Bệnh nhân V.T. (70 tuổi) ban đầu chỉ thấy tay hơi run khi ngồi xem tivi, nhưng gia đình nghĩ “do lớn tuổi” nên không đưa đi khám. Đến khi ông T. đi đứng chậm hẳn, mặt ít cười, chữ ký trên giấy nhỏ lại khác thường, bệnh Parkinson đã sang giai đoạn 2, ảnh hưởng cả hai bên cơ thể.
Hay trường hợp cô H. (60 tuổi) bị run 2 tay khi gắp thức ăn, rót nước trong nhiều năm nhưng nghĩ do “yếu thần kinh”. Nghe người quen mách, cô thường uống rượu thuốc khi run nhiều và thấy triệu chứng giảm mà không biết rằng đó là một đặc điểm của run vô căn. Việc tự điều trị kéo dài khiến cô H. đến khám muộn, khi run ảnh hưởng nghiêm trọng đến viết, cầm nắm và giao tiếp, đồng thời có dấu hiệu lệ thuộc rượu.
Theo tiến sĩ - bác sĩ Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, run tay không phải biểu hiện bình thường của tuổi tác mà là một triệu chứng cần được xác định đúng nguyên nhân
ẢNH: N.QUYÊN TẠO TỪ CHAT GPT
Theo tiến sĩ - bác sĩ Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Quân y 175 (TP.HCM), run tay không phải biểu hiện bình thường của tuổi già mà là một triệu chứng, cần xác định được loại run vì mỗi loại gợi ý một nguyên nhân khác nhau. Trong nhiều trường hợp, việc phát hiện và đi khám sớm có ý nghĩa rất quan trọng với chất lượng cuộc sống bệnh nhân.
3 loại run tay thường gặp cần biết
Tiến sĩ - bác sĩ Trọng Nghĩa cho biết có 3 nhóm thường gặp nhất:
Run sinh lý tăng cường: Xuất hiện khi mệt mỏi, căng thẳng, mất ngủ, dùng nhiều cà phê, trà đặc, hoặc do tác dụng phụ của một số thuốc - thường lành tính và hết khi loại bỏ yếu tố thúc đẩy.
Run vô căn: Rất phổ biến ở người lớn tuổi, thường run cả hai tay khi cầm nắm, viết, gắp thức ăn. Bệnh tiến triển chậm và ít nguy hiểm, nhưng ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt.
Run khi nghỉ: Là loại cần cảnh giác nhất, tay run lúc đang thả lỏng, đặt trên đùi hay buông thõng, giảm đi khi cử động chủ đích. Run khi nghỉ, đặc biệt nếu bắt đầu ở một bên tay, kèm theo cử động chậm chạp, cứng đờ, chữ viết nhỏ dần, giảm vung tay khi đi lại là dấu hiệu kinh điển của bệnh Parkinson.
Ngoài ra, một số nguyên nhân nội khoa cũng có thể gây run như cường giáp, hạ đường huyết ban đêm ở người tiểu đường đang dùng thuốc, liên quan đến rượu…
Thiếu ngủ là một trong những yếu tố làm run tay nặng lên rõ rệt nhất, nhưng cũng dễ khắc phục
ẢNH: N.QUYÊN TẠO TỪ CHAT GPT
Không nên tự chẩn đoán, tự điều trị
Theo tiến sĩ - bác sĩ Trọng Nghĩa, với người có dấu hiệu run tay, thay đổi lối sống là để hỗ trợ, không thay thế việc chẩn đoán. Bệnh nhân nên đi khám để biết mình thuộc loại run nào trước, rồi mới áp dụng các biện pháp phù hợp.
Bên cạnh đó, bác sĩ cũng đưa ra một số lời khuyên sau cho người bị run tay:
Hạn chế các chất kích thích: Như cà phê, trà đặc, nước tăng lực, rượu, thuốc lá… vì có thể làm run nặng hơn.
Giữ giấc ngủ đều đặn: Đi ngủ và thức dậy cùng giờ; phòng ngủ tối và yên tĩnh; tránh màn hình điện thoại trước khi ngủ.
Dinh dưỡng hợp lý: Ăn đủ bữa, không để đói lả; uống đủ nước; chế độ ăn cân đối nhiều rau xanh, cá, hạt, kiểu Địa Trung Hải - vốn tốt cho não bộ và mạch máu.
Vận động: Tập thể dục đều đặn (đi bộ nhanh, bơi, đạp xe, dưỡng sinh, thái cực quyền, yoga) để cải thiện kiểm soát vận động.
Kiểm soát căng thẳng: Căng thẳng và lo âu là “chất khuếch đại” của mọi loại run. Các biện pháp như hít thở sâu, thiền hoặc gặp gỡ bạn bè đều mang lại lợi ích.
Mẹo nhỏ trong sinh hoạt: Dùng ly có quai hoặc ly nặng đáy, chỉ rót nửa ly; dùng muỗng nĩa cán to, chén dĩa chống trượt; khi tay run nhiều, tỳ khuỷu tay lên bàn khi viết hay cầm nắm sẽ vững hơn…
“Điều quan trọng nhất là không tự chẩn đoán hoặc điều trị, không tự ý mua thuốc an thần, uống rượu để giảm run hay sử dụng các loại ‘thuốc gia truyền’ không rõ nguồn gốc. Đi khám sớm, tuân thủ điều trị, kết hợp lối sống lành mạnh là cách tốt nhất để sống khỏe và sống vui”, tiến sĩ - bác sĩ Trọng Nghĩa nói.
Vì sao nhiều người chỉ thấy tay run về đêm hoặc lúc nghỉ ngơi?
Theo tiến sĩ - bác sĩ Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, run khi nghỉ đúng nghĩa chỉ xuất hiện khi cơ bắp thả lỏng hoàn toàn. Ban ngày, khi tay liên tục hoạt động, các triệu chứng bị che lấp đi; đến đêm, khi nằm nghỉ và thả lỏng thì run mới bộc lộ rõ.
Về cảm nhận, ban đêm yên tĩnh và ít yếu tố phân tán nên bệnh nhân dễ nhận ra những rung động mà ban ngày không để ý. Mệt mỏi tích lũy cuối ngày cũng có thể làm run sinh lý rõ hơn. Ở người tiểu đường, hạ đường huyết về đêm có thể gây run kèm vã mồ hôi, hồi hộp.
“Nếu run chỉ thoáng qua khi mệt hay căng thẳng thì chưa cần quá lo lắng, nhưng nếu tay run lúc nghỉ ngơi, run một bên, run kéo dài hoặc kèm theo bất kỳ thay đổi nào về vận động, giấc ngủ, khứu giác, bệnh nhân nên đi khám chuyên khoa thần kinh sớm”, tiến sĩ - bác sĩ Trọng Nghĩa nói.
Bình luận (0)