Thủy sinh nguy hiểm nhất thế giới tràn vào Việt Nam

17 Thanh Niên
Dù có luật, nhưng công tác thực thi, quản lý về đa dạng sinh học, bảo tồn của chúng ta còn nhiều vấn đề...
Lô hàng 300 kg tôm càng đỏ nhập lậu từ Trung Quốc 
bị Đồn biên phòng cửa khẩu quốc tế Lào Cai bắt giữ
 /// Ảnh: Trung Dũng Lô hàng 300 kg tôm càng đỏ nhập lậu từ Trung Quốc bị Đồn biên phòng cửa khẩu quốc tế Lào Cai bắt giữ - Ảnh: Trung Dũng
Lô hàng 300 kg tôm càng đỏ nhập lậu từ Trung Quốc bị Đồn biên phòng cửa khẩu quốc tế Lào Cai bắt giữ
Ảnh: Trung Dũng
Việc Bộ NN-PTNT mới đây phải phát công văn hỏa tốc yêu cầu các địa phương kiểm soát và ngăn chặn loài tôm hùm càng đỏ và tôm hùm đất, thuộc nhóm 100 loài thủy sinh nguy hiểm nhất thế giới xâm nhập vào VN cho thấy việc quản lý, kiểm soát các sinh vật ngoại lai còn lúng túng, lỏng lẻo.
[VIDEO] Tôm hùm đất, tôm càng đỏ là gì, vì sao gây nên nỗi lo ngại đến thế?
Trong công văn hỏa tốc do Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Xuân Cường ký nêu rõ: “Đây là loài thủy sinh ngoại lai có đặc tính ăn tạp, sống bò dưới đáy, ưa đào hang và hoạt động về đêm, có sức chống chịu và thích nghi cao. Tôm càng đỏ là loài không có tên trong danh mục loài thủy sản được phép kinh doanh tại VN và được xác định là sinh vật ngoại lai xâm hại nhưng thời gian qua, tôm càng đỏ đã được đưa vào VN để sử dụng làm thực phẩm. Việc kinh doanh, tiêu thụ loài tôm này là vi phạm quy định của pháp luật về đa dạng sinh học và thủy sản”.

Các bài học ốc bươu vàng, cá lau kiếng, rùa tai đỏ

Thủy sinh nguy hiểm nhất thế giới tràn vào Việt Nam - ảnh 1
Theo tôi, trách nhiệm cần nói đến là cơ quan hải quan các địa phương, phải tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi nhập khẩu, lưu giữ và buôn bán loài tôm nguy hiểm này
Thủy sinh nguy hiểm nhất thế giới tràn vào Việt Nam - ảnh 2
GS Nguyễn Lân Dũng
Tuy nhiên, chờ cho đến khi Bộ NN-PTNT có công văn hỏa tốc, trước đó, sản phẩm với tên gọi rất kêu là “tôm hùm đất” (tên khoa học Cherax quadricarinatus) đã vào sâu trong môi trường VN từ rất lâu. Loại tôm này tràn ngập chợ, leo lên bàn ăn nhiều gia đình, nhà hàng quán nhậu.
Trên một số trang web đăng bán hàng này với giá 350.000 đồng/kg (khoảng 30 - 40 con) luôn quảng cáo loại tôm hùm ngoại này được nhập về từ Mỹ, Canada... Vì thế sau công văn khẩn của Bộ NN-PTNT, nhiều ý kiến lo ngại liệu không biết đã có bao nhiêu tấn tôm càng đỏ, tôm hùm đất này đã lọt vào VN? Bao nhiêu lên bàn ăn, bàn nhậu? Bao nhiêu thất thoát ra môi trường tự nhiên để trở thành mối nguy hại lớn cho ngành nông nghiệp trong tương lai gần?
Hơn 30 năm trước, xuất phát ban đầu từ việc thấy tính “nổi trội” của con ốc bươu vàng trong vấn đề sinh sản nên nhiều người đã nhập về VN để nuôi. Thế nhưng, đến khi loài ốc này “lọt” ra tự nhiên thì người ta mới tá hỏa về tác hại của nó. Sự sinh trưởng quá nhanh, sức sống mạnh của nó đã trở thành “đại dịch” đe dọa đến an ninh lương thực của VN. Sau đó không lâu, trên bản tin thời sự của các đài truyền hình địa phương ở ĐBSCL gần như lúc nào cũng có thông tin về dịch ốc bươu vàng.
Trả lời Thanh Niên, các chuyên gia nông nghiệp ở Trường ĐH Cần Thơ nhớ lại, thời đó, gần như chỉ nói về một chủ đề duy nhất trên các chương trình khuyến nông là làm sao để phòng và trừ ốc bươu vàng hại lúa. Vào các dịp hè, thay vì được về nhà nghỉ ngơi, hàng trăm sinh viên cũng được huy động ra đồng bắt ốc bươu vàng giúp dân. “Gần như cả xã hội cùng ra đồng diệt ốc bươu vàng”, TS Dương Văn Ni (ĐH Cần Thơ) nhớ lại.
Vậy nhưng, cho đến lúc này, con ốc bươu vàng vẫn chưa được diệt sạch và luôn là hiểm họa “ăn tạp” đối với các cây trồng dưới nước. Trong khi đó, con ốc bươu đồng ngày trước có trong ao hồ, sông nước của VN thì hầu như tuyệt chủng, hoặc giảm đi rất nhiều hoặc lai với ốc vàng.
Một loài động vật ngoại lai khác đang rất nguy hiểm đối với môi trường và đa dạng sinh học hiện nay theo các chuyên gia thủy hải sản là cá lau kiếng. Loại cá này cũng từng được đưa vào VN với tư cách là sinh vật cảnh. Thế nhưng, đây là loại cá ăn tạp và có thể làm thay đổi hệ sinh thái, loài cá khi nó xâm nhập và an cư tại sông hồ đó. Theo các nhà nông khu vực ĐBSCL, nay tát đìa bắt cá tự nhiên lại gặp toàn cá lau kiếng, chứ các loại cá nhỏ trước đây như cá cấn, cá mại, rô, tôm... rất ít.
Thủy sinh nguy hiểm tràn vào VN
Lô hàng 300 kg tôm càng đỏ nhập lậu từ Trung Quốc bị Đồn biên phòng cửa khẩu quốc tế Lào Cai bắt giữ
Ảnh: Trung Dũng
“Cá lau kiếng ăn tạp, nó ăn hết cá con. Tát đìa hôm nào về cũng toàn thấy cá lau kiếng, không có con rô nào, mà trước đây hả, tôm, rô, giếc có mà đầy đồng”, anh Lê Văn Nhựt (Long An) cho hay.
Ngoài cá lau kiếng này, cũng nằm trong nhóm sinh vật cảnh, loại rùa tai đỏ được nhập vào VN, ban đầu nuôi cảnh, rồi thịt và nay đã sinh sôi nảy nở “khá đều” trong môi trường sông nước của cả nước. Có dạo, các nhà chuyên môn phải đặt bẫy bắt rùa tai đỏ tại hồ Gươm bởi sợ nó xâm nhập, gây thay đổi môi trường sống của cụ rùa đang cần được bảo tồn tại đó.

Người Trung Quốc từng lén nuôi ở ĐBSCL

Thủy sinh nguy hiểm nhất thế giới tràn vào Việt Nam - ảnh 5

Rủi ro lớn nhất là môi trường. Hiện công tác quản lý kiểm soát đang không tốt, trong khi tác hại của nó là đã được khoa học chứng minh. Thế nên, bất luận thế nào, không nên mạo hiểm. Tôm hùm đất với những đặc tính sinh trưởng và phát triển của nó có thể đe dọa sự tồn tại của các loài bản địa, làm mất cân bằng sinh thái, đe dọa sự bền vững của môi trường và đẩy các loài khác đến sự diệt vong.

Thủy sinh nguy hiểm nhất thế giới tràn vào Việt Nam - ảnh 6

TS Vũ Ngọc Long

Theo GS Nguyễn Lân Dũng - chuyên gia nông nghiệp, loài tôm này được nuôi ở phía đông bắc của Úc và ở Papua New Guinea. Người ta nuôi nó để ăn vì thực ra đó là một loại thực phẩm bổ, chứa protein và vitamin - nhất là B6 và B12.
“Người ta nuôi tôm này khá dễ dàng vì chúng chịu được phạm vi pH rộng, thời tiết lạnh và không quá nóng, độ mặn khá cao. Khi nuôi trong điều kiện quản lý chặt chẽ, người ta dùng tỷ lệ đực cái là 1:4 và với mật độ 1.500 con/ha. Nhưng nên nhớ, tôm càng đỏ nếu để lọt ra ngoài môi trường, như ốc bươu vàng, cũng hoàn toàn có thể gây ra cuộc tàn phá mới cho ngành nông nghiệp Việt. Bởi khi lọt vào môi trường tự nhiên, chúng gây ra sự tàn phá khủng khiếp, cắt ngang thân cây lúa, ăn tất cả các loại búp cây non, ăn được cả các loài tôm cá nhỏ. Nguy hại nhất là loại tôm này là nguồn gây những bệnh nguy hiểm cho các vùng nuôi tôm và gây ra dịch bệnh nghiêm trọng, kể cả các mầm bệnh là vi rút gây ra dịch bệnh đốm trắng ở tôm”, GS Nguyễn Lân Dũng cảnh báo và cho rằng tốt nhất phải vận động người dân không ăn, nói không 100% với món ăn liên quan con tôm càng đỏ này.
Thực tế, từ năm 2013, loài tôm càng đỏ và tôm hùm đất đã được Bộ NN-PTNT đưa vào danh mục sinh vật ngoại lai cấm nhập khẩu, cấm phát triển tại VN. Tuy nhiên, từ giữa năm 2016, người dân xã Tân Hội Trung, H.Cao Lãnh (Đồng Tháp) hoang mang khi thấy 1 - 2 người Trung Quốc mượn danh nghĩa người VN làm dự án trồng sen nhưng lại thả nuôi tôm hùm đất. Bà Sáu, người ở đây đã chứng kiến “2 càng trước chỉ cần kẹp một cái “tách” là cây lúa đứt làm đôi”.
“Lúc đó, mấy ông quản lý nông nghiệp tại địa phương đã kịp thời ngăn chặn và nói với nông dân là con tôm này nằm trong danh mục cấm nuôi của VN”, bà Sáu nhớ lại và cho biết sau đó không lâu, các cơ quan chức năng tỉnh Đồng Tháp đã đến trại nuôi trên để buộc tát ao, thu gom và xử lý triệt để.
TS Vũ Ngọc Long - Viện Sinh thái học miền Nam tỏ ra nghi ngờ về thông tin “cơn sốt” ăn tôm hùm đất. Nhưng nếu cứ nghĩ có lợi về thực phẩm và hy vọng về tương lai xuất khẩu gì đó là điều không tưởng.

Cấm 6 năm vẫn tràn vào thị trường

Tại sao loại sinh vật đã bị vào danh sách cấm nhập từ năm 2013, song mãi đến khi có công văn hỏa tốc yêu cầu kiểm soát trên cả nước, những lô hàng nhập tôm càng đỏ này mới bị chặn lại từ các cửa khẩu, biên giới phía bắc?
GS Nguyễn Lân Dũng đặt vấn đề: Loài này đã được đưa vào danh sách cấm nhập từ 6 năm trước, hà cớ làm sao khi làm thủ tục nhập hàng cho thương lái, hải quan không coi kỹ? Không phải lọt vài ký mà hàng tấn?
“Theo tôi, trách nhiệm cần nói đến là cơ quan hải quan các địa phương, phải tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi nhập khẩu, lưu giữ và buôn bán loài tôm nguy hiểm này. Bộ luật Hình sự 2015 đã ghi “Người nào nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại sẽ bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 1 tỉ đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm”. Phải có phạt nặng thì việc tùy tiện nhập sinh vật lạ này mới giảm được”, ông nhấn mạnh.
TS Vũ Ngọc Long bổ sung, dù có luật, nhưng công tác thực thi, quản lý về đa dạng sinh học, bảo tồn của chúng ta còn nhiều vấn đề. Ngành nông nghiệp không thể không có trách nhiệm khi để sinh vật lạ xâm nhập thời gian dài mới phát hiện, ngăn chặn.

Bình luận 17

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Lê hải thành

Lê hải thành

Tôi đã ăn thử con Tôm Đất này rồi. Phải nói là KHÔNG NGON tí nào, chứ chưa nói là không có gì để ăn. Thịt rất ít ở phần đuôi,”chỉ bằng đầu chiếc đũa ăn”, càng và đầu rỗng TUYẾCH. Mùi hôi đất có nơi gọi là mùi hôi cỏ, vỏ rất cứng ?Ở P.T có nhà hàng đưa về bán nhưng một dĩa chỉ có 5 con tôm đất còn lại phải có thêm sò điệp, các loại rau củ xào linh tinh... đặc biệt phải xào rất mặn, rất cay để át mùi hôi của nó. Tóm lại không có giá trị gì về mặt thực phẩm, hại mùa màng nên đề nghị tuyệt đối CẤM...
Cuong

Cuong

Tôm càng đỏ và tôm hùm đất chỉ có 30% thịt và 70% vỏ, hàm lượng thịt và dinh dưỡng không cao hơn hay ngon hơn tôm sú, tôm thẻ chân trắng của VN đang có. Chúng ta có nhiều giống tôm tốt hơn để lựa chọn thì tại sao phải cho phép nuôi tôm càng đỏ, tôm hùm đất với nhiều mầm họa. Nếu không cấm mà cho nuôi những loài này thì từ đa dạng sinh học, môi trường sinh thái cho đến các ngành nuôi trồng thủy sản, sản xuất lúa gạo nguy cơ cao gánh chịu thiệt hại vô cùng lớn, hậu họa để lại lâu dài”, ông Hùng nói.
NGO VAN HOAN

NGO VAN HOAN

Chính quyền địa phương cần vào cuộc quyết liệt, đồng bộ LIÊN NGÀNH từ khâu kiểm soát nhập khẩu, nhập lậu, nuôi tại chỗ và các cơ sở cung cấp, nhà hàng. Ban hành chế tài THƯỞNG, PHẠT để nhân dân phát huy TỐ GIÁC. Vấn đề này không xử lý gấp sẽ là thảm họa môi trường.
Lê văn nguy hại

Lê văn nguy hại

Nguy hại mới chính xác .
Hưng

Hưng

Có bảng phân tích thành phần dinh dưỡng loại này không ạ? Nếu có giá trị dinh dưỡng cao sao không nuôi riêng, kiểu như không quản lí được thì cấm.
Chung

Chung

Dinh dưỡng cao hay không thì mình không rõ nhưng tác hại là không lường trước được.Gia đình mình từng gánh chịu tác hại nghiêm trọng của dịch ốc bươu vàng, đừng để lịch sử đau buồn lặp lại.
SGnews

SGnews

Có đọc báo không hay chỉ đọc tiêu đề rồi viết lung tung vậy bạn? Trong bài báo có nói về mức độ dinh dưỡng của con này rồi, nhưng so 2 mặt lợi - hại thì tác hại về môi trường, bệnh tật lớn hơn rất nhiều nên mới cấm. Nói về ý thức thì ta kém nhiều hơn họ nên CẤM LÀ ĐÚNG, đừng bao biện nữa.
Phan Nam

Phan Nam

Nuôi riêng là nuôi thế nao?
Gia Dinh

Gia Dinh

Vào Google gõ ' tôm hùm đất-wikipedia ' hoặc gõ tiếng Anh ' crawfish' hoặc 'crayfish' thì quý bạn sẽ rõ. Thank
Xem thêm bình luận

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Vàng giảm giá nhẹ /// Khả Hòa

Vàng bị 'đe dọa' giảm giá

Như quả bóng tung lên rồi đập mạnh xuống, giá vàng thế giới đêm 18.6 tăng lên 1.355 USD/ounce rồi giảm thẳng đứng về 1.338 USD/ounce. Mất vài tiếng sau đó, vàng lại hồi phục lại về mức 1.346 USD/ounce.