc gia, nhiều bảo tàng, nhiều tư nhân cũng có thể tham gia với hiện vật của mình. "Mới đây, chúng ta được chiêm ngưỡng bộ sưu tập của Bảo tàng Kính Hoa, một bộ sưu tập Đông Sơn dày dặn. Bảo tàng Mỹ thuật VN cũng có nhiều hiện vật hấp dẫn", KTS Đinh Việt Phương cho biết.
Dấu son trên châu bản và điệu múa Phật giáo
KTS Đinh Việt Phương cho rằng việc số hóa di sản ở các bảo tàng hiện nay không còn xa lạ. Và lần này, công chúng cùng chuyên gia cũng rất mong các hình ảnh đối ngoại văn hóa lịch sử VN sẽ có những chuẩn mực đáp ứng chuẩn quốc tế. Điều này cần thiết vì với các hiện vật, ấn tượng thị giác và sự rõ nét khi tiếp cận rất quan trọng.
Chẳng hạn, với văn bản Hán Nôm, mộc bản, châu bản có thể đặt ra quy định độ phân giải tối thiểu 400 dpi, cao hơn mức 300 dpi áp dụng cho bản đồ. Tuy nhiên, điều này sẽ giúp việc nhận dạng ký tự tự động chữ Hán Nôm đạt độ chính xác trên 90%. Nó cũng giúp rõ hơn các dấu son, ấn triện, vân giấy dó, vết mòn lịch sử là bằng chứng xác thực học quan trọng. Tiêu chuẩn này có tham chiếu quốc tế là Thư viện Quốc gia Pháp áp dụng tối thiểu 400 dpi cho thư tịch cổ, tiêu chuẩn Metamorfoze (Hà Lan) khuyến nghị 400 - 600 dpi cho tài liệu lịch sử quan trọng…
Phỏng dựng điệu múa Phật giáo thời Lý cũng là cách tái tạo di sản để giới thiệu với bạn bè quốc tế
ẢNH: GIANG NGUYỄN
Bên cạnh sự chính xác, khoa học, bộ sản phẩm truyền thông đối ngoại được kỳ vọng sẽ có những biến ảo để tái tạo di sản. Điều này TS Nguyễn Văn Đoàn, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia, cũng quen thuộc. Ông Đoàn từng tổ chức những trưng bày với các diễn giải và trình chiếu bằng các kỹ thuật 3D mapping, hologram, digital revival… để tái tạo di sản.
Một trong số đó là trưng bày chuyên đề Vũ khúc Thiền môn - Nghệ thuật Phật giáo thời Lý: di sản và công nghệ. Trong triển lãm này, từ những hình ảnh trên chân tảng kiến trúc thời Lý, nhóm nghiên cứu của PGS-TS Bùi Minh Trí đã dựng lên điệu múa được cho là của Phật giáo thời này. Nhờ đó, những hình ảnh động của người đang tấu nhạc (đánh trống, thổi sáo, chơi cổ cầm, đạp phách…), cùng hình ảnh dâng hoa cúng Phật trong một nghi lễ Phật giáo đã xuất hiện trên màn chiếu tại trưng bày, thu hút công chúng trong nước và nước ngoài.
Bình luận (0)