Siết hát nhép: Không chỉ là xử lý vi phạm mà còn tái lập giá trị nghề

Hát nhép là vi phạm quyền thưởng thức nghệ thuật chân thực của khán giả

Chia sẻ với phóng viên Thanh Niên, nhạc sĩ Nguyễn Quang Vinh - Chủ tịch Hội Âm nhạc TP.HCM -  cho rằng: "Trong bản chất của nghệ thuật biểu diễn âm nhạc, yếu tố 'trực tiếp' (live performance) chính là linh hồn của sân khấu. Cảm xúc, năng lượng và sự tương tác giữa nghệ sĩ với khán giả chỉ thực sự trọn vẹn khi được diễn ra trong thời khắc hiện tại. Khi nghệ sĩ lạm dụng bản thu âm sẵn giọng hát (hát nhép) để thay thế cho phần biểu diễn thật, điều đó đã làm suy giảm giá trị cốt lõi của nghệ thuật, thậm chí có thể xem là vi phạm quyền thưởng thức nghệ thuật chân thực của công chúng, điều mà cơ quan quản lý nhà nước đã nhấn mạnh rất rõ trong văn bản của Sở VH-TT TP.HCM".

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Vinh nhấn mạnh, việc ca sĩ hát nhép hoàn toàn là không thể chấp nhận ở các chương trình biểu diễn trực tiếp. Đặc biệt, với một bộ phận ca sĩ có hạn chế về thanh nhạc nhưng vẫn tham gia biểu diễn chuyên nghiệp, việc lạm dụng hát nhép có thể gây ra nhiều hệ lụy như làm méo mó chuẩn nghề nghiệp, tạo ra "ảo giác" năng lực trong thị trường, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực đến thế hệ nghệ sĩ trẻ đang hình thành quan niệm về nghề. Anh bày tỏ quan điểm: "Nghệ sĩ phải sống bằng năng lực thật. Công nghệ chỉ nên là công cụ hỗ trợ, không thể trở thành 'cái nạng' thay thế".

Ảnh: NVCC

Ngay sau khi văn bản của Sở VH-TT TP.HCM được ban hành, Hội Âm nhạc TP.HCM xác định đây là một tín hiệu quản lý cần thiết và kịp thời nhằm lập lại kỷ cương trong hoạt động biểu diễn. Hội đã triển khai quán triệt trong nội bộ hội viên, nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ pháp luật trong biểu diễn; không biểu diễn sai nội dung, sai kịch bản đã được thẩm định; không quảng bá sai sự thật. Đồng thời, các chi hội tổ chức chương trình được nhắc nhở phải xây dựng kịch bản rõ ràng, minh bạch; thực hiện phúc khảo nghiêm túc trước khi công diễn và chịu trách nhiệm về chất lượng nghệ thuật của chương trình.

Bên cạnh đó, Hội cũng định hướng lại chuẩn nghề nghiệp cho nghệ sĩ: không ngừng rèn luyện thanh nhạc, giữ gìn hình ảnh và chuẩn mực văn hóa, tôn trọng khán giả và giá trị nghệ thuật. 

Theo nhạc sĩ Nguyễn Quang Vinh, Hội Âm nhạc TP.HCM không chỉ là tổ chức nghề nghiệp mà còn là thiết chế trung gian giữa cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị tổ chức và nghệ sĩ, nhằm góp phần chuẩn hóa chất lượng biểu diễn từ góc độ chuyên môn.

Tái lập chuẩn mực trung thực

Để xử lý vấn đề hát nhép một cách căn cơ, Chủ tịch Hội Âm nhạc TP.HCM đề xuất tiếp cận theo mô hình quản lý tổng thể gồm 4 trụ cột. Thứ nhất, cần chuẩn hóa và phân loại rõ ràng các hình thức biểu diễn như: live 100%, live có hỗ trợ (backing) và playback (bị hạn chế hoặc không cho phép trong một số loại hình). Việc minh bạch hóa khái niệm sẽ tránh tình trạng "đánh đồng", gây khó cho cả công tác quản lý lẫn hoạt động của nghệ sĩ.

Ảnh: FBNV

Thứ hai, siết chặt khâu cấp phép và tăng cường hậu kiểm. Cơ quan chức năng cần kiểm tra thực tế trong biểu diễn, xử lý nghiêm và công khai các trường hợp vi phạm. Văn bản của Sở đã nhấn mạnh rõ việc sử dụng bản ghi âm thu sẵn giọng hát thay cho biểu diễn trực tiếp trên sân khấu là hành vi bị nghiêm cấm.

Thứ ba, nâng chuẩn đào tạo và tuyển chọn nghệ sĩ. Cần tăng yêu cầu về năng lực thanh nhạc trong đào tạo chuyên nghiệp; các chương trình truyền hình, giải trí phải tuyển chọn thực chất, tránh "đánh bóng hình ảnh" bằng công nghệ để che lấp hạn chế chuyên môn.

Thứ tư, nâng cao nhận thức của công chúng. Theo nhạc sĩ Nguyễn Quang Vinh, khán giả cần có khả năng phân biệt giữa hát live và hát nhép, đồng thời sẵn sàng từ chối những sản phẩm thiếu trung thực. Khi thị trường hình thành áp lực từ công chúng, nghệ sĩ và đơn vị tổ chức buộc phải thay đổi.

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Vinh khẳng định: "Muốn xây dựng một nền công nghiệp biểu diễn chuyên nghiệp, trước hết phải xây dựng lại chuẩn mực trung thực trong nghệ thuật. Việc siết chặt hát nhép lần này không chỉ là xử lý vi phạm, mà còn là cơ hội để tái lập giá trị nghề nghiệp, bảo vệ quyền lợi khán giả và định hình lại văn hóa biểu diễn của TP.HCM trong giai đoạn mới".