Tạm hoãn xuất cảnh doanh nghiệp 'ma' nợ thuế trên 1 triệu đồng?

Gần 500.000 người nộp thuế có số nợ thuế dưới 1 triệu đồng

Bộ Tư pháp mới đây công bố tài liệu thẩm định dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật Quản lý thuế. Dự thảo này do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo, trong đó đề xuất ngưỡng nợ tạm hoãn xuất cảnh đối với trường hợp người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký từ 1 triệu đồng trở lên. Sau 30 ngày kể từ ngày cơ quan quản lý thuế thông báo về việc nợ thuế sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh nếu chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế.

Theo cơ quan soạn thảo, hiện có khoảng 963.500 người nộp thuế (gồm 325.500 doanh nghiệp (DN) và 638.000 hộ kinh doanh) không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng còn nợ thuế. Tổng số tiền nợ thuế là 32.130 tỉ đồng, trong đó DN nợ 29.815 tỉ đồng, hộ kinh doanh nợ 2.315 tỉ đồng. Trong số này, có tới 496.200 người nộp thuế có số nợ dưới 1 triệu đồng (chiếm 51,5%), với tổng số tiền chỉ khoảng 66 tỉ đồng. Đến nay có khoảng 65.000 người nộp thuế đã bị tạm hoãn xuất cảnh, trong đó hơn 7.100 người đã liên hệ cơ quan thuế để nộp tiền và được hủy bỏ biện pháp này. Từ thực tế trên, Bộ Tài chính đề xuất áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh với trường hợp nợ từ 1 triệu đồng trở lên và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Chuyên gia thuế Nguyễn Ngọc Tú nhận xét, mức này khá thấp so với quy định tại Nghị định 49/2025 về ngưỡng nợ thuế áp dụng tạm hoãn xuất cảnh hiện nay. Theo đó, 4 trường hợp gồm cá nhân, chủ hộ kinh doanh nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên quá hạn trên 120 ngày; người đại diện DN nợ thuế từ 500 triệu đồng; cá nhân, hộ kinh doanh, người đại diện pháp luật DN, hợp tác xã không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký; người VN xuất cảnh định cư. Như vậy, dự thảo giữ lại ngưỡng nợ thuế 50 triệu đồng trở lên đối với cá nhân và trên 500 triệu đồng đối với DN, còn ngưỡng với người nộp thuế không còn ở địa chỉ đăng ký kinh doanh là 1 triệu đồng.

"Trong bối cảnh hỗ trợ cá nhân, DN kinh doanh phát triển mà mức nợ thuế 1 triệu đồng đã thực hiện tạm hoãn xuất cảnh, hạn chế quyền đi lại của công dân thì cũng nên xem xét giải pháp nào thỏa đáng hơn để người nộp thuế thực hiện tốt nghĩa vụ của mình. Không ai vì nợ hơn 1 triệu đồng mà bị tạm hoãn xuất cảnh, điều này sẽ gây ức chế cho người nộp thuế, cũng như đánh mất cơ hội kinh doanh, đầu tư khi ra nước ngoài", ông Nguyễn Ngọc Tú nói.

Tăng ngưỡng nợ thuế tạm hoãn xuất cảnh

Chuyên gia Nguyễn Ngọc Tú phân tích, số lượng DN, hộ kinh doanh thành lập mỗi năm hàng trăm ngàn đơn vị. Khi chọn địa chỉ đăng ký thành lập thường là vị trí đẹp nhưng trong quá trình kinh doanh họ có thể thay đổi địa chỉ, hay dừng hoạt động. Nếu không đưa ra ngưỡng nợ thuế với đối tượng không còn ở địa chỉ kinh doanh sẽ phát sinh những trường hợp nợ thuế vài ngàn đồng, vài chục ngàn đồng cũng rơi vào diện tạm hoãn xuất cảnh. Nhiều trường hợp nợ thuế mà không hề biết, đến khi xuất cảnh không được, dẫn đến hệ lụy lớn như chi phí xin visa, vé máy bay, chứng minh tài chính...; chưa kể ảnh hưởng đến kế hoạch riêng. Vì vậy, việc quy định ngưỡng sẽ lọc những trường hợp nợ thuế quá thấp không bị tạm hoãn xuất cảnh.

"Thế nhưng việc tạm hoãn xuất cảnh là nhằm ngăn chặn trốn thuế khi ra nước ngoài. Đó là trường hợp người nợ thuế lớn. Còn hơn 1 triệu đồng, quy đổi khoảng 40 USD vẫn trong khả năng đóng thì không ai lại đi trốn bao giờ. Khi có thông báo tạm hoãn thì cơ quan chức năng cần chứng minh được họ trốn thì mới hạn chế quyền đi lại của họ", ông Tú nói.

Chính vì vậy, chuyên gia Nguyễn Ngọc Tú kiến nghị ngưỡng nợ thuế cần thống nhất mức chung chứ không nên quy định thành 2 mức là trên 1 triệu đồng đối với người nộp thuế không còn ở địa chỉ đăng ký kinh doanh và nợ 50 triệu đồng đối với cá nhân, nợ trên 500 triệu đồng đối với người đại diện DN. Ngoài ra, để giảm bớt thủ tục hành chính, Bộ Tài chính rà soát lại việc đăng ký kinh doanh và quản lý thuế. Đối với trường hợp không tìm ra người nộp thuế thì sẽ phân loại nợ, trường hợp nợ nhiều thì thực hiện theo dõi, đôn đốc thu hồi bằng các biện pháp cưỡng chế thuế. Trường hợp nợ thuế dưới 1 triệu đồng thì thực hiện xóa nợ để sạch dữ liệu, giảm chi phí quản lý.

Ở một góc nhìn khác, ông Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, cho rằng việc quy định ngưỡng nợ thuế đối với trường hợp không còn ở địa chỉ đăng ký kinh doanh lên 1 triệu đồng có lợi hơn cho người nộp thuế. Vì hiện nay không có ngưỡng nên những trường hợp nợ thuế vài ngàn đồng hay vài chục ngàn cũng thuộc diện tạm hoãn xuất cảnh. Tuy nhiên việc đưa ra ngưỡng nào cho trường hợp này thì ban soạn thảo cần nghiên cứu căn cứ cơ sở.

"Câu chuyện ở đây không phải là ngưỡng 5 triệu đồng hay 50 triệu đồng mà là giải quyết căn bản tình trạng này", ông Trần Xoa nhấn mạnh và phân tích, thực tế thời gian qua có nhiều trường hợp DN, hộ kinh doanh... ở trong trạng thái "chết chưa chôn". Khi mở ra kinh doanh, cá nhân, hộ kinh doanh hay DN vừa và nhỏ thuê nhà để hoạt động; có thể một thời gian rơi vào khó khăn nên thực hiện giải thể. Thế nhưng muốn thực hiện giải thể, đóng mã số thuế, người nộp thuế phải được cơ quan thuế xuống kiểm tra, đối chiếu công nợ, ra thông báo thuế và thực hiện nộp thuế mới hoàn tất nghĩa vụ thuế. Nhiều hồ sơ nộp giải thể xong nhưng kéo dài cả năm chưa được thực hiện các bước, trong khi không còn hoạt động tại nơi đăng ký kinh doanh nên họ trả nhà thuê.

Vì vậy, theo ông Xoa, cần có quy định giải quyết hồ sơ giải thể, đóng mã số thuế nhanh gọn để người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ, chứ không bị rơi vào cảnh nợ vài chục ngàn đến vài triệu đồng mà không biết, dẫn đến bị tạm hoãn xuất cảnh. Chưa kể, khi người nộp thuế không còn kinh doanh ở địa chỉ đăng ký mà cơ quan thuế gửi thông báo về đó họ cũng không nhận được. Do vậy, cần nghiên cứu thêm địa chỉ gửi thông báo nợ thuế về eTax hay địa chỉ thường trú, cư trú của người đại diện DN, hộ kinh doanh.

"Trong trường hợp người nộp thuế ra đến cửa khẩu mới biết bị nợ thuế và tạm hoãn xuất cảnh, thì cơ quan chức năng nghiên cứu có một tài khoản nhận tiền nộp thuế ngay tại chỗ để nhanh chóng cho người nộp thuế được xuất cảnh", ông Trần Xoa kiến nghị.