Sửa luật Đất đai: Thu hồi đất nếu 'găm' dự án quá 60 tháng

Đề xuất trên được Bộ NN-MT đưa ra tại dự thảo luật Đất đai (sửa đổi), nhằm khắc phục tình trạng bỏ hoang đất, chậm đưa đất vào sử dụng, đầu cơ đất, găm giữ đất làm méo mó thị trường, đẩy giá đất, giá nhà vượt xa nhu cầu ở thật và khả năng chi trả của người dân.

ẢNH: PHÚC BÌNH

Theo đó, với trường hợp đất để thực hiện dự án đầu tư mà không sử dụng hoặc chậm sử dụng đất, Nhà nước sẽ thu một khoản tiền lũy tiến hàng năm tăng dần theo thời gian không sử dụng đất hoặc chậm sử dụng đất. Nếu quá 60 tháng mà chủ đầu tư vẫn không đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất.

Mốc 60 tháng dài hơn so với mốc tối đa 36 tháng (nếu không sử dụng đất) và 48 tháng (nếu chậm tiến độ sử dụng đất) quy định tại luật Đất đai năm 2024.

Đổi lại, dự thảo đề xuất "thu tiền lũy tiến hàng năm tăng dần" theo thời gian không sử dụng hoặc chậm sử dụng đất, thay vì "phải nộp bổ sung khoản tiền tương ứng với mức tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trong thời gian được gia hạn" như hiện hành.

Góp ý nội dung trên, một số cơ quan cho rằng cần quy định 2 mốc thời gian để phân biệt giữa dự án đầu tư không sử dụng đất và dự án chậm sử dụng đất. Đặc biệt, mốc 60 tháng cần được đánh giá trên cơ sở quy định hiện hành là không quá 48 tháng. Quy định như dự thảo chưa đáp ứng yêu cầu thể chế Nghị quyết số 21-NQ/TW về giám sát, xử lý vi phạm.

Phản hồi góp ý, Bộ NN-MT cho biết dự thảo đã áp dụng chế tài xử lý tài chính theo lũy tiến tăng dần, phù hợp với định hướng về "chính sách thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang, không đưa đất vào sử dụng" đặt ra tại nghị quyết.

Chính sách này cũng góp phần thể chế tinh thần của nghị quyết, hướng tới mục tiêu "găm giữ đất mà không sử dụng trở nên tốn kém hơn lợi ích đầu cơ".

Cùng với dự thảo luật, cơ quan soạn thảo sẽ quy định rõ cách thức xác định không sử dụng đất, chậm sử dụng đất; thời hạn, điều kiện, căn cứ xác định vi phạm; cách xác định phải nộp khoản tiền lũy tiến… tại nghị định hướng dẫn thi hành luật.

Bổ sung trường hợp thu hồi đất

Ngoài các trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng đã được quy định tại luật Đất đai năm 2024, dự thảo luật còn luật hóa các trường hợp thu hồi đất tại Nghị quyết số 254 năm 2025 của Quốc hội.

Cùng đó là bổ sung trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh để làm bãi tạm giữ phương tiện vi phạm, tai nạn, trung tâm sát hạch và cấp giấy phép lái xe, nhà khách để đáp ứng các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Đồng thời, bổ sung 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng để: thực hiện điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách.

Tổng cộng, dự thảo chia thành 6 nhóm thu hồi đất, gồm: xây dựng trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp; xây dựng công trình công cộng, hạ tầng kỹ thuật; dự án phục vụ chính sách an sinh xã hội; dự án phát triển kinh tế, xây dựng, chỉnh trang đô thị, nông thôn; thực hiện điều ước quốc tế; dự án đã được Quốc hội, Thủ tướng chấp thuận, quyết định chủ trương đầu tư.

Trường hợp thu hồi đất không thuộc các nhóm nêu trên, Quốc hội sửa đổi, bổ sung theo trình tự, thủ tục rút gọn.