Tết trong trại tạm giam

Những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, cái nắng hanh hao, khô rát của dải đất miền Trung luồn qua tán cây, hắt xuống những mái tôn của Trại tạm giam Công an tỉnh Hà Tĩnh. Thời tiết trái mùa, oi nồng xen lẫn nhịp sống hối hả ngoài kia khiến nỗi nhớ nhà trong lòng các phạm nhân nơi đây càng thêm cồn cào, day dứt.

ẢNH: DƯƠNG TRANG

Theo quy định, dịp tết, phạm nhân được hưởng khẩu phần ăn gấp 5 lần ngày thường. Từ đầu tháng chạp, cán bộ trại đã chủ động lên kế hoạch cung ứng đầy đủ lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm để mỗi bữa cơm ngày tết trong trại thêm phần ấm áp.

Ngoài kia, khi nhà nhà tất bật sắm tết, quây quần bên nồi bánh chưng nghi ngút khói. Thì trong khuôn viên trại tạm giam, sắc đào hồng, sắc cúc vàng cũng khoe nở. Các cán bộ quản giáo cùng phạm nhân rửa lá dong, chẻ lạt, ngâm nếp, vo đậu… chuẩn bị gói những chiếc bánh chưng đầu xuân. Ở nơi tưởng chừng khép kín, mùa xuân vẫn đang gõ cửa, mang theo hơi ấm của sự sẻ chia.

Với những người đang chấp hành án phạt tù, tết năm nào cũng là một khoảng lặng rất riêng. Đó là lúc nỗi nhớ nhà trở nên da diết nhất, là khi những lỗi lầm trong quá khứ hiện lên rõ ràng hơn bao giờ hết.

Năm nay, trại tạm giam chuyển về trụ sở mới. Ngoài trại trung tâm, đơn vị còn quản lý thêm bốn phân trại tại các xã Hương Sơn, Hương Khê, Kỳ Anh và Hồng Lĩnh. Để bảo đảm an toàn trong quá trình di chuyển phạm nhân, cán bộ tăng cường kiểm tra, quản lý chặt chẽ, đồng thời nắm bắt tư tưởng để họ sớm thích nghi với môi trường mới.

Khuôn viên trại cũng được chỉnh trang khang trang, sạch đẹp, hướng tới xây dựng mô hình trại tạm giam kiểu mẫu – nơi kỷ luật đi cùng tính nhân văn, góp phần giáo dục, cảm hóa người lầm lỗi.

Dịp tết, trại tạm giam tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa như hội nghị gia đình phạm nhân, tạo điều kiện để thân nhân được gặp gỡ, dùng bữa cơm sum họp ngay trong khuôn viên trại. Với nhiều người, chỉ một bữa cơm có đủ mặt người thân cũng đủ sưởi ấm cả mùa xuân sau song sắt.

Ngoài ra, nhân dịp Tết Nguyên đán, với tinh thần “tương thân tương ái”, Hội Phụ nữ trại tạm giam cũng tổ chức thăm hỏi, trao quà cho các bị can đang nuôi con nhỏ tại đơn vị. Những hộp sữa, gói bánh, phần nhu yếu phẩm tuy không lớn về vật chất, nhưng chứa đựng sự sẻ chia, cảm thông đối với những phận người kém may mắn. Đó cũng là lời động viên để các bị can yên tâm chấp hành nội quy, nỗ lực cải tạo, đồng thời giúp những đứa trẻ theo mẹ vào trại có một cái tết đủ đầy hơn.

ẢNH: DƯƠNG TRANG

Theo thông lệ hằng năm, chương trình "Bánh chưng xanh" được tổ chức với gần 1.000 chiếc bánh do chính tay cán bộ và phạm nhân cùng nhau gói suốt nhiều ngày. Mỗi chiếc bánh không chỉ là hương vị tết, mà còn là một lời nhắn gửi dẫu ở đâu, con người vẫn có thể trao cho nhau sự ấm áp, tử tế.

Thượng tá Nguyễn Thị Phương Thảo, Phó giám thị trại tạm giam Công an tỉnh Hà Tĩnh, cho biết, những ngày giáp tết, tâm lý phạm nhân thường dao động mạnh, bởi ai cũng mong được đoàn viên. Bên cạnh việc siết chặt công tác bảo vệ, giữ vững an ninh trật tự, lãnh đạo đơn vị đặc biệt quan tâm thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách cho phạm nhân theo đúng quy định.

"Mỗi thời khắc giao thừa, ban giám thị lại chia nhau đến từng phân trại, chúc tết, tặng quà, lắng nghe tâm tư để động viên họ yên tâm cải tạo, gạt bỏ mặc cảm, nuôi hy vọng làm lại cuộc đời", thượng tá Phương Thảo chia sẻ.

ẢNH: DƯƠNG TRANG

Thoăn thoắt gói bánh bên các phạm nhân khác, anh Nguyễn Trung Đức (43 tuổi), đang thụ án 9 năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, không giấu được nỗi nghẹn ngào. Nhiều năm đón tết trong trại, anh chưa một lần có người thân vào thăm. Cha mất sớm, ở quê chỉ còn người mẹ già ngoài 70 tuổi lủi thủi một mình. "Tết đến, tôi chỉ thương mẹ. Nghĩ lại quãng thời gian đã qua, thấy mình sống hoài, sống phí. Tuổi trẻ trôi đi trong những ngày ăn chơi vô độ, mỗi lần nhớ mẹ, tôi lại thấy mình bất hiếu", anh Đức nghẹn lời, nước mắt lăn dài.

Cẩn thận tỉa từng cánh hoa cắm vào bình, phạm nhân Trần Thùy Anh (45 tuổi, thụ án 6 năm tù về tội mua bán trái phép ma túy) lặng lẽ nhìn ra khoảng sân ngập nắng. Chị bảo, tết là lúc nỗi nhớ nhà trở nên nhói lòng nhất. "Ở đây rồi mới thấm thía giá trị của sự sum họp, của tự do. Chỉ mong từng ngày trôi qua nhanh hơn để sớm được về làm lại từ đầu…", chị nói khẽ.

Sau khi chuyển trụ sở, Trại tạm giam Công an tỉnh Hà Tĩnh có địa chỉ tại thôn Xuân Sơn, xã Toàn Lưu, tỉnh Hà Tĩnh.

Thành lập năm 1991, Trại tạm giam hiện là nơi quản lý, tạm giữ 500 phạm nhân, bị can trong các vụ án nghiêm trọng. Trong đó, có hơn 70 tử tù đang chờ thi hành án. Do tính chất công việc đặc thù khiến những ngày giáp tết, cán bộ quản giáo phải trực 100% quân số.

ẢNH: DƯƠNG TRANG

Khi phố phường rộn ràng pháo hoa, những cán bộ vẫn lặng lẽ ở lại sau cánh cổng trại giam, giữ bình yên cho người khác được trọn vẹn sum vầy. Giữa những bức tường cao và song sắt lạnh lẽo, mùa xuân vẫn hiện hữu trong nồi bánh chưng nghi ngút khói, trong cái bắt tay ấm áp của người quản giáo và trong những giọt nước mắt hối hận của những lầm lỗi đang khao khát một ngày trở về.