Sầu riêng xuất khẩu đón 'tin vui' từ Trung Quốc

Chia sẻ tại tọa đàm "Gỡ điểm nghẽn ngành hàng sầu riêng" do Báo Tiền phong tổ chức ngày 20.8, ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết ngay trước cao điểm mùa vụ năm nay, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã gửi thông báo chính thức phê duyệt thêm 567 mã số cho sầu riêng Việt Nam, gồm 401 mã số vùng trồng và 166 mã số cơ sở đóng gói.

ẢNH: PHAN HẬU

Nguy cơ khủng hoảng thừa

Ông Nguyễn Quốc Mạnh nêu rõ, sầu riêng có thêm số lượng lớn mã số ngay trước thời điểm vụ thu hoạch đang rộ đã mang lại động lực rất lớn cho các doanh nghiệp, hợp tác xã và người trồng trong việc đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc.

Ngay sau khi nhận thông tin, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã thông báo đến các địa phương để kịp thời hỗ trợ người dân, doanh nghiệp triển khai xuất khẩu.

Cũng theo ông Mạnh, 5 năm qua, diện tích và sản lượng sầu riêng trong nước tăng trưởng quá nóng. Trong bối cảnh nhiều quốc gia trong khu vực đang đua nhau tăng tốc diện tích, nguy cơ khủng hoảng dư thừa nguồn cung là rất lớn nếu Việt Nam tiếp tục mở rộng vùng trồng tự phát như những năm vừa qua. 

Để đảm bảo ngành hàng sầu riêng phát triển bền vững, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thống nhất định hướng chuyển trọng tâm từ tăng trưởng diện tích, sản lượng sang tập trung nâng cao chất lượng, kiểm soát an toàn thực phẩm và sinh vật gây hại.

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã có văn bản gửi các tỉnh, thành phố yêu cầu tạm dừng mở rộng diện tích trồng mới; đồng thời siết chặt công tác giám sát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật tại các vùng trồng đã được cấp mã số.

Ngoài ra, ngành nông nghiệp đang tập trung giải quyết bài toán đa dạng hóa giống, khi hiện nay, hơn 90% sản lượng sầu riêng xuất khẩu thuộc về 2 giống Ri6 và Dona. 

Thời gian tới, các đơn vị chuyên môn sẽ ưu tiên nghiên cứu, đưa vào sản xuất các giống sầu riêng mới chất lượng cao hơn để gia tăng sức cạnh tranh.

Để khắc phục tình trạng manh mún gây khó khăn cho khâu thẩm định mã số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến khích các hộ dân nhỏ lẻ chủ động liên kết với hợp tác xã, doanh nghiệp để đứng tên chung một mã số vùng trồng quy mô lớn nhằm giảm chi phí, tối ưu nhân lực quản lý và đáp ứng tốt các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường nhập khẩu.

Chất lượng sầu riêng là "nút thắt" lớn nhất

Chia sẻ tại tọa đàm, ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nêu 3 nút thắt của ngành sầu riêng: chất lượng, năng lực kiểm nghiệm; mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và thủ tục thông quan.

Trong đó, ông Bình nhấn mạnh, chất lượng là điểm nghẽn lớn nhất của ngành sầu riêng hiện nay. Doanh nghiệp xuất khẩu đang đối mặt với nhiều rủi ro khi mua hàng, thanh toán tiền xong mới đưa đi kiểm nghiệm. Nếu mẫu kiểm nghiệm không đạt chuẩn, doanh nghiệp sẽ thiệt hại rất lớn. 

Ông Bình đề xuất cơ quan quản lý nên tham khảo cách làm của Thái Lan. Cơ quan quản lý nắm danh sách hộ dân, mã số vùng trồng, thời gian thu hoạch đảm bảo chất lượng ngon nhất. Khi đến mùa vụ, chỉ những khu vực nào được cơ quan quản lý kiểm tra cho phép thu hoạch thì nhà vườn mới được cắt bán. 

Cách làm này, theo ông Bình, sẽ giảm rủi ro cho doanh nghiệp, người tiêu dùng và nâng cao niềm tin trong chuỗi xuất khẩu.

Ông Phạm Văn Duy, Phó cục trưởng Cục Chế biến, chất lượng và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), thông tin, đến nay, GACC công nhận 50 phòng kiểm nghiệm đủ tiêu chuẩn phân tích các chỉ tiêu như cadimi và vàng ô, tổng công suất kiểm nghiệm đạt từ 10.000 - 13.000 mẫu/ngày. Mới đây, GACC tiếp tục công nhận thêm 2 phòng nữa. 

Riêng địa bàn Tây nguyên có 7 phòng kiểm nghiệm, năng lực xử lý trên 1.000 mẫu/ngày. Dự báo vào mùa vụ cao điểm, Tây nguyên xuất khẩu 800 - 900 lô/ngày, tương ứng phải kiểm nghiệm 2.000 - 2.500 mẫu/ngày.

"So với cùng thời điểm năm 2025, năng lực phòng kiểm nghiệm tăng khoảng gấp 3 lần và nếu thực hiện điều phối kiểm nghiệm liên vùng sẽ thừa sức kiểm nghiệm, đảm bảo đẩy nhanh xuất khẩu", ông Duy nói.