Sau thi lại tại Trường chuyên Tuyên Quang: Điểm trung bình toán 34 tỉnh, thành ra sao?

Dù vậy, điểm trung bình môn toán kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tăng ở cả 34 tỉnh, thành. Số điểm 10 giảm từ 4.028 (lần 1) xuống còn 3.881 (lần thi lại). Những thay đổi về điểm trung bình và thứ hạng địa phương cần được nhìn nhận, đánh giá khách quan, khoa học để phản ánh đúng chất lượng giáo dục.

ẢNH: QUÝ HIÊN

Điểm toán tăng: Tín hiệu vui nhưng cần nhìn thận trọng

Điểm trung bình môn toán kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đạt 5,65, tăng 0,87 điểm, tương đương 18,2% so với năm 2025. Đáng chú ý, cả 34/34 tỉnh, thành đều tăng điểm – hiện tượng hiếm gặp với môn học có tính phân hóa cao. Việc thi lại 326 thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang khiến điểm trung bình toán của tỉnh này giảm, nhưng không ảnh hưởng đáng kể đến mặt bằng chung toàn quốc.

Ninh Bình tiếp tục dẫn đầu với 6,26 điểm, tiếp đến TP.HCM 6,19, Hà Nội 6,16 và Hải Phòng 6,01. Nhiều địa phương đạt từ 5,7 điểm trở lên, cho thấy những chuyển biến tích cực trong dạy và học toán.

Theo các chuyên gia, kết quả này phản ánh sự thích nghi tốt hơn của giáo viên, học sinh với Chương trình giáo dục phổ thông 2018 sau 4 năm triển khai ở THPT, cùng những đổi mới trong phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá.

GS-TSKH Đỗ Đức Thái (Trường ĐH Sư phạm Hà Nội) cho rằng phổ điểm toán năm nay cho thấy những chuyển biến tích cực của chương trình mới. Đề thi giữ ổn định cấu trúc, vừa đáp ứng yêu cầu xét tốt nghiệp, vừa có khả năng phân hóa phục vụ tuyển sinh đại học. GS-TSKH Nguyễn Đình Đức (ĐH Quốc gia Hà Nội) nhận định phổ điểm phản ánh sát hơn năng lực thí sinh, nhưng hơn 42% bài thi vẫn dưới trung bình, cho thấy khoảng cách về chất lượng học tập giữa các nhóm học sinh còn lớn.

Dù vậy, điểm thi chỉ là một chỉ báo chất lượng và chỉ có ý nghĩa khi kỳ thi bảo đảm khách quan, trung thực. Vụ gian lận nghiêm trọng tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang, với 33 bị can bị khởi tố, là bài học đau xót, đặc biệt về nguy cơ suy giảm niềm tin xã hội vào kỳ thi.

Việc hủy kết quả lần 1 và tổ chức thi lại nhằm bảo đảm công bằng cho những thí sinh học thật, thi thật; đồng thời xử lý nghiêm những trường hợp gian lận theo quy chế và pháp luật.

Không chỉ nhóm dẫn đầu cải thiện

Điểm đáng chú ý nhất của kỳ thi năm nay không nằm ở nhóm dẫn đầu mà ở sự tiến bộ đồng đều của nhiều địa phương.

Hà Tĩnh tăng mạnh nhất về điểm tuyệt đối với 1,11 điểm, tiếp đến là Nghệ An tăng 1,05 điểm, Tuyên Quang tăng 1,0 điểm. Hưng Yên, Cao Bằng, Quảng Ninh, Quảng Trị và TP.HCM đều tăng từ 0,93 đến 0,96 điểm.

Nếu tính theo tỷ lệ, Cao Bằng tăng nhiều nhất với 25,3%, Tuyên Quang 23,1%, Hà Tĩnh 22,8%, Nghệ An 21,6%, Quảng Trị 21% và Quảng Ninh 20,8%.

Điều này cho thấy nhiều địa phương vốn ở nhóm giữa hoặc nhóm cuối đã có bước chuyển rõ rệt. Đặc biệt, các tỉnh miền núi phía bắc tuy điểm trung bình còn thấp nhưng tốc độ cải thiện thuộc nhóm nhanh nhất cả nước. 

Khoảng cách vùng miền vẫn là thách thức

Dù kết quả chung khả quan, chất lượng môn toán giữa các địa phương vẫn còn chênh lệch đáng kể.

Khoảng cách giữa địa phương đứng đầu và đứng cuối lên tới 2,01 điểm. Cụ thể Ninh Bình đạt 6,26 điểm thì Sơn La mới đạt 4,25 điểm. Cả nước vẫn còn 6 địa phương chưa đạt mức trung bình 5 điểm, gồm Lào Cai, Lạng Sơn, Cao Bằng, Lai Châu, Điện Biên và Sơn La.

Đây chủ yếu là các tỉnh miền núi có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, địa bàn rộng, giao thông chia cắt, thiếu giáo viên và hạn chế về học liệu, thiết bị dạy học. Trong khi đó, chỉ có 9 địa phương đạt từ 5,8 điểm trở lên, cho thấy nhóm có chất lượng dạy học toán cao vẫn còn khá mỏng.

Như vậy, việc điểm trung bình tăng ở tất cả địa phương là tín hiệu đáng mừng, nhưng chưa đồng nghĩa với việc khoảng cách chất lượng giữa các vùng đã được xóa bỏ.

Điểm 10 môn toán tăng 7,6 lần: Cần hậu kiểm để bảo đảm niềm tin

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ghi nhận 3.881 bài thi đạt điểm 10 môn toán, sau khi loại 147 điểm 10 của thí sinh chuyên Tuyên Quang, tăng gần 7,6 lần so với 513 bài năm 2025. Đây có thể là tín hiệu tích cực, cho thấy giáo viên và học sinh thích ứng tốt hơn với chương trình mới. Tuy nhiên, với môn có tính phân hóa cao như toán, mức tăng đột biến cần được phân tích bằng các công cụ khảo thí hiện đại.

Đáng chú ý, tại  Trường THPT chuyên Tuyên Quang, 147/328  thí sinh đạt điểm 10 ở lần 1 nhưng lần 2 không có điểm 10 nào; số điểm 10 của toàn tỉnh còn 7. Đồng thời, 58 thí sinh tại điểm thi này đạt dưới 5 điểm. Những bất thường này cần được đối chiếu với học bạ để đánh giá khách quan. Việt Nam cần xây dựng hệ thống hậu kiểm dữ liệu, tự động cảnh báo phổ điểm bất thường, qua đó củng cố niềm tin vào kỳ thi.

34 địa phương chia làm 4 nhóm, Tuyên Quang vẫn ở nhóm thấp. Có thể chia các địa phương thành 4 nhóm theo điểm trung bình.

Nhóm thứ nhất: Chất lượng rất cao (từ 6,0 điểm trở lên) gồm 4 địa phương: Ninh Bình, TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng.Đây là nhóm có nền tảng giáo dục mạnh, đội ngũ giáo viên chất lượng, học sinh có năng lực tốt và hệ thống trường học phát triển đồng đều.

Nhóm thứ hai: Chất lượng khá (5,5-5,99 điểm). Gồm 10 địa phương: Hưng Yên, Hà Tĩnh, Nghệ An, Bắc Ninh, Huế, Phú Thọ, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Đồng Nai, Quảng Ninh. Nhóm này có điểm cao hơn trung bình cả nước và nhiều địa phương vươn lên mạnh mẽ.

Nhóm 3: Khá (5,0-5,49 điểm). Nhóm này gồm 14 địa phương: Tây Ninh, Gia Lai, Quảng Trị, Đồng Tháp, Khánh Hòa, Thanh Hóa, Lâm Đồng, An Giang, Cà Mau, Đắk Lắk, Thái Nguyên, Vĩnh Long, Tuyên Quang và Cần Thơ.

Đây là nhóm đông nhất, cho thấy mặt bằng điểm toán cả nước chủ yếu tập trung quanh 5–5,5 điểm. Sau thi lại, Tuyên Quang đạt 5,01 điểm, tăng 0,94 điểm so với năm 2025, nhưng thứ hạng chỉ cải thiện 2 bậc, từ 30 lên 28.

Nhóm 4: Trung bình và thấp (4,5-4,99 điểm). Gồm 6 địa phương: Lào Cai, Lạng Sơn, Cao Bằng, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La.

Đây là 6 địa phương của vùng miền núi phía bắc, Nhà nước, ngành giáo dục cần có nhiều chính sách để hỗ trợ giáo dục vùng này, nâng cao chất lượng nói chung và chất lượng dạy và học toán nói riêng.