Chuyện về Hiếu Văn Ngư và cô gái 9X 'quảng bá di sản toàn thời gian'

Từ đó đến nay, Quỳnh Nhi vừa học vừa đảm nhận nhiều vai trò: làm chiến lược cho nội dung, người dẫn chương trình, tour guide, thiết kế và hướng dẫn workshop, trợ lý nghiên cứu học thuật, người biểu diễn, viết sách…, tất cả đều xoay quanh việc quảng bá di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam, đặc biệt là âm nhạc truyền thống (dân ca, nhạc dân tộc) và nghệ thuật trình diễn dân gian (đờn ca tài tử, hát bội, cải lương...).

Ảnh: H.V.N

Hiểu hơn về "nước"

Để thực hiện mục tiêu trên, ở tuổi 23 (năm 2020), khi gây dựng đủ niềm tin với những người đồng hành và với công chúng, Quỳnh Nhi đã thành lập Hiếu Văn Ngư (Cultura Fish) - dự án khơi gợi nét đẹp của nghệ thuật Việt Nam trong lòng khán giả trẻ thông qua chuyện kể, workshop, khóa nhập môn thưởng thức và các sản phẩm ứng dụng. Các thành viên đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau nhưng cùng chia sẻ sự thương mến đối với các chất liệu nghệ thuật Việt Nam.

Ảnh: H.V.N

… Như những chú cá quen bơi nhưng ít thắc mắc về nước, chúng ta cũng có những khi xa lạ với "văn hóa" - "nước" mà chúng ta sống trong đó, đó cũng là lý do mà Hiếu Văn Ngư ra đời: để hiểu hơn về "nước". Hiếu Văn Ngư đã giới thiệu mình như thế, với tiêu chí hoạt động: nghiên cứu - quảng bá - ứng dụng di sản cùng các giá trị theo đuổi rất thiết thực: biết người - hiểu biết về văn hóa của thế giới, biết ta - hiểu biết và thực hành văn hóa từ nơi mình sinh ra và lớn lên, hòa nhập thế giới - giúp mỗi cá nhân tự tin trở thành công dân toàn cầu.

Ảnh: H.V.N

Những ai theo dõi Hiếu Văn Ngư sẽ thấy nổi bật trong các hoạt động từ ngày đầu thành lập là lan tỏa loại hình nghệ thuật hát bội: thông qua sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu (cụ thể là nhà nghiên cứu Vương Hoài Lâm) và nghệ sĩ, cùng với công nghệ và mạng xã hội, góp phần mang đến cho khán giả sự tự tin khi thưởng thức các vở diễn, cũng như khả năng sáng tạo với các yếu tố của hát bội qua các khóa cảm thụ, workshop và nội dung infographic. Trong đó, với dự án Types of Characters in Vietnamese hát bội: A Quick Guide đồng sản xuất cùng ICHCAP - UNESCO, nghệ thuật hát bội được giới thiệu trên ichLinks (nền tảng chia sẻ thông tin về di sản văn hóa phi vật thể tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương), giúp bạn bè quốc tế tiếp cận và tìm hiểu loại hình nghệ thuật tuyệt đẹp này.

Ảnh: H.V.N

Ảnh: H.V.N

Bên cạnh đó, "nét son" khi nhắc về Hiếu Văn Ngư còn là chuỗi workshop về dân ca được duy trì đến nay. "Lý do, là bởi kho tàng dân ca Việt Nam phong phú vô tận, thêm nữa là vì hai nghệ sĩ đồng hành: tài tử Sáu Hưng (đờn kìm) và Song Oanh (ca) cũng có niềm đam mê - mong muốn có thể dùng hết sức lực của mình để truyền bá loại hình này cho thế hệ sau, nên chúng tôi cứ bền bỉ thực hiện", Nhi nói.

Ảnh: H.V.N

"Đại sứ văn hóa" tự nguyện

Quỳnh Nhi cho biết, từ năm 2017, cô đã hỗ trợ bạn bè ở Đài Loan nghiên cứu về âm nhạc Việt, văn hóa cà phê Việt, thảo dược Việt hay văn hóa đô thị Việt Nam thông qua hướng dẫn tour địa phương.

Quỳnh Nhi học hỏi từ các nhà nghiên cứu, tự nghiên cứu về nhu cầu và mong muốn của khán giả để thiết kế các hoạt động thu hút họ quan tâm và thực hành di sản văn hóa phi vật thể (cho trẻ 5 tuổi đến người trưởng thành). Để thực hiện điều đó, Quỳnh Nhi đã học chơi nhạc cụ truyền thống lẫn nhạc phương Tây, nắm vững kiến thức cơ bản về marketing và tìm đọc nhiều nguồn tài liệu để có góc nhìn rộng hơn về mỗi vấn đề.

Theo Quỳnh Nhi, hành trình quảng bá di sản văn hóa phi vật thể giống như gieo những hạt giống vào trái tim và tâm hồn con người, với hy vọng một ngày nào đó những hạt giống ấy sẽ nở thành những điều thật đẹp đẽ. Nên cùng với những con số như lượt tiếp cận hay xem trên mạng xã hội, người tham gia hoạt động, cô cho rằng tác động xã hội mới là điều thực sự quan trọng. Đó là việc có người đã thêm nhạc truyền thống vào playlist Spotify, có người tự đến đình, chùa xem biểu diễn truyền thống (và rủ bạn bè đi cùng), có những người mẹ trẻ hát dân ca cho con nghe, có những nghệ sĩ đưa yếu tố di sản vào tác phẩm hay có những kiều bào, đặc biệt là gia đình có con lai, tìm nghe chương trình Phong hoa ca vịnh.

Ảnh: H.V.N

Nhìn lại 5 năm của Hiếu Văn Ngư, Quỳnh Nhi nói: "Thật khó để diễn tả rằng vui, buồn, thú vị ra sao, mà đó là công việc Nhi cùng các bạn nỗ lực làm mỗi ngày và luôn đặt ra câu hỏi làm sao để lần sau tốt hơn lần trước". Với Quỳnh Nhi, thật khó có thể chọn một "danh hiệu" mô tả hết những gì mình làm, bởi lan tỏa di sản của Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung được cô xem như cách sống - như là "đạo". Vậy nên, khi người khác nhìn nhận cô như một "đại sứ văn hóa" tự nguyện, Quỳnh Nhi muốn tự gọi mình là "người quảng bá di sản toàn thời gian".

Trong hành trình này, điều Quỳnh Nhi xác định được rõ nhất là "rất gian nan và đầy thách thức, nhất là từ khi có thêm Nhã Tập Hiên năm 2024 (3/8B Nguyễn Văn Thủ, P.Tân Định, TP.HCM). Đây là không gian để Hiếu Văn Ngư có thể thực hiện các ý tưởng của mình, nơi để chúng tôi vừa giữ được nhiệt huyết của các ý tưởng sáng tạo, đồng thời phải rất tỉnh táo khi vận hành một điểm hẹn văn hóa với những sản phẩm hữu hình và kinh doanh được; nơi mà giữa thế gian ngày càng ồn ào, giữa đô thị vội vã, người ta vẫn có thể tụ lại để ngưỡng vọng tri thức, để ca tụng nghệ thuật, để hát lên cùng nhau và để cho ánh sáng của chân - thiện - mỹ soi vào lòng ta".