Sửa bộ luật Hình sự để thúc đẩy phát triển kinh tế

Tại dự thảo, Chính phủ đề xuất tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, chỉ giữ lại 4 tội danh có hình phạt này, gồm tội phản bội Tổ quốc, tội giết người, tội khủng bố và tội sản xuất trái phép chất ma túy. Mục đích để thể chế hóa chủ trương của Đảng, phù hợp xu hướng lập pháp tiến bộ, nâng cao vị thế của VN trong hợp tác tư pháp hình sự, dẫn độ, tương trợ tư pháp.

Dự thảo cũng cơ bản nâng gấp đôi mức phạt tiền và mức định lượng bằng tiền trong cấu thành định tội, định khung hình phạt tại các tội danh, phù hợp với biến động giá cả, tiền lương, thu nhập, GDP bình quân đầu người và điều kiện phát triển KT-XH.

Ảnh: TTXVN

Đáng chú ý, Chính phủ đề xuất mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng công nghệ mới, thử nghiệm có kiểm soát công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo; thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đấu tranh phòng, chống tội phạm của lực lượng vũ trang.

Đồng thời, bổ sung quy định về tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, cho thời gian khắc phục hậu quả đối với các hành vi vi phạm gắn với điều kiện cụ thể. Trên cơ sở này, dự thảo bổ sung căn cứ miễn trách nhiệm hình sự đối với trường hợp được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, đã khắc phục xong hậu quả và mang lại hiệu quả kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh. Trong giai đoạn giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, nếu có căn cứ miễn trách nhiệm hình sự thì có thể miễn trách nhiệm hình sự.

Cho ý kiến thẩm tra, Ủy ban Pháp luật - Tư pháp tán thành định hướng tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Song, nhiều ý kiến đề nghị cân nhắc thận trọng việc bỏ hình phạt tử hình với các tội "mua bán trái phép chất ma túy" (điều 251), "hiếp dâm người dưới 16 tuổi" (điều 142), "chống loài người" (điều 422) và "tội phạm chiến tranh" (điều 423), nhằm tránh gây tác động bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa, xử lý tội phạm.

Cơ quan thẩm tra cũng cơ bản tán thành việc bổ sung quy định tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự đối với các hành vi vi phạm, gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế, xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, không tham nhũng, mang lại hiệu quả kinh tế, xã hội cho địa phương, đất nước. Dù vậy, cần rà soát các lĩnh vực có liên quan để quy định cụ thể các tội danh được áp dụng chính sách khoan hồng nói trên, không áp dụng cho tất cả các tội phạm quy định tại chương XVIII của bộ luật Hình sự, không để lợi dụng chính sách hình sự tiến bộ này để hợp thức hóa các sai phạm về kinh tế.