Xuất khẩu gạo tiếp hay tạm dừng?

14 Thanh Niên Online
Dù Thủ tướng đã quyết định tạm dừng xuất khẩu gạo nhưng xuất hay dừng vẫn đang gây tranh cãi. 
Việt Nam cần thay đổi chiến lược xuất khẩu gạo /// Ảnh: Thanh Niên Việt Nam cần thay đổi chiến lược xuất khẩu gạo - Ảnh: Thanh Niên
Việt Nam cần thay đổi chiến lược xuất khẩu gạo
Ảnh: Thanh Niên
Trong bối cảnh ĐBSCL đang chịu tác động nặng nề của hạn mặn vượt lịch sử, việc tạm dừng xuất khẩu để cân đối nhu cầu trong nước và cơ cấu lại ngành nông nghiệp là cần thiết. 

Trung Quốc thu gom lương thực trên toàn tiểu vùng Mê Kông

Theo Tổng cục Hải quan , trong 2 tháng đầu năm 2020, Trung Quốc tăng nhập khẩu gạo từ Việt Nam đến gần 600% về lượng và 724% về giá trị so với cùng kỳ năm 2019. Không chỉ ở Việt Nam, tờ Phnom Penh Post dẫn số liệu mới nhất của Bộ Nông Lâm Ngư nghiệp Campuchia cũng cho thấy điều tương tự. Cùng thời gian trên, Campuchia đã xuất khẩu gần 136.500 tấn gạo, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước; trong đó 51.000 tấn gạo sang thị trường Trung Quốc, chiếm tới 37,4% tổng xuất khẩu gạo của nước này.
Tiếp tục ngược dòng Mê Kông, Thái Lan tuy chưa có thông tin cập nhật về lượng gạo xuất khẩu nhưng theo Reuters, giá gạo chuẩn 5% tấm của Thái Lan đạt 480 - 505 USD/tấn trong ngày 19.3, mức cao nhất kể từ tháng 8.2013. Đây cũng là tuần tăng thứ 6 liên tiếp của giá gạo xuất khẩu Thái Lan. Hay như một nước giáp biên giới với Trung Quốc là Myanmar, hồi cuối tháng 2, Chính phủ và Liên đoàn Gạo nước này cho biết, từ đầu tháng 10.2019 đến ngày 7.2.2020, nước này đã xuất khẩu 1,2 triệu tấn gạo, khoảng 30% trong số này bán sang Trung Quốc. Trong năm tài chính sẽ kết thúc vào cuối tháng 9.2020, Myanmar đặt mục tiêu xuất khẩu 2,5 triệu tấn gạo.
Trở lại với con số xuất khẩu gạo tăng 6 - 7 lần của Việt Nam, tuy ấn tượng nhưng xét về số tuyệt đối trên 66.000 tấn thì chưa phải nhiều so với lượng gạo bình quân mỗi năm Việt Nam xuất sang Trung Quốc 2 - 3 triệu tấn. So với lượng gạo mà Philippines nhập khẩu từ Việt Nam 2 tháng đầu năm lên tới 357.000 tấn (dẫn đầu) thì số lượng xuất sang Trung Quốc cũng là không đáng kể. Tuy nhiên, nếu lượng gạo nhập khẩu của Philippines chỉ tăng có 13% thì Trung Quốc đến gần 600%. Điều này cho thấy, Trung Quốc đang "gom" gạo hết sức mạnh mẽ. 
Việc này trái với thói quen mua hàng của thương nhân Trung Quốc. Thường doanh nhân Trung Quốc không nhập khẩu gạo vào các tháng đầu năm mà thường bắt đầu vào tháng 4 - 5 khi nông dân ĐBSCL thu hoạch xong vụ lúa đông xuân, sản lượng dồi dào, giá giảm. Tuy nhiên, năm nay họ tăng nhập bất chấp giá, về khách quan là do dịch bệnh hoành hành nhưng không loại trừ khả năng họ đón đầu giá lương thực sẽ tiếp tục tăng, mua vào thời điểm này vẫn còn rẻ. Việc Trung Quốc tăng mua cùng với sự gia tăng của hầu khắp các thị trường đã đẩy giá gạo của Việt Nam xuất khẩu loại 5% lên mức 395 USD/tấn, tăng 47 USD/tấn so với cùng kỳ năm trước, theo số liệu của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA).

Gánh nặng nồi cơm 1,4 tỉ dân

Đầu tháng 3, Thanh Niên có đăng bài “Trung Quốc cũng thiệt hại vì hạn, mặn ở 'vựa lúa' Việt Nam”, các số liệu xuất khẩu gạo của Việt Nam và các nước trong lưu vực tiểu vùng sông Mê Kông một lần nữa củng cố thêm cơ sở của lập luận trên.
Nhiều người cho rằng, việc thu gom nông sản ồ ạt của Trung Quốc chỉ là nhất thời bởi tác động của đại dịch Covid-19. Điều này chỉ đúng một phần vì kho dự trữ của Trung Quốc luôn duy trì ở con số trên 117 triệu tấn, theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA). Chính vì vậy, trong ngắn hạn Trung Quốc không phải quá lo. Nhưng dịch bệnh thì chưa biết bao giờ qua và mấy năm gần đây Trung Quốc “thay kho” – xả cũ nhập mới. Việc này đã đẩy giá lương thực thế giới giảm mạnh, nông nghiệp và nông dân Việt Nam là một trong những nạn nhân. Tình cảnh đó buộc Trung Quốc thu gom lương thực, một mặt đáp ứng nhu cầu tiêu thụ của người dân, mặt khác để bảo đảm số lượng dự trữ.
Việc thu gom gạo của Trung Quốc một lần nữa cho thấy tầm quan trọng của các nước vùng hạ lưu sông Mê Kông đối với vấn đề an ninh lương thực của chính nước này. Có thể nói, các nước vùng hạ lưu Mê Kông giống như một kho dự trữ thứ 2 bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc. Nói một cách khác là người dân lưu vực sông Lan Thương – Mê Kông uống chung dòng nước và ăn chung hạt gạo. Điều này là quy luật tự nhiên  và đôi bên cùng có lợi. Trung Quốc cần lương thực và người dân tiểu vùng Mê Kông cần thị trường.
VN cần thay đổi chiến lược xuất khẩu
Nếu nhìn ở góc độ Mê Kông là dòng sông chung của 6 nước và cùng nhau chia sẻ lợi ích mà dòng sông này mang lại, Việt Nam cần xuất khẩu gạo vì năng lực sản xuất vượt nhu cầu tiêu thụ. Song việc tạm dừng một thời gian để cân đối sắp xếp lại là hợp lý. Trước tình hình dịch bệnh và hạn hán khốc liệt ở ĐBSCL, Chính phủ cần cân đối nhu cầu và năng lực cung ứng lương thực trong nước, kế đến là ổn định thị trường trước khi tính đến lợi ích kinh tế mà hoạt động xuất khẩu gạo mang lại. Vì nếu không cân đối và ổn định thị trường nội địa trong bối cảnh hiện nay, rất có thể cơn sốt gạo năm 2008 có thể lặp lại.
Xuất khẩu gạo tiếp hay tạm dừng? - ảnh 1

Cần chuyển sang hướng giảm thâm canh, tăng chất lượng để đảm bảo sức sản xuất của đất

Ảnh: Thanh Niên

Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia độc lập về sinh thái ĐBSCL, nhận định: “An ninh lương thực không chỉ cho 5 hay 10 năm mà cho nhiều thế hệ mãi mãi về sau. An ninh lương thực muốn cho vững bền thì không đơn giản ở việc chúng ta đẩy cao sản lượng bằng việc thâm canh, dùng nhiều phân thuốc, xuất khẩu thật nhiều, năm sau cao hơn năm trước, hay tích trữ bao nhiêu trong kho mà nó nằm ngay trong sức khỏe của đất đai. Theo đó, cần phải dần dần chuyển sang hướng giảm thâm canh, tăng chất lượng, tăng giá trị, giảm phân thuốc, dưỡng sức đất đai, đảm bảo sức sản xuất lâu bền cho đất”.
Hiện, vựa lúa gạo ĐBSCL đang đối mặt hạn mặn khốc liệt vượt lịch sử, sụt lún, nước biển dâng… Vì thế, tư duy xuất khẩu gạo càng nhiều càng tốt cần phải từ bỏ. Thay vào đó, cần xem xét điều chỉnh giảm dần sản lượng xuất khẩu xuống 2 - 3 triệu tấn/năm thay vì 5- 7 triệu tấn hiện nay. Có 2 lí do. Thứ nhất, theo quy luật thị trường lượng giảm, giá tăng thì giá trị thu về vẫn đảm bảo. Thứ hai, về mặt tự nhiên, thời gian qua sản xuất của chúng ta đã phụ thuộc quá nhiều vào phân bón, thuốc trừ sâu, sản lượng nhiều nhưng lợi nhuận không cao, đất đai cũng cần nghỉ ngơi để hồi phục sức sản xuất. Đợt hạn mặn này là một sự báo động của thiên nhiên buộc chúng ta cần nghiêm túc xem xét điều chỉnh.
Nhiều ý kiến cho rằng, giá gạo đang thuận lợi, nếu không tranh thủ sẽ vuột mất cơ hội hoặc nếu chúng ta giảm lượng, các nước khác sẽ tăng lượng xuất. Điều này thực tế không đáng lo vì tình trạng khô hạn không chỉ riêng ở Việt Nam mà cả các nước trong tiểu vùng sông Mê Kông đều bị nên vấn đề an ninh lương thực nước nào cũng đặt lên hàng đầu. Quan trọng nhất lúc này vẫn là bảo đảm an ninh lương thực quốc gia cho 100 triệu dân về lâu dài.
Việc tạm ngừng xuất khẩu có thể gây ra hệ lụy nhỏ trước mắt là ảnh hưởng tới giá lúa nội địa, nông dân thiệt thòi. Để giảm thiểu tác động này, cần triển khai sớm Nghị quyết số 05 của Thủ tướng Chính phủ về việc tổ chức thực hiện mua lương thực nhập kho dự trữ quốc gia năm 2020 với số lượng 190.000 tấn gạo và 80.000 tấn thóc.

Bình luận 14

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Phong Vu

Phong Vu

Cường quốc gạo thủ công, cả nước mỗi năm làm được 22 triệu tấn gạo nhưng sử dụng 22 triệu nông dân. Mỗi người mỗi năm thống kê có thu nhập trên 2500 USD, nhưng 1 nông dân làm được chỉ 1 tấn gạo bán trung bình chỉ 450 USD/tấn, tiền lãi là thu nhập cả năm chỉ 150 USD. Dân số 98 triệu mỗi năm ăn 9 triệu tấn gạo, dư ra 13 triệu tấn gạo. Mấy năm nay gạo ứ ra giá rẻ thậm tệ làm nông dân chán nãn, giờ có cơ hội xuất khẩu giá cao lại bị cấm.

Nói hạn mặn khốc liệt là vấn nạn của ĐBSCL là không chính xác. Chính sách xin-cho, tác phong cán bộ và chuyên gia địa phương không làm gì cả chỉ kêu ca thật lớn tiếng để lấy thật nhiều tiền Trung Ương, rồi đi thuê trọn gói từ khảo sát đến tư vấn... và cả làm sổ sách quản lý..., để làm dự án lấy hoa hồng là vấn nạn của ĐBSCL.

Hình chụp những cánh đồng khô hạn nứt nẻ kêu gọi mọi người gom tiền cứu trợ ĐBSCL là một sự lừa đảo. Mùa vụ này năm nào ĐBSCL cũng không mưa, mặt ruộng nứt là vì không xả hoặc bơm nước kênh vào. Đất nứt rãnh rất to không là do "đại hạn khốc liệt chưa từng thấy" mà chỉ là đất ruộng khác đất đường đi. Đất ruộng là phù sa ít cát nhiều hạt sét mịn, khi khô nước thì nắng nóng chỉ vài ngày là co rút giảm mạnh thể tích tạo mặt nứt nẻ kinh khủng.

Mặn năm nay lấn sâu thì có, nhưng chỉ vào cả chục km sâu hơn trung bình nhiều năm vào những ngày triều cường cao, những khi triều xuống thấp thì mặn chỉ tương đương như những năm khác. Nhưng nơi ngọt hóa năm nay không có nươc ngọt là vì thiết kế chận nước biển và lấy nước ngọt vào kênh không đủ xa trên đầu nguồn, và trạm bơm đặt không đúng chỗ. Năm 2016 đã thấy rất nhiều lỗi đo đạc thiết kế ngọt hóa thất bại khắp nơi, nhưng dường như chưa ai làm gì?
Lê Lâu

Lê Lâu

Tui chỉ hỏi 2 câu đơn giản thôi ?
1) Khi dịch xảy ra , bạn ôm tiền hay ôm sức khoẻ?
2) Bạn ăn gạo hay ăn tiền ?
Hồ Văn Thái

Hồ Văn Thái

Bạn phải hỏi là dịch bệnh thì có ảnh hưởng đển sản lượng gạo của Việt Nam không? nếu có thì bao nhiêu tấn? rồi từ đó mới tính đến lượng gạo thừa ra để xuất khẩu. Người trồng lúa không bán được thì ai bồi thường?
Thiện

Thiện

Việt Nam ta có nhiều bài học kinh nghiệm từ anh bạn láng giềng. Bài viết của tác giả Chí Nhân đã phân tích rõ lợi và hại của việc xuất khẩu gạo sang TQ, xin nhóm doanh nghiệp đừng hám lợi trước mắt mà hại cho cả dân tộc nếu tình hình dịch bệnh, thiên tai kéo dài, ta bán 1 đồng, sau mua lại giá 5 đồng. Xin cảm ơn tác giả bài viết.
Thuy Dung

Thuy Dung

Tình hình dịch bệnh, hạn han, thời tiết xấu chưa biết bao giờ kết thúc, lúc này cần phải lo an ninh lương thực cho 100 triệu dân trong nước, đung nghỉ đến cái lợi trước mắt, thì không biết chuyện gì xảy ra . chính phủ quyết định tạm xuất khẩu là đúng
SỸ HOÀNG

SỸ HOÀNG

Tình hình dịch bệnh, hạn hán phức tạp, diễn biến khó lường. Kính mong Đảng, Quốc hội, Chính phủ hết sức thận trọng việc xuất khẩu gạo trong tình hình này. Trước mắt phải đảm bảo an ninh lương thực cho gần 100 triệu dân sống được trong từ 1 đến 2 năm khi không sản xuất được. Nếu đảm bảo được như thế mà còn thừa/dư mới tính đến xuất khẩu. Trân trọng.
Lê cường

Lê cường

Cần nghiên cứu dự trữ lúa gạo cho VN..đề phòng giang thương phía TQ thu gom sao dó bán ngược ra các nước đag bị dịch bùng phát và ảnh hưởng nặng.có khi VN nằm trong đó.phải tính tới trường hợp xấu nhất(nếu như VN vở trận).CP cần tích trữ dư gạo để phòng xa...
Xem thêm bình luận

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Sáng 31.3, ô tô vẫn lưu thông lên cầu Đại Lộc dù đã có biển cấm 
 /// Ảnh: Nguyễn Phúc

Hủy quyết định cấm ô tô qua cầu Đại Lộc

Sáng 31.3, từ phản ảnh của người dân, PV Thanh Niên có mặt tại hiện trường ghi nhận thực tế cơ quan chức năng cắm nhiều biển cấm ô tô đi lên cầu Đại Lộc (bắc qua sông Thạch Hãn) nối TP.Đông Hà và H.Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị.
Ông Năm Trào tưới nước cho vườn củ sắn trồng lấy hạt giống

Cù lao xanh giữa bốn bề nước mặn

Sống ở cửa sông, nơi con nước Mê Kông hòa vào biển mặn, người dân Cù Lao Dung bao đời nay vẫn luôn có cách thích nghi với biến đổi của tự nhiên và lèo lái cuộc sống một cách nhẹ nhàng, thuận thảo cùng hai mùa mặn - ngọt.