Sau vụ 50 tấn caffeine: Bác sĩ giải đáp điều nhiều người uống cà phê thắc mắc

Các chuyên gia cho biết, caffeine trong thực phẩm và caffeine dùng pha trộn ma túy hoàn toàn khác nhau về bản chất, liều lượng và mức độ nguy hiểm. Nếu được dùng đúng cách và đúng lượng, caffeine mang lại nhiều lợi ích.

ẢNH MINH HỌA: N.Q TẠO TỪ AI

Caffeine không được xếp vào nhóm chất gây nghiện

Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và chống độc - Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), caffeine là một chất thuộc nhóm methylxanthin, có tác dụng kích thích thần kinh trung ương, tạo sự tỉnh táo và tăng hoạt động trí óc, kích thích trung tâm hô hấp, tăng tần số thở, thở sâu và giãn phế quản.

Trong y học, caffeine được sử dụng làm thuốc để khôi phục sự tỉnh táo khi mệt mỏi hoặc buồn ngủ, là thành phần phổ biến trong một số thuốc giảm đau hoặc được dùng để giảm cân...

Trong ngành chế biến thực phẩm, caffeine được sử dụng trong lĩnh vực công nghiệp để sản xuất các loại đồ uống (cà phê, nước tăng lực, nước ngọt, ca cao, sô cô la...) nhằm cải thiện sự tỉnh táo, độ tập trung.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) không xếp caffeine vào nhóm chất gây nghiện, nhưng lạm dụng có thể gây phụ thuộc tâm lý với các biểu hiện như nhức đầu, run rẩy, hồi hộp, khó tập trung hoặc cáu gắt.

Vì sao caffeine trong ma túy gây nguy hiểm?

Theo bác sĩ Đức Thành, có 2 loại caffeine chủ yếu:

Caffeine tự nhiên: Có trong trà, cà phê và đi kèm nhiều hợp chất sinh học như polyphenol, tannin, chất chống oxy hóa. Hàm lượng thường thấp (khoảng 1,2 - 2,2%), cơ thể dễ dung nạp và đào thải.

Caffeine công nghiệp: Là caffeine tổng hợp dạng bột tinh khiết gần như tuyệt đối (99%). Vì ở dạng bột đậm đặc không tạp chất, việc hấp thụ trực tiếp qua hít, nuốt (khi phối trộn vào ma túy) đẩy hàm lượng chất này vào máu cực kỳ nhanh, vọt lên ngưỡng nguy hiểm.

Bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Thanh Sang, Trưởng khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM) cho biết thêm, trong thực tế hồi sức - chống độc vẫn ghi nhận nhiều trường hợp dùng quá nhiều caffeine từ nước tăng lực, viên caffeine hoặc sản phẩm giảm cân. Người bệnh có thể bị run tay, hồi hộp, tim đập nhanh, mất ngủ, lo âu hoặc buồn nôn; nặng hơn có thể rối loạn nhịp tim, co giật hay rối loạn ý thức. 

Tuy nhiên, ngộ độc caffeine đơn thuần thường vẫn kiểm soát được nếu phát hiện sớm. Ngược lại, khi caffeine bị pha trộn với methamphetamine hoặc các chất kích thích khác, mức độ nguy hiểm tăng cao do tác động cộng hưởng lên tim mạch, não bộ và tâm thần.

Ảnh: AI

Bác sĩ lưu ý cách dùng caffeine tốt cho sức khỏe

Bác sĩ Đức Thành khuyên, để dùng cà phê, trà và nước tăng lực an toàn, người trưởng thành nên giữ tổng lượng caffeine dưới 400 mg/ngày; ưu tiên cà phê đen, hạn chế thêm đường, sữa đặc hoặc kem béo. Người nhạy cảm với caffeine, mắc bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp chỉ nên dùng 1 - 2 tách trà/cà phê loãng mỗi ngày.

Trà xanh và trà đen chứa ít caffeine hơn cà phê, giàu chất chống oxy hóa nhưng không nên uống quá đặc hoặc dùng vào buổi tối để tránh mất ngủ.

Nên hạn chế tối đa nước tăng lực chứa nhiều caffeine và đường, Người khỏe mạnh cũng không nên uống quá 1 lon/ngày và không được dùng để thay nước lọc.